Đồng Nai chuyển hướng thu hút FDI, ưu tiên công nghệ cao

Thay cho các dự án sử dụng nhiều đất, năng lượng và lao động, địa phương ưu tiên công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, logistics và các lĩnh vực có giá trị gia tăng lớn. Đây là bước chuyển nhằm nâng chất lượng tăng trưởng và hình thành không gian công nghiệp gắn với hạ tầng hiện đại.

Đồng Nai lọc dự án, tái cấu trúc không gian công nghiệp

Trong 6 tháng đầu năm 2026, tổng vốn FDI đăng ký cấp mới và điều chỉnh tại các khu công nghiệp, khu kinh tế đạt hơn 1,24 tỷ USD, tương đương 82,63% kế hoạch cả năm. Hà Lan dẫn đầu về vốn đầu tư mới với 326,1 triệu USD, chiếm hơn 50% tổng vốn cấp mới; tiếp theo là Singapore và Hàn Quốc.

Đáng chú ý, 14 dự án công nghiệp hỗ trợ mới có tổng vốn 427,99 triệu USD, tập trung vào linh kiện điện tử và cơ khí chế tạo. Theo tài liệu, các dự án mới không có dự án gây ô nhiễm môi trường hoặc thâm dụng lao động.

Lũy kế, Đồng Nai có 44 khu công nghiệp đang hoạt động, thu hút 1.952 dự án FDI từ 45 quốc gia, với tổng vốn đăng ký 38,18 tỷ USD. Quy mô vốn này tạo nền tảng cho địa phương tiếp tục nâng chất lượng dòng vốn thay vì chạy theo số lượng dự án.

Định hướng mới được đặt trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Theo đó, Đồng Nai chuyển từ tư duy coi số lượng khu công nghiệp và lao động là lợi thế sang lựa chọn các dự án sử dụng ít đất, ít năng lượng, ít lao động nhưng tạo giá trị gia tăng cao và đóng góp lớn cho ngân sách.

Việc sàng lọc dự án được thể hiện qua chủ trương từ chối các dự án công nghệ thấp, lạc hậu và thâm dụng lao động. Cách tiếp cận này nhằm hạn chế nguy cơ rơi vào mô hình tăng trưởng dựa trên gia công và tạo thêm dư địa cho các ngành có hàm lượng công nghệ cao.

Danh mục lĩnh vực được ưu tiên gồm bán dẫn, vi mạch, thiết bị điện tử, thiết bị y tế cao cấp, logistics và công nghiệp hàng không. Trong nhóm đối tác mục tiêu, tài liệu đề cập ASML của Hà Lan đang quan tâm mở rộng sản xuất tại Đồng Nai trong lĩnh vực chip bán dẫn và Coherent của Mỹ đang tìm hiểu môi trường đầu tư tại địa phương.

Không gian công nghiệp cũng được tổ chức lại theo hướng gắn sản xuất với hạ tầng giao thông. Đồng Nai đang khẩn trương hoàn thành 3 khu công nghiệp thế hệ mới, trong đó 2 khu nằm cạnh Cảng hàng không quốc tế Long Thành. Các dự án Bàu Cạn - Tân Hiệp và Xuân Quế - Sông Nhạn đang được triển khai để thu hút các ngành bán dẫn, thiết bị y tế và hàng không.

Cách tổ chức này tạo ra lợi thế kết nối giữa khu sản xuất với Cảng hàng không quốc tế Long Thành, Cảng Phước An, hệ thống cảng Cái Mép - Thị Vải, cùng mạng lưới cao tốc và đường sắt. Hạ tầng vì vậy được đặt vào trung tâm của chiến lược thu hút dòng vốn mới.

Việc loại bỏ KCN Biên Hòa 1 cũng nằm trong quá trình chuyển đổi này. Một khu công nghiệp lâu đời được di dời để xử lý vấn đề môi trường, qua đó tạo điều kiện thay đổi mô hình phát triển công nghiệp theo hướng hiện đại hơn.

Song song với các khu công nghiệp mới, Đồng Nai đang định hình những không gian chuyên biệt. Khu Công nghiệp số Long Thành có quy mô 119 ha, tập trung vào chip, AI và R&D; Khu Đổi mới sáng tạo Bình An rộng 300 ha, dành cho doanh nghiệp khởi nghiệp; Khu Khoa học công nghệ Đồng Xoài rộng 200 ha, tập trung đào tạo và sản xuất.

Hạ tầng, nhân lực và công nghệ quyết định sức hút mới

Thu hút dự án công nghệ cao đòi hỏi hệ sinh thái đáp ứng được yêu cầu của nhà đầu tư. Vì vậy, Đồng Nai đang đặt đào tạo nhân lực vào cùng nhóm nhiệm vụ với phát triển hạ tầng và thu hút vốn.

Theo Đề án 300/QĐ-UBND được triển khai trong giai đoạn 2026-2030, Đồng Nai tập trung kết nối trường học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp để đào tạo nhân lực công nghệ cao. Mục tiêu đặt ra là có ít nhất 50% doanh nghiệp công nghệ cao trên địa bàn tham gia vào quá trình đào tạo. Định hướng chuyên sâu tập trung vào vi mạch bán dẫn và sản xuất chip, đáp ứng nhu cầu của các tập đoàn công nghệ lớn.

Với doanh nghiệp, nguồn nhân lực trở thành một phần của quyết định đầu tư. Hạ tầng hiện đại có thể tạo lợi thế về kết nối, nhưng khả năng vận hành các dự án công nghệ cao phụ thuộc lớn vào đội ngũ kỹ thuật, nghiên cứu và quản trị. Việc gắn doanh nghiệp với cơ sở đào tạo vì thế có ý nghĩa trực tiếp đối với khả năng hình thành chuỗi sản xuất mới.

Đồng Nai cũng định hướng phát triển các khu công nghiệp theo mô hình xanh và thông minh. Các giải pháp được đặt ra gồm sản xuất tiết kiệm tài nguyên, kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải và ứng dụng IoT, AI trong quản lý, kiểm kê khí nhà kính. Cùng với đó là yêu cầu quy hoạch nhà ở công nhân trong các dự án khu công nghiệp mới.

Đối với doanh nghiệp công nghệ cao, địa phương đang tính đến các cơ chế hỗ trợ về thuế, phí và hạ tầng, đồng thời nghiên cứu mô hình cùng đầu tư (co-investment) và các phòng thí nghiệm chuẩn quốc tế dùng chung. Việc ứng dụng IoT và AI để hỗ trợ doanh nghiệp kiểm kê khí nhà kính cũng được đặt ra nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu.

Chiến lược này cho thấy Đồng Nai đang xây dựng lại lợi thế cạnh tranh dựa trên ba yếu tố: chất lượng dòng vốn, hạ tầng tích hợp và năng lực công nghệ. Khi tiêu chí lựa chọn dự án thay đổi, doanh nghiệp FDI cũng phải đáp ứng những yêu cầu cao hơn về công nghệ, môi trường, sử dụng tài nguyên và giá trị tạo ra.

Với hơn 1,24 tỷ USD vốn FDI đăng ký mới và điều chỉnh trong 6 tháng đầu năm, cùng 38,18 tỷ USD vốn FDI đăng ký lũy kế, Đồng Nai đang có nền tảng lớn để tiếp tục tái cấu trúc khu vực công nghiệp. Tuy nhiên, trọng tâm của giai đoạn mới nằm ở chất lượng tăng trưởng. Việc ưu tiên các dự án công nghệ cao, phát triển khu công nghiệp thế hệ mới, chuẩn bị nhân lực và xây dựng hệ sinh thái xanh - thông minh đang định hình một hướng thu hút đầu tư khác với mô hình dựa vào đất đai và lao động giá rẻ.

Thay đổi này tạo ra cả cơ hội và yêu cầu mới. Những dự án có công nghệ phù hợp, giá trị gia tăng cao, sử dụng hiệu quả tài nguyên và có khả năng tham gia chuỗi sản xuất hiện đại sẽ có nhiều dư địa hơn trong không gian công nghiệp đang được tái cấu trúc của Đồng Nai.