Doanh nghiệp tiếp sức cho nông nghiệp bứt phá

Từ sản xuất đơn thuần sang kinh tế nông nghiệp đa giá trị

Lực lượng doanh nghiệp trực tiếp đầu tư sản xuất nông nghiệp đã tăng mạnh, cán mốc trên 18.700 doanh nghiệp. Con số này không chỉ là một chỉ tiêu được hoàn thành mà còn là biểu tượng cho sự chuyển mình mạnh mẽ, đưa nông nghiệp từ vai trò trụ đỡ sang vị thế tiên phong trong nền kinh tế.

Thông tin đáng mừng này được công bố tại cuộc họp quan trọng sáng 24/9, đánh giá 3 năm thực hiện Nghị quyết số 19-NQ/TW (khóa XIII) về nông nghiệp, nông dân, nông thôn giai đoạn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Sự gia tăng vượt bậc của doanh nghiệp chính là "cú hích vàng" tiếp sức, khẳng định tính đúng đắn và hiệu quả của định hướng phát triển nông nghiệp, nông thôn bền vững.

Ba năm thực hiện Nghị quyết 19 đã chứng kiến sự cơ cấu lại thực chất của ngành nông nghiệp. Bộ Nông nghiệp và Môi trường báo cáo có 14/14 chỉ tiêu đều đảm bảo tiến độ, cho thấy nông nghiệp đã chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu và chuyển dịch mạnh mẽ theo nhu cầu thị trường.

Thành công lớn nhất nằm ở sự chuyển đổi tư duy triệt để khi nông nghiệp không còn dừng lại ở sản lượng (sản xuất nông sản) mà đã vươn lên tầm cao mới là kinh tế nông nghiệp (tạo ra giá trị kinh tế từ nông nghiệp). Đây là sự chuyển dịch từ phát triển đơn ngành sang hợp tác, phát triển đa ngành, tích hợp đa giá trị.

Các chuỗi cung ứng nông sản truyền thống đang được thay thế bằng các chuỗi ngành hàng hiện đại. Lực lượng doanh nghiệp, đặc biệt là các tập đoàn lớn, đã khẳng định vai trò nòng cốt trong việc định hình các chuỗi giá trị này, từ khâu đầu vào, sản xuất ứng dụng công nghệ, đến chế biến sâu và phân phối toàn cầu.

Minh chứng rõ ràng nhất cho hiệu quả của sự chuyển đổi này là tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản liên tục đạt mức kỷ lục. Đáng tự hào, Việt Nam hiện có 11 mặt hàng có giá trị xuất khẩu trên 1 tỷ USD, trong đó 7 mặt hàng đã vượt mốc 3 tỷ USD. Con số này không chỉ là thành tích của ngành mà còn là thành quả trực tiếp từ sự đầu tư, dẫn dắt của khu vực doanh nghiệp.

Nhận diện thách thức và định hướng đột phá

Sự tăng trưởng mạnh mẽ của hơn 18.700 doanh nghiệp không diễn ra độc lập song hành cùng sự bứt phá thành công của các hình thức tổ chức sản xuất mà Hợp tác xã (HTX) đóng vai trò nòng cốt.

Doanh nghiệp mang đến vốn, công nghệ, quản trị và thị trường còn HTX là cầu nối tập hợp đất đai, nhân lực và đảm bảo nguồn cung nguyên liệu ổn định theo tiêu chuẩn. Sự liên kết chuỗi sản xuất, kinh doanh giữa doanh nghiệp - HTX - nông dân đang được đổi mới mạnh mẽ, phù hợp với yêu cầu sản xuất hàng hóa lớn và hình thành các chuỗi nông sản an toàn có chứng nhận.

Sự tham gia sâu rộng của doanh nghiệp đã thúc đẩy cơ giới hóa đồng bộ giữa các khâu sản xuất và theo chuỗi, phát triển mạnh mẽ công nghiệp chế biến nông sản, nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm thô, đồng thời đẩy mạnh công nghiệp và dịch vụ ở nông thôn, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế và tạo việc làm bền vững.

Dù đã đạt được những thành tựu rực rỡ, các ý kiến tại cuộc họp cũng thẳng thắn chỉ ra những tồn tại, hạn chế cần khắc phục triệt để để duy trì đà tăng trưởng. Đó là tăng trưởng nông nghiệp chưa ổn định, chất lượng và khả năng cạnh tranh của một số sản phẩm chưa cao. Việc đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế số, và ứng dụng khoa học công nghệ, nhất là công nghệ cao, vẫn chưa thực sự lan tỏa.

Vấn đề ô nhiễm môi trường nông thôn (nước thải, rác thải, làng nghề) chưa có chuyển biến rõ rệt, thậm chí có nơi có chiều hướng nghiêm trọng. Bên cạnh đó, cơ sở hạ tầng giao thông, thủy lợi, và phòng chống thiên tai chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển nông nghiệp hàng hóa quy mô lớn.

Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đã lưu ý Bộ Nông nghiệp và Môi trường phải tận dụng triệt để kết quả tổng kết các chương trình mục tiêu quốc gia, đồng thời phản ánh được tư duy mới về nông nghiệp không chỉ là trụ đỡ mà nhiều ngành hàng đã vươn ra thế giới, thể hiện vai trò tiên phong trong nền kinh tế. Báo cáo phải chỉ ra được vấn đề đột phá, đổi mới để đưa nông nghiệp đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng "2 con số".

Định hướng phát triển nông nghiệp trong thời gian tới mà Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà nhấn mạnh là đa mục tiêu, đa giá trị. Đây là kim chỉ nam cho các doanh nghiệp mà ở đó, nông nghiệp phải tích hợp các lĩnh vực khác như công nghiệp, dịch vụ, du lịch sinh thái, dược liệu, chế biến sâu và đặc biệt là kinh tế carbon, kinh tế xanh.

Nông thôn phải được quy hoạch tổng thể, gắn kết hài hòa với đô thị, đồng thời phải giữ gìn được bản sắc văn hóa vùng miền. Các chính sách cần ưu tiên vùng sâu, vùng xa, gắn phát triển kinh tế với giảm nghèo bền vững, bảo vệ môi trường, cung cấp nước sạch và đào tạo nhân lực chất lượng cao.

Để hiện thực hóa tầm nhìn này, Phó Thủ tướng yêu cầu làm rõ các giải pháp nhằm tăng cường liên kết kinh tế tập thể, hợp tác xã, doanh nghiệp và nông dân. Doanh nghiệp chính là cầu nối quan trọng nhất để đưa các xu hướng như kinh tế carbon (bằng cách giảm phát thải trong canh tác lúa, lâm nghiệp) và nông nghiệp xanh vào thực tiễn sản xuất của nông hộ.

Sự hiện diện mạnh mẽ của hơn 18.700 doanh nghiệp chính là minh chứng sống động cho niềm tin vào tiềm năng của đất đai và con người Việt Nam. Họ không chỉ là những nhà đầu tư, mà còn là những kiến trúc sư đang xây dựng nền móng cho một nền nông nghiệp hiện đại, minh bạch, có khả năng cạnh tranh toàn cầu và đóng góp bền vững vào sự phồn vinh của nông thôn.

Công cuộc tiếp sức này cần sự đồng lòng của cả hệ thống, từ việc hoàn thiện thể chế (luật, nghị định) đến việc đầu tư hạ tầng thiết yếu. Khi ba nhà - Nhà nước, Nhà khoa học và Nhà Doanh nghiệp hợp lực cùng Nhà Nông, mục tiêu đưa nông nghiệp Việt Nam vươn xa và kiến tạo một nông thôn đáng sống sẽ sớm trở thành hiện thực.