Đầu tư công nhìn từ những đại công trình

Mệnh lệnh tăng tốc trên những công trường không ngủ

Năm 2026, mở ra với một mục tiêu đầy khát vọng: đưa tăng trưởng kinh tế Việt Nam chạm mốc hai con số. Trong hành trình đó, đầu tư công không chỉ là một chỉ số kinh tế mà đã trở thành mệnh lệnh chiến lược, là vốn mồi để kích hoạt mọi nguồn lực xã hội.

Với tổng vốn ngân sách nhà nước được giao ở mức kỷ lục gần 1 triệu tỷ đồng, áp lực giải ngân đang đặt lên vai các bộ, ngành và địa phương một sức ép chưa từng có. Tuy nhiên, thay vì bị động trước con số khổng lồ này, một không khí thi công hối hả, xuyên ngày đêm đang lan tỏa trên khắp các công trình trọng điểm, cho thấy một tư duy điều hành đã thực sự thay đổi.

Chưa bao giờ tinh thần thi công xuyên Tết lại được quán triệt mạnh mẽ như năm nay. Tại thủ đô Hà Nội, những đại dự án như đường vành đai 1, hồ điều hòa Mễ Trì hay hồ điều hòa Phú Đô đã trở thành những điểm nóng về tiến độ. Hình ảnh công nhân bám công trường trong những ngày lễ không còn là chuyện hiếm, bởi mục tiêu cuối cùng là đưa dòng vốn vào nền kinh tế nhanh nhất và hiệu quả nhất.

Tại dự án đường vành đai 1, dù kế hoạch hoàn thành ban đầu là cuối năm 2026, nhưng với nỗ lực hiện tại, chủ đầu tư đang tự tin phấn đấu thông xe kỹ thuật toàn tuyến ngay trong quý 2 năm nay. Tương tự, các dự án hồ điều hòa cũng đang chạy đua với thời gian để về đích trước mùa mưa, góp phần giải tỏa áp lực thoát nước cho đô thị.

Sự bứt tốc này còn được ghi nhận tại cầu Trần Hưng Đạo và cầu Tứ Liên với dự kiến hoàn thành sớm hơn kế hoạch từ 7 đến 8 tháng. Đây là những minh chứng sống động cho việc tháo gỡ điểm nghẽn về mặt thủ tục và cơ chế, giúp vốn chờ dự án trở thành dự án đuổi theo vốn.

Việc duy trì nhịp độ thi công liên tục ngay từ những tháng đầu năm đã mang lại những kết quả định lượng cụ thể.

Theo Bộ Tài chính, chỉ trong tháng 1/2026, tổng số vốn đầu tư công giải ngân đã đạt 19.132,8 tỷ đồng. Mặc dù, tỷ lệ phần trăm có vẻ thấp hơn cùng kỳ do quy mô vốn năm nay quá lớn, nhưng xét về số tuyệt đối, giá trị giải ngân đã cao hơn cùng kỳ năm trước tới 12.717,1 tỷ đồng. Điều này cho thấy cỗ máy đầu tư công đang vận hành với công suất cực lớn để đáp ứng nhu cầu phát triển hạ tầng chiến lược.

Thay đổi tư duy điều hành và hiệu ứng lan tỏa

Sự khởi sắc của các công trình trọng điểm không phải là kết quả của sự ngẫu nhiên. Nó đến từ những thay đổi sâu sắc trong tư duy điều hành chuyển từ phân bổ thụ động sang chủ động chuẩn bị đầu tư.

Thay vì đợi đến đầu năm mới bắt đầu làm thủ tục, từ cuối năm 2025, hàng loạt dự án đã được khởi công đồng loạt, tạo đà sẵn có để phân bổ kế hoạch vốn chi tiết. Việc phân cấp, phân quyền mạnh mẽ đã trao quyền chủ động cho các địa phương, giúp họ tự quyết định và chịu trách nhiệm về tiến độ của mình.

Dưới góc nhìn chuyên gia, đầu tư công hoàn thiện không chỉ đơn thuần là giải ngân vốn mà là tạo ra hệ sinh thái cho sản xuất kinh doanh. Hạ tầng giao thông hoàn thiện giúp tiết kiệm thời gian lưu thông, giảm chi phí logistics và tăng sức cạnh tranh cho hàng hóa Việt Nam. Đây chính là yếu tố gián tiếp nhưng cực kỳ quan trọng để thu hút dòng vốn đầu tư tư nhân và FDI, tạo nên hiệu ứng số nhân cho tăng trưởng kinh tế.

Các nhà thầu và đơn vị thi công hiện nay không chỉ chú trọng vào khối lượng mà còn đặc biệt quan tâm đến chất lượng và tính bền vững. Việc áp dụng các cơ chế sửa đổi giúp tháo gỡ các vướng mắc về định mức, đơn giá và nguồn nguyên vật liệu đã tiếp thêm động lực cho doanh nghiệp yên tâm dồn lực cho công trường.

Những mảnh ghép hạ tầng đang dần hoàn thiện không chỉ làm thay đổi diện mạo đô thị mà còn mở đường cho một chu kỳ tăng trưởng bền vững dựa trên năng lực hạ tầng đồng bộ.

Áp lực giải ngân 1 triệu tỷ đồng là có thật, nhưng với tinh thần tăng tốc và không ngại khó, các địa phương đang dần biến áp lực thành động lực. Việc đưa các công trình vào khai thác sớm hơn kế hoạch là một thắng lợi về mặt điều hành kinh tế, đảm bảo nguồn lực của quốc gia được sử dụng đúng lúc, đúng chỗ và tạo ra giá trị gia tăng cao nhất cho xã hội.