Cánh cửa hẹp cho giấc mơ an cư

Khi những con số bắt đầu biết nói

Thị trường bất động sản đầu năm 2026 đang chứng kiến những chuyển động đầy suy tư. Thông tin từ Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam về việc điều chỉnh lãi suất cho vay đối với nhóm khách hàng dưới 35 tuổi mua nhà ở xã hội giống như một hồi chuông nhắc nhở về thực tế tài chính đang thay đổi.

Với mức lãi suất mới áp dụng từ đầu năm, người trẻ không chỉ đối diện với sự biến động của thị trường mà còn phải cân nhắc kỹ lưỡng hơn về khả năng chi trả dài hạn. Sự gia tăng dù chỉ ở mức dưới 1% mỗi năm cũng đủ làm thay đổi toàn bộ bảng tính kế hoạch tài chính của một gia đình trẻ đang trong giai đoạn tích lũy.

Sự dịch chuyển này không chỉ diễn ra tại các ngân hàng quốc doanh. Tại các ngân hàng thương mại cổ phần, mặt bằng lãi suất cho vay mua nhà ở xã hội đã bắt đầu dao động trong biên độ cao hơn so với cùng kỳ năm trước.

Ngay cả những đơn vị vốn được coi là tiên phong trong việc hỗ trợ tín dụng nhà ở cũng đã buộc phải điều chỉnh lãi suất sau thời gian ưu đãi lên mức khá cao. Điều này phản ánh một xu hướng chung của hệ thống ngân hàng khi áp lực lạm phát và chi phí vốn đầu vào tăng lên.

Dưới góc nhìn chuyên gia, sự thận trọng là phản ứng tất yếu. Khi giá vốn tăng, tâm lý người mua không còn sự hưng phấn như giai đoạn lãi suất chạm đáy. Tuy nhiên, một điểm đáng lưu ý là mặc dù lãi suất nhích lên, nhu cầu ở thực vẫn tỏ ra vô cùng kiên cường.

Các báo cáo thị trường cho thấy tại những đô thị lớn như Hà Nội và TP HCM, thanh khoản vẫn duy trì ở mức ổn định. Điều này chứng minh rằng nhu cầu có một mái ấm chưa bao giờ hạ nhiệt, chỉ có điều, con đường để chạm đến nó đang ngày càng trở nên gập ghềnh và đòi hỏi sự tính toán chi li hơn bao giờ hết.

Nghịch lý nằm ở chỗ, dù các chương trình tín dụng theo Nghị quyết 33 của Chính phủ đã đạt được những kết quả khả quan với doanh số giải ngân tăng trưởng mạnh, nhưng tỷ trọng dành riêng cho nhóm người trẻ vẫn còn khá khiêm tốn.

Những con số hàng nghìn tỷ đồng cam kết cho vay cho thấy nỗ lực của cơ quan quản lý và hệ thống ngân hàng trong việc khơi thông dòng vốn cho nhà ở xã hội, nhưng để dòng vốn đó thực sự chảy vào túi tiền của những người trẻ dưới 35 tuổi lại là một câu chuyện khác, nơi sự thận trọng tài chính đang lấn lướt những mong muốn an cư cháy bỏng.

Khoảng cách giữa thu nhập và những bức tường

Nếu lãi suất là một biến số có thể dự đoán và điều chỉn, thì giá nhà lại đang trở thành một bài toán chưa có lời giải thỏa đáng cho đa số người lao động trẻ. Số liệu thống kê chỉ ra rằng giá nhà trung bình tại Việt Nam hiện gấp hàng chục lần thu nhập bình quân năm của hộ gia đình.

Tại TP.HCM, con số này thậm chí còn gây choáng ngợp hơn khi giá căn hộ cao gấp khoảng 30 lần thu nhập trung bình. Đây không đơn thuần là một chỉ số kinh tế, mà là một cảnh báo về áp lực an sinh xã hội đang đè nặng lên vai thế hệ kế cận.

Sự chênh lệch quá lớn giữa tốc độ tăng lương và tốc độ tăng giá bất động sản đang tạo ra một hố sâu bất bình đẳng. Khi một phần lớn thu nhập của người trẻ phải dành cho việc thuê nhà, khả năng tích lũy để sở hữu tài sản trong tương lai của họ gần như bị triệt tiêu.

Nó tạo ra một vòng xoáy luẩn quẩn giá nhà tăng làm tăng giá thuê, giá thuê tăng làm giảm tiền tiết kiệm, và tiền tiết kiệm giảm lại càng khiến giấc mơ mua nhà trở nên xa vời.

Hệ lụy của vấn đề này không chỉ dừng lại ở góc độ cá nhân hay gia đình. Nhìn rộng hơn, khi dòng tiền xã hội quá tập trung vào bất động sản, nó sẽ rút cạn nguồn lực cho sản xuất kinh doanh, làm suy giảm động lực đổi mới sáng tạo của thế hệ trẻ.

Nếu một người trẻ phải dành toàn bộ thanh xuân và tâm trí chỉ để loay hoay với bài toán trả nợ ngân hàng cho một căn hộ nhỏ, họ sẽ còn lại bao nhiêu nhiệt huyết để cống hiến và bứt phá trong sự nghiệp?

Hơn thế nữa, tình trạng này còn thúc đẩy tâm lý đầu cơ. Khi nhà ở trở thành một món hàng hóa sinh lời nhanh thay vì là một mặt hàng an sinh thiết yếu, thị trường sẽ dễ rơi vào trạng thái sốt ảo, gây rủi ro cho toàn bộ nền kinh tế.

Những căn hộ bỏ hoang trong khi hàng triệu người không có chỗ ở là một hình ảnh phản chiếu sự lệch pha đau lòng của cấu trúc thị trường hiện nay.

Trong bối cảnh đó, người trẻ buộc phải thay đổi tư duy và cách tiếp cận. Sở hữu nhà không còn có thể là một mục tiêu ngắn hạn trong những năm đầu lập nghiệp, mà phải là một kế hoạch dài hạn, đi kèm với những kỹ năng quản trị tài chính nghiêm ngặt và sự kiên nhẫn bền bỉ. Tuy nhiên, sự nỗ lực từ phía cá nhân là chưa đủ.

Thị trường cần những giải pháp căn cơ hơn từ chính sách, từ việc gia tăng nguồn cung nhà ở xã hội thực chất cho đến các cơ chế kiểm soát giá nhà để đưa bất động sản trở về đúng giá trị thực, phục vụ cho mục tiêu phát triển bền vững của xã hội.