Doanh nghiệp nhà nước xây dựng chiến lược mới, nắm bắt cơ hội tăng trưởng

Đây là thông điệp trọng tâm được Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh tại Hội nghị đánh giá công tác 6 tháng đầu năm và triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2025 diễn ra vừa qua tại Hà Nội.

Bất chấp khó khăn, 6 tháng đầu năm 2025 chứng kiến sự phục hồi tích cực của các doanh nghiệp nhà nước. Tổng doanh thu ước đạt 1,07 triệu tỷ đồng, hoàn thành hơn 50% kế hoạch năm và tương đương cùng kỳ. Lợi nhuận trước thuế ấn tượng với 82,1 nghìn tỷ đồng, đạt gần 61% mục tiêu. Đồng thời, đóng góp vào ngân sách nhà nước cũng đạt 102,7 nghìn tỷ đồng, vượt hơn 54% kế hoạch. Những con số này minh chứng cho nỗ lực duy trì sản xuất, kinh doanh, đảm bảo an sinh xã hội và đóng góp đáng kể vào tăng trưởng kinh tế chung.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng cũng thẳng thắn chỉ ra những tồn tại như tiến độ giải ngân đầu tư phát triển chậm, vướng mắc trong cổ phần hóa, thoái vốn, và công tác quản trị, công khai minh bạch thông tin ở một số đơn vị còn hạn chế. Đặc biệt, mục tiêu tăng trưởng GDP cả nước 8,3 - 8,5% trong năm 2025 đặt ra thách thức lớn, đòi hỏi sự bứt phá mạnh mẽ hơn nữa từ khối doanh nghiệp nhà nước.

Để đối phó với những thách thức và nắm bắt cơ hội, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng kêu gọi các doanh nghiệp quán triệt sâu sắc chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Bộ Tài chính. Các đơn vị cần khẩn trương điều chỉnh kế hoạch kinh doanh và xây dựng các giải pháp phù hợp trên cơ sở mục tiêu tăng trưởng mới. Điều này bao gồm việc đánh giá, mở rộng thị trường, đa dạng hóa sản phẩm, dịch vụ và chủ động ứng phó với các rào cản thương mại hay xu hướng thị trường mới.

Điển hình, Bộ trưởng nhấn mạnh rằng nếu các doanh nghiệp như Petrolimex không xoay chuyển chiến lược kinh doanh để thích ứng với xu hướng hạn chế sử dụng xe xăng, họ chắc chắn sẽ gặp khó khăn. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc chủ động thay đổi chiến lược để phù hợp với tình hình và tuân thủ các quy định mới như Luật số 68/2025/QH15.

Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xem là giải pháp đột phá để tăng năng suất và nâng cao năng lực cạnh tranh. Các doanh nghiệp cần nghiêm túc thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá công nghệ, chuyển đổi số quốc gia, biến đây thành động lực phát triển bền vững.

Bộ Tài chính cũng cam kết tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp phát triển. Bộ trưởng yêu cầu khẩn trương rà soát, đề xuất hoàn thiện khung pháp lý về quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp, đặc biệt là các Nghị định chi tiết bám sát thực tiễn. Đồng thời, các vướng mắc về chính sách trong quản lý và đầu tư vốn nhà nước sẽ tiếp tục được rà soát và tháo gỡ nhanh chóng.

Một trọng tâm khác là việc đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án đầu tư, đặc biệt là các dự án trọng điểm có tính lan tỏa lớn, đảm bảo chất lượng và hiệu quả sử dụng vốn. Hoàn thiện cơ chế chính sách về tiền lương, công tác cán bộ, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và sắp xếp bộ máy tinh gọn cũng là những yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả quản trị doanh nghiệp.

Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng cũng tiết lộ Bộ Tài chính đang xây dựng Đề án Phát triển kinh tế nhà nước, trong đó sẽ làm rõ quan điểm về đầu tư vốn của nhà nước vào các doanh nghiệp, từ đó phân định rõ vai trò của doanh nghiệp nhà nước là lực lượng nòng cốt, dẫn dắt và tạo động lực cho sự phát triển kinh tế đất nước. Các doanh nghiệp được khuyến khích tích cực đóng góp ý kiến để hoàn thiện Đề án này.

Lời kêu gọi của Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng đã phác thảo một lộ trình rõ ràng cho các doanh nghiệp nhà nước trong 6 tháng cuối năm 2025 và những năm tiếp theo. Điều đáng chú ý là sự chuyển dịch mạnh mẽ từ việc chỉ đơn thuần thực hiện kế hoạch sang chủ động xây dựng chiến lược, điều chỉnh phương án kinh doanh để thích ứng với bối cảnh mới.

Thứ nhất, về sự chủ động trong chiến lược kinh doanh, đây là điểm mấu chốt. Thay vì bị động chờ đợi các chỉ đạo, doanh nghiệp cần phân tích sâu sắc thị trường, nhận diện các xu hướng mới (như sự dịch chuyển khỏi nhiên liệu hóa thạch mà Bộ trưởng đã nêu về Petrolimex), từ đó đa dạng hóa sản phẩm, dịch vụ và mở rộng thị trường. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp phải có bộ phận nghiên cứu và phát triển (R&D) mạnh mẽ hơn, cũng như khả năng ra quyết định nhanh chóng, linh hoạt.

Thứ hai, về vai trò của công nghệ và chuyển đổi số với việc nhấn mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số không chỉ là một khẩu hiệu mà cần được cụ thể hóa bằng các dự án, chương trình đầu tư rõ ràng. Đây là chìa khóa để nâng cao năng suất, tiết giảm chi phí và gia tăng năng lực cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập sâu rộng. Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá công nghệ cần được các doanh nghiệp quán triệt và biến thành hành động cụ thể, tránh tình trạng "trên nóng dưới lạnh".

Thứ ba, về hoàn thiện khung pháp lý và quản trị, việc Bộ Tài chính cam kết rà soát, tháo gỡ vướng mắc về chính sách quản lý và đầu tư vốn nhà nước là tín hiệu tích cực. Một hành lang pháp lý thông thoáng, minh bạch sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp nhà nước phát triển.

Đồng thời, việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và sắp xếp bộ máy tinh gọn là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả quản trị, giúp doanh nghiệp phản ứng nhanh hơn với thị trường và nâng cao tính cạnh tranh. Các vấn đề về tiền lương, công tác cán bộ cũng cần được cải thiện để thu hút và giữ chân nhân tài, tạo động lực cho cán bộ công nhân viên.

Thứ tư, về Đề án Phát triển kinh tế nhà nước, Bộ Tài chính chủ trì xây dựng Đề án này cho thấy tầm nhìn chiến lược về vai trò của doanh nghiệp nhà nước trong nền kinh tế. Xác định rõ quan điểm về đầu tư và thoái vốn sẽ giúp định hình lại mô hình hoạt động của các doanh nghiệp này, đảm bảo chúng vừa thực hiện nhiệm vụ chính trị, vừa hoạt động hiệu quả theo cơ chế thị trường. Điều này có thể dẫn đến một làn sóng tái cơ cấu, sắp xếp lại các doanh nghiệp nhà nước trong thời gian tới, hướng tới sự tinh gọn, hiệu quả và đúng trọng tâm.

Thông điệp từ Hội nghị là một lời kêu gọi hành động quyết liệt, tập trung vào sự chủ động, đổi mới và linh hoạt của các doanh nghiệp nhà nước. Đây là những yếu tố then chốt để khối doanh nghiệp này tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt, tạo động lực cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn tới.