Định hình tương lai thị trường tiêu dùng

Bất chấp những biến động toàn cầu, thị trường tiêu dùng Việt Nam đã chứng minh được sự kiên cường và sức bật đáng ngưỡng mộ. Số liệu từ Cục Thống kê cho thấy, tổng doanh số bán lẻ tăng 9,3% so với cùng kỳ năm trước trong nửa đầu năm 2025, vượt qua mức tăng 8,9% của nửa đầu năm 2024, đà tăng trưởng này được củng cố bởi triển vọng kinh tế vững chắc.

Nhiều định chế toàn cầu như WB, IMF, ADB đã đồng loạt nâng dự báo tăng trưởng kinh tế Việt Nam năm 2025 (BMI dự báo đạt 7,1%), hứa hẹn thu nhập khả dụng và chi tiêu của người tiêu dùng sẽ tiếp tục tăng mạnh. Đồng tiền Việt Nam mạnh lên, cùng với tỷ lệ thất nghiệp thấp, tạo ra một môi trường thuận lợi chưa từng có.

Ông Nguyễn Lương Hiền, Phó Tổng Giám đốc Dịch vụ Tư vấn Chiến lược PwC Việt Nam, đã nhận định rằng, không gian thị trường nội địa với sức mua lớn này mang đến cơ hội chưa từng có để doanh nghiệp kết nối và truyền cảm hứng cho người tiêu dùng.

Đây chính là thời điểm vàng để các doanh nghiệp Việt Nam, sau một giai đoạn thích ứng đủ với các thách thức khách quan, tận dụng nội lực, hiệu ứng lan tỏa từ đầu tư công và chính sách kích thích kinh tế tư nhân đang thẩm thấu.

Tuy nhiên, báo cáo của PwC Việt Nam làm nổi bật xu hướng người tiêu dùng Việt Nam ngày càng khắt khe và khôn ngoan hơn trong chi tiêu. Mối quan tâm hàng đầu của 48% người tiêu dùng là giá cả, phản ánh sự bất ổn kinh tế vẫn là mối đe dọa lớn nhất trong 12 tháng tới. Điều này buộc doanh nghiệp phải tối ưu hóa chuỗi cung ứng để đảm bảo tối ưu giá trị so với chi phí cho khách hàng.

Đáng chú ý hơn, sự quan tâm của người Việt đối với sức khỏe và môi trường đang tăng lên mức báo động khi có tới 74% người tiêu dùng Việt Nam cực kỳ lo ngại về thực phẩm siêu chế biến và thuốc trừ sâu cao hơn mức trung bình khu vực là 68% và 96% lo ngại về biến đổi khí hậu cao nhất trong khu vực.

Những số liệu này không chỉ là thống kê, mà là một mệnh lệnh cho ngành thực phẩm và tiêu dùng. Khi người tiêu dùng chú trọng nguồn gốc, giá trị dinh dưỡng và tính bền vững thực chất, ngành công nghiệp đang chứng kiến động lực mạnh mẽ thúc đẩy đổi mới, mở ra cơ hội cho cả doanh nghiệp lâu đời và các startup công nghệ trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe.

Cùng với sự thay đổi trong hành vi mua sắm, kênh phân phối cũng đang trải qua một cuộc cách mạng không thể đảo ngược, do sự phát triển của kinh tế số. Bà Marcy Kou, Giám đốc điều hành Worldpanel by Numerator, chỉ ra rằng, mặc dù khu vực nông thôn vẫn ghi nhận mức giảm chi tiêu đối với ngành hàng tiêu dùng nhanh (FMCG) cuối quý II/2025, nhưng các kênh hiện đại và trực tuyến đang nổi lên như động lực tăng trưởng mới.

Thương mại điện tử (TMĐT) đang khẳng định vai trò là kênh mua sắm ưa thích và tăng trưởng nhanh hơn tốc độ chung của bán lẻ. Dữ liệu từ YouNetECI cho thấy, nửa đầu năm 2025, doanh thu các sàn TMĐT đạt 222,1 nghìn tỷ đồng, tăng trưởng hơn 23%.

 Sự cạnh tranh khốc liệt đang diễn ra giữa các "ông lớn" đầu ngành: TikTok Shop vươn lên mạnh mẽ với mức tăng trưởng phi thường +148%, đạt doanh thu hơn 93 nghìn tỷ đồng. Shopee vẫn đứng đầu về giá trị doanh thu với hơn 122 nghìn tỷ đồng nhưng ghi nhận giảm nhẹ 6% Lazada giảm 48% (chỉ còn 5,8 nghìn tỷ đồng) và Tiki giảm 46% (còn 837,6 tỷ đồng).

Sự dịch chuyển thị phần này cho thấy người tiêu dùng đang điều chỉnh theo hành vi mua sắm mới, ưu tiên sự giải trí, trải nghiệm và tiện lợi tức thì. Điều này đặt ra thách thức và cơ hội lớn cho các doanh nghiệp thực phẩm tiêu dùng có hệ sinh thái bán lẻ rộng lớn như Masan (WinCommerce) và Thế giới Di động (Bách hóa Xanh), đòi hỏi họ phải có năng lực tích hợp và chuyển đổi số vượt trội để cạnh tranh với sự linh hoạt của các sàn TMĐT.

Để ngành bán lẻ dịch vụ tiêu dùng tiếp tục phát huy vai trò trụ cột của nền kinh tế với mục tiêu tăng trưởng gấp rưỡi so với tăng trưởng GDP như giai đoạn 2022-2023, sự tập trung tối đa của các ông lớn đầu ngành là điều kiện tiên quyết.

Như ông Nguyễn Lương Hiền của PwC Việt Nam cho rằng, việc định hình tương lai thị trường đòi hỏi các nhà lãnh đạo phải hành động trên ba mặt trận then chốt là tối ưu giá trị so với chi phí, điều chỉnh theo hành vi mua sắm, và thúc đẩy chuẩn mực đạo đức phù hợp với kỳ vọng người tiêu dùng.

Minh bạch, nhất quán và đáng tin cậy là yếu tố then chốt để xây dựng niềm tin. Tính bền vững không thể chỉ là khẩu hiệu, mà phải là thực chất, được xác nhận bởi các chứng nhận từ bên thứ ba. Bằng cách tập trung vào những giá trị cốt lõi này, các doanh nghiệp sẽ không chỉ vượt qua thách thức, thúc đẩy tăng trưởng mà còn nắm bắt trọn vẹn cơ hội tại một thị trường Việt Nam đang vươn lên mạnh mẽ.

Thị trường tiêu dùng Việt Nam năm 2030 không chỉ là một con số 80 triệu người tiêu dùng, mà là một nền kinh tế được dẫn dắt bởi một thế hệ người tiêu dùng am hiểu, đòi hỏi chất lượng, trách nhiệm xã hội và trải nghiệm số hóa.

Đây chính là động lực lớn nhất để các doanh nghiệp Việt Nam tiến lên, không chỉ tham gia mà còn dẫn dắt sự phát triển của một trong những thị trường tiêu dùng lớn và phát triển nhanh nhất thế giới.