Giải pháp hoàn thành đề án chỉ tiêu nhà ở xã hội

Trong bối cảnh thị trường bất động sản còn nhiều biến động, việc Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ liên tục chỉ đạo, điều hành theo hướng tháo gỡ khó khăn cho thị trường, khơi thông nguồn cung, từng bước phục hồi niềm tin của nhà đầu tư và người dân, đã giúp phân khúc nhà ở xã hội giữ được vai trò trụ cột về an sinh, qua đó không chỉ hỗ trợ người dân ổn định chỗ ở mà còn góp phần điều tiết lại cấu trúc thị trường theo hướng bền vững hơn.

Kinh nghiệm và những vướng mắc cần tháo gỡ

Thực tiễn triển khai tại các địa phương hoàn thành và vượt chỉ tiêu nhà ở xã hội cho thấy, kết quả đạt được không chỉ đến từ nỗ lực riêng lẻ mà chủ yếu xuất phát từ việc xác định đúng vai trò ưu tiên của phân khúc này trong tổng thể chiến lược phát triển kinh tế – xã hội, đồng thời chủ động rút ngắn thời gian xử lý thủ tục hành chính và tạo mặt bằng pháp lý tương đối thông thoáng cho nhà đầu tư.

Tại Ninh Bình, việc hoàn thành 4.461 căn nhà ở xã hội trong năm 2025 được xem là một dấu mốc quan trọng, không chỉ giúp địa phương đạt mục tiêu ngắn hạn mà còn tạo tiền đề cho kế hoạch dài hạn với 38 dự án đang và sẽ triển khai, quy mô gần 38.058 căn. Tuy nhiên, ngay cả với một địa phương đạt chỉ tiêu, các khó khăn về cơ chế ưu đãi, khả năng hấp dẫn nhà đầu tư và đặc biệt là thủ tục thu hồi đất, giải phóng mặt bằng kéo dài vẫn đang là rào cản đáng kể, làm chậm tiến độ thực hiện các dự án trong giai đoạn tiếp theo.

Tương tự, Thái Nguyên với kết quả vượt chỉ tiêu xây dựng nhà ở xã hội năm 2025 đã cho thấy hiệu quả của cách tiếp cận linh hoạt trong quản lý, coi các dự án nhà ở xã hội là nhóm ưu tiên và chủ động cắt giảm thời gian giải quyết thủ tục. Dù vậy, vấn đề dữ liệu về đối tượng thụ hưởng chưa được liên thông, tích hợp đồng bộ trên nền tảng dữ liệu quốc gia đang làm phát sinh rủi ro trong quản lý, giám sát và phòng ngừa trục lợi chính sách, từ đó ảnh hưởng đến tính minh bạch và công bằng của chương trình.

Thực tiễn cho thấy, để hoàn thành chỉ tiêu nhà ở xã hội trên phạm vi toàn quốc, cần sớm có các hướng dẫn thống nhất, cơ chế đặc thù và đặc biệt là giải pháp số hóa, liên thông dữ liệu giữa các bộ, ngành và địa phương nhằm giảm chi phí tuân thủ và nâng cao hiệu quả quản lý.

Mở rộng nguồn cung và cơ cấu sản phẩm

Bên cạnh nỗ lực tăng số lượng nhà ở xã hội, nhiều ý kiến từ các hiệp hội bất động sản cho rằng việc hoàn thành mục tiêu đề án sẽ khó bền vững nếu chỉ tập trung vào một phân khúc duy nhất, trong khi cơ cấu nhu cầu nhà ở của xã hội đang ngày càng đa dạng.

Theo Hiệp hội Bất động sản TP. Hồ Chí Minh, mức lãi suất vay mua nhà ở xã hội dù đã được điều chỉnh giảm nhưng vẫn còn là gánh nặng đối với không ít người thu nhập thấp, do đó việc tiếp tục nghiên cứu giảm lãi suất cho vay được xem là giải pháp quan trọng để mở rộng khả năng tiếp cận nhà ở. Đồng thời, những bất cập trong quy định về quyền mua lại nhà ở xã hội khi người dân dịch chuyển nơi làm việc cũng cần được tháo gỡ, nhằm bảo đảm tính linh hoạt của chính sách và phù hợp với thực tế thị trường lao động.

Đáng chú ý, khoảng trống về nguồn cung nhà ở giá phù hợp cho nhóm người có thu nhập trung bình đang trở thành vấn đề ngày càng rõ nét, khi nhóm này không đủ điều kiện tiếp cận nhà ở xã hội nhưng cũng gặp khó khăn lớn trong việc mua nhà ở thương mại giá cao. Việc bổ sung phân khúc nhà ở giá hợp lý không chỉ giúp giảm áp lực lên nhà ở xã hội mà còn góp phần tái cấu trúc thị trường theo hướng cân bằng hơn giữa các nhóm nhu cầu.

Từ góc nhìn của Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, một điểm nghẽn khác mang tính cấu trúc là sự thiếu vắng thị trường nhà ở cho thuê chuyên nghiệp, trong khi chính sách hiện nay vẫn nặng về mục tiêu sở hữu. Việc thiếu sản phẩm cho thuê đã vô hình trung đẩy nhu cầu sở hữu lên cao, làm gia tăng áp lực giá cả và tạo dư địa cho đầu cơ. Do đó, phát triển thị trường nhà ở cho thuê, đặc biệt là nhà ở công nhân với thiết kế và mức giá phù hợp, được xem là giải pháp quan trọng để giảm sức ép lên thị trường và hỗ trợ mục tiêu an sinh dài hạn.

Cần bứt phá về thể chế và nguồn lực

Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, đến hết năm 2025, tổng số căn nhà ở xã hội đã hoàn thành, đang triển khai và được chấp thuận chủ trương đầu tư đạt khoảng 62% so với mục tiêu của Đề án 1 triệu căn, cho thấy tiến độ thực hiện nhìn chung là tích cực, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế còn nhiều khó khăn. Riêng trong năm 2025, số căn hoàn thành đã vượt kế hoạch đề ra, phản ánh sự chuyển biến rõ nét trong công tác tổ chức thực hiện.

Tuy nhiên, khoảng cách còn lại để hoàn thành toàn bộ chỉ tiêu vẫn rất lớn, nhất là tại các địa phương chưa đạt kế hoạch, đòi hỏi phải có sự vào cuộc quyết liệt hơn của cả hệ thống chính trị. Việc huy động nguồn lực tài chính, trong đó có tín dụng ưu đãi cho nhà ở xã hội, đã đạt những kết quả nhất định với dư nợ tăng trưởng tích cực, song vẫn cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế để dòng vốn đến đúng đối tượng, đúng dự án và đúng thời điểm.

Kết luận phiên họp của Ban Chỉ đạo Trung ương về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản, Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh nhà ở không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn là quyền cơ bản của công dân, gắn liền với mục tiêu tiến bộ và công bằng xã hội. Để hiện thực hóa quyền này, việc tăng nguồn cung ở các phân khúc, phát triển đồng thời nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và cơ chế hỗ trợ người thu nhập trung bình cần được xem là một chỉnh thể thống nhất, phù hợp với quy luật thị trường và điều kiện phát triển của đất nước.

Tổng thể, giải pháp hoàn thành đề án chỉ tiêu nhà ở xã hội trong giai đoạn tới không chỉ nằm ở việc gia tăng số lượng dự án, mà quan trọng hơn là bứt phá về thể chế, dữ liệu, cơ cấu sản phẩm và cách thức huy động nguồn lực, qua đó bảo đảm mục tiêu an sinh được thực hiện một cách thực chất, bền vững và không để ai bị bỏ lại phía sau.