Doanh nghiệp lớn chuyển từ tạo lợi nhuận sang kiến tạo hệ sinh thái

Hệ sinh thái trở thành không gian tăng trưởng mới

Tại tọa đàm “Kiến tạo nguồn lực tăng trưởng quốc gia: Vai trò của doanh nghiệp dẫn đầu trong kỷ nguyên mới”, thuộc khuôn khổ Lễ vinh danh các doanh nghiệp nộp ngân sách lớn nhất Việt Nam 2026 ngày 15/9, các doanh nghiệp lớn đã đặt vấn đề về giới hạn của mô hình tăng trưởng dựa chủ yếu vào quy mô riêng lẻ.

Năm 2025, tổng thu ngân sách nhà nước đạt hơn 2,65 triệu tỷ đồng, tăng gần 30% so với năm 2024; riêng nhóm VNTAX 200 đóng góp gần 1 triệu tỷ đồng, tương đương hơn 37% tổng thu ngân sách cả nước. Với quy mô đóng góp này, doanh nghiệp lớn đang nắm giữ một phần quan trọng nguồn lực cho tăng trưởng, đồng thời có điều kiện để dẫn dắt những chuỗi giá trị mới.

Tại MB, hệ sinh thái tài chính được xây dựng trên nền tảng số, kết nối 3 ngân hàng, 9 công ty thành viên cùng các nền tảng App MBBank, MB Biz, BaaS và Open Banking. Sau 5 năm, MB phục vụ gần 40 triệu khách hàng, 90% khách hàng được phục vụ trên nền tảng số, 99% giao dịch thực hiện qua kênh số và 60% doanh thu đến từ kênh số.

Bà Vũ Thị Hải Phượng, Phó Chủ tịch HĐQT MB, cho biết: “Chúng tôi nhúng các dịch vụ tài chính vào trong hệ sinh thái của khách hàng để họ thực hiện dịch vụ ngân hàng một cách rất tự nhiên”.

Từ góc nhìn này, chuyển đổi số không dừng ở việc thay đổi phương thức giao dịch mà trở thành công cụ kết nối tài chính với hoạt động kinh doanh và nhu cầu của khách hàng. MoMo cũng lựa chọn hướng phát triển tương tự khi mở rộng từ thanh toán sang hệ sinh thái dịch vụ gồm vé máy bay, khách sạn, taxi, bảo hiểm và vui chơi giải trí, đồng thời kết nối với hàng nghìn doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Bá Diệp, Đồng sáng lập kiêm Phó Chủ tịch cấp cao MoMo, cho biết định hướng của doanh nghiệp là dùng công nghệ để “bình dân hóa dịch vụ tài chính”, giúp người dân tiếp cận dịch vụ đơn giản và thuận tiện hơn.

Với Kinh Bắc, hệ sinh thái được mở rộng từ hạ tầng khu công nghiệp sang các dịch vụ phục vụ doanh nghiệp và người lao động. Doanh nghiệp đã phát triển hơn 30 khu công nghiệp trên toàn quốc, định hướng tích hợp nhà ở, trường học, cơ sở y tế, công viên, đồng thời tập trung thu hút công nghệ cao và năng lượng xanh.

Theo ông Đặng Thành Tâm, Chủ tịch HĐQT Tổng Công ty Phát triển Đô thị Kinh Bắc, doanh nghiệp mỗi năm thu hút khoảng 10 tỷ USD vốn FDI và tạo khoảng 75.000 việc làm mới. Ông cho rằng: “Việt Nam không thể chỉ mãi là một công xưởng sản xuất”.

Theo ông Tâm, vai trò của doanh nghiệp nằm ở khả năng kết nối các nguồn lực và tạo sức lan tỏa, trong đó Kinh Bắc được xác định như một “nhịp cầu kết nối mạnh mẽ” để đưa nguồn vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam.

Vượt khỏi bảng cân đối kế toán

Hàng không cho thấy rõ yêu cầu mở rộng chuỗi giá trị trong nước khi hoạt động vận tải kéo theo nhu cầu lớn về kỹ thuật, bảo dưỡng, đào tạo nhân lực và dịch vụ mặt đất. Vietjet đang nâng hiệu suất khai thác tàu bay lên 16-17 giờ/ngày, đồng thời đầu tư vào nguồn nhân lực kỹ thuật, phi công, bảo dưỡng tàu bay và dịch vụ mặt đất.

Năm 2025, Vietjet vận chuyển 745.000 lượt khách tại thị trường Ấn Độ, tăng 49% so với năm 2024 và gấp 4 lần năm 2019. Cùng với việc mở rộng thị trường, hãng đặt vấn đề phát triển năng lực kỹ thuật trong nước để giữ lại nguồn lực đang chảy ra nước ngoài.

Bà Hồ Ngọc Yến Phương, Phó Chủ tịch HĐQT Vietjet, nêu: “Mỗi năm, một hãng hàng không phải chi trả 200 đến 300 triệu USD ra nước ngoài; tại sao chúng ta không thu hút nguồn lực đó ở trong nước”.

Theo bà Phương, ranh giới giữa một doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp kiến tạo nằm ở khả năng tạo ra giá trị vượt khỏi hoạt động kinh doanh của chính mình, phải “vượt qua bảng cân đối kế toán và vượt qua giá trị của chính doanh nghiệp đó”.

Đây cũng là điểm chung trong cách các doanh nghiệp lớn nhìn nhận vai trò của mình trong giai đoạn tăng trưởng mới. Khi ngân hàng kết nối tài chính với hệ sinh thái số, khu công nghiệp kết nối sản xuất với hạ tầng và dịch vụ, hàng không phát triển thêm các năng lực kỹ thuật phụ trợ hay nền tảng công nghệ kết nối hàng nghìn doanh nghiệp với người dùng, giá trị tạo ra đã vượt khỏi phạm vi của từng doanh nghiệp.

Bà Vũ Thị Hải Phượng khái quát: “một doanh nghiệp lớn tạo ra giá trị cho bản thân doanh nghiệp, nhưng một doanh nghiệp kiến tạo phải tạo ra những năng lực mang tính lợi thế cạnh tranh cho cả quốc gia”.

Yêu cầu này đặt doanh nghiệp dẫn đầu vào vị trí rộng hơn trong nền kinh tế, nơi năng lực công nghệ, khả năng kết nối nguồn lực, phát triển công nghiệp phụ trợ, thu hút đầu tư và tạo việc làm trở thành những yếu tố quyết định sức lan tỏa. Khi doanh nghiệp có thể hình thành những hệ sinh thái đủ lớn để kéo theo đối tác, nhà cung cấp, người lao động và các ngành dịch vụ liên quan, tăng trưởng của một doanh nghiệp có thể chuyển thành thêm năng lực tăng trưởng cho nền kinh tế.