Quảng Trị kiến tạo không gian phát triển mới với 3 hành lang kinh tế và 7 cực tăng trưởng

Không gian phát triển đa trung tâm mở ra động lực liên kết vùng

Điểm cốt lõi của quy hoạch điều chỉnh nằm ở việc thiết lập hệ thống hành lang phát triển đóng vai trò “xương sống” điều phối toàn bộ cấu trúc kinh tế – đô thị của tỉnh, qua đó chuyển từ mô hình tăng trưởng dàn trải sang mô hình liên kết theo trục động lực.

Hành lang kinh tế Bắc – Nam phía Đông, gắn với cao tốc Bắc – Nam, Quốc lộ 1A, tuyến đường ven biển và đường sắt quốc gia, được xác định là trục trung tâm, nơi tập trung chuỗi đô thị ven biển, khu công nghiệp, cảng biển và hệ thống dịch vụ logistics, tạo nền tảng hình thành các cụm sản xuất và trung tâm dịch vụ quy mô lớn. Đây cũng là tuyến liên kết liên vùng quan trọng, kết nối Quảng Trị với các cực tăng trưởng miền Trung và các trung tâm kinh tế quốc gia.

Song song với đó, hành lang Bắc – Nam phía Tây dọc tuyến đường Hồ Chí Minh được định hướng phát triển kinh tế rừng, năng lượng tái tạo và không gian sinh thái, đồng thời giữ vai trò chiến lược về quốc phòng – an ninh, giúp cân bằng phát triển giữa khu vực ven biển và miền núi.

Tỉnh Quảng Trị phấn đấu trở thành cực tăng trưởng mới ở vùng Bắc Trung Bộ và là một trong những trung tâm năng lượng, logistics và du lịch đặc sắc của cả nước - Ảnh: VGP

Đáng chú ý, hành lang Đông – Tây xuyên Á được xem là lợi thế cạnh tranh đặc biệt của Quảng Trị khi kết nối trực tiếp các cửa khẩu quốc tế với hệ thống cảng biển, mở ra vai trò trung chuyển hàng hóa cho Lào, Đông Bắc Thái Lan và khu vực sông Mê Kông. Việc khai thác hiệu quả các tuyến Đông Hà – Lao Bảo, Cha Lo và La Lay – Mỹ Thủy được kỳ vọng đưa địa phương trở thành điểm giao thương quan trọng trên tuyến hành lang kinh tế Đông – Tây.

Trên nền tảng ba hành lang này, quy hoạch xác định bảy cực tăng trưởng đóng vai trò hạt nhân phát triển, bao gồm các trung tâm đô thị, khu kinh tế ven biển và cửa khẩu quốc tế, phân bổ tương đối cân bằng giữa Bắc – Nam, ven biển – miền núi, đô thị – nông thôn. Các cực tăng trưởng không chỉ tạo động lực kinh tế mà còn giúp lan tỏa cơ hội đầu tư, giảm áp lực tập trung dân cư và thúc đẩy phát triển đồng đều giữa các vùng.

Cấu trúc đa trung tâm được kỳ vọng tạo ra mạng lưới phát triển linh hoạt, tăng khả năng thích ứng trước biến động kinh tế, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của tỉnh trong bối cảnh các địa phương ngày càng cạnh tranh mạnh mẽ trong thu hút dòng vốn mới.

Định hình các trụ cột tăng trưởng và hệ sinh thái đầu tư dài hạn

Quy hoạch điều chỉnh không dừng lại ở việc sắp xếp không gian mà còn xác lập rõ các trụ cột phát triển kinh tế nhằm tạo nền tảng tăng trưởng dài hạn cho Quảng Trị, trong đó năng lượng, logistics, du lịch và nông nghiệp xanh được xác định là bốn lĩnh vực chiến lược.

Trong lĩnh vực công nghiệp, tỉnh hướng tới trở thành trung tâm năng lượng sạch của khu vực miền Trung với trọng tâm phát triển điện gió, điện mặt trời, LNG và công nghiệp phụ trợ năng lượng, đồng thời xây dựng các khu kinh tế ven biển theo hướng xanh, ứng dụng công nghệ cao và tiết kiệm tài nguyên. Việc đón đầu các ngành công nghệ mới như vật liệu bán dẫn, công nghiệp nội dung số hay các lĩnh vực công nghệ cao được xem là bước đi nhằm nâng cấp chất lượng dòng vốn đầu tư thay vì chỉ mở rộng quy mô sản xuất truyền thống.

Logistics và kinh tế biển được xem là “mạch máu” của nền kinh tế khi hệ thống cảng biển, cửa khẩu quốc tế và hạ tầng giao thông được quy hoạch đồng bộ, hình thành mạng lưới trung chuyển hàng hóa liên vùng và quốc tế, qua đó gia tăng vai trò của Quảng Trị trong chuỗi cung ứng khu vực.

Du lịch được định hướng trở thành ngành kinh tế mũi nhọn với mô hình phát triển đa cực, liên kết giữa du lịch sinh thái, du lịch biển, tuyến du lịch hòa bình và các không gian trải nghiệm thiên nhiên, tạo lợi thế khác biệt cho địa phương trong bản đồ du lịch miền Trung. Không gian phát triển du lịch được tổ chức theo hướng liên thông giữa ven biển, miền núi và khu vực cửa khẩu, vừa khai thác tài nguyên thiên nhiên vừa bảo tồn giá trị sinh thái.

Ở khu vực nông nghiệp, định hướng chuyển sang mô hình xanh và sinh thái, phát triển vùng rừng gỗ lớn, sản xuất công nghệ cao và kinh tế tuần hoàn nhằm nâng cao giá trị gia tăng thay vì phụ thuộc vào sản xuất quy mô nhỏ truyền thống.

Song hành với tăng trưởng kinh tế, quy hoạch đặt ra các chỉ tiêu xã hội và môi trường tương đối tham vọng, từ tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân trên 10% mỗi năm giai đoạn 2026–2030, nâng cao thu nhập bình quân đầu người, mở rộng tỷ lệ đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp đến bảo đảm xử lý chất thải và duy trì tỷ lệ che phủ rừng cao, hướng tới phát triển bền vững.

Về phát triển đô thị, đến năm 2030 toàn tỉnh dự kiến hình thành hệ thống 23 đô thị với tỷ lệ đô thị hóa khoảng 37%, qua đó từng bước chuyển dịch cơ cấu dân cư và lao động sang khu vực dịch vụ và công nghiệp, tạo điều kiện hình thành thị trường lao động và hệ sinh thái đầu tư hiện đại.