Dấu ấn tiên phong trong nỗ lực giảm ô nhiễm nhựa

Theo báo cáo Liên hợp quốc, mỗi năm thế giới sản xuất khoảng 300 triệu tấn nhựa, trong đó một phần lớn không được xử lý đúng cách, gây ra tác động nghiêm trọng đến hệ sinh thái và sức khỏe con người. Việt Nam cũng nằm trong nhóm các quốc gia có lượng rác thải nhựa lớn nhất Đông Nam Á, đòi hỏi những giải pháp bền vững và mang tính hệ thống.

Năm 2025, Ngày Môi trường Thế giới mang chủ đề “Chống ô nhiễm nhựa”, càng nhấn mạnh tính cấp thiết của việc giảm thiểu rác thải nhựa. Trong bối cảnh các nước ASEAN, bao gồm Việt Nam, đang tham gia đàm phán Thỏa thuận khung toàn cầu về ô nhiễm nhựa, Giải thưởng Trường học Sinh thái ASEAN được tổ chức tại Việt Nam mang giá trị thời sự và thể hiện rõ cam kết của quốc gia đối với mục tiêu phát triển bền vững. Đây cũng là bước tiếp nối các nỗ lực đã được Chính phủ xác định tại Quyết định số 1316/QĐ-TTg (2021) và Chỉ thị số 33/CT-TTg (2020) về tăng cường quản lý, tái chế, giảm thiểu rác thải nhựa.

Giải thưởng Trường học Sinh thái ASEAN là hoạt động thường niên trong khuôn khổ Tổ chức các quan chức cao cấp ASEAN về môi trường (ASOEN), nhằm tôn vinh các trường học có thành tích xuất sắc trong giáo dục môi trường và phát triển bền vững. Năm 2025, chủ đề “Trường học không rác thải nhựa” được lựa chọn để hưởng ứng lời kêu gọi “Chấm dứt ô nhiễm nhựa” của Liên hợp quốc. Giải thưởng do a

Giải thưởng năm nay ghi nhận bước phát triển vượt bậc với 294 hồ sơ từ 34 tỉnh, thành phố, tăng 3,5 lần so với năm 2024. Đáng chú ý, có sự tham gia của nhiều trường ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo như Cao Bằng, Gia Lai, Lạng Sơn, Đắk Lắk…, cho thấy phong trào có sức lan tỏa mạnh mẽ, không chỉ tập trung ở các đô thị lớn.

Hồ sơ dự thi được phân bố đều ở cả ba cấp học: Tiểu học, Trung học cơ sở và Trung học phổ thông. Năm 2025, lần đầu tiên Giải thưởng bổ sung hạng mục “Giải Sáng tạo”, khuyến khích các mô hình, giải pháp mới trong giảm thiểu rác thải nhựa tại trường học. Việc mở rộng đối tượng và hình thức khen thưởng góp phần thúc đẩy tinh thần đổi mới, hình thành thói quen sống xanh và giảm nhựa ngay từ học đường.

Đến nay, Hội đồng xét chọn đã đề xuất 60 trường đạt giải, phân bố tại 20 tỉnh, thành phố, bao gồm đầy đủ các vùng miền: miền núi phía Bắc, đồng bằng, ven biển, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long. Điều này khẳng định mô hình Trường học Sinh thái có khả năng thích ứng cao trong nhiều điều kiện kinh tế – xã hội và môi trường khác nhau.

Ông Nguyễn Ngọc Thạch, Tổng Biên tập Báo Nông nghiệp và Môi trường, đơn vị tổ chức Giải thưởng nhấn mạnh rằng năm 2025 là dấu mốc đặc biệt khi Báo lần đầu phối hợp tổ chức các hoạt động quy mô quốc gia về giáo dục môi trường. “Giáo dục môi trường có sức lan tỏa sâu rộng, góp phần định hình tư duy và lối sống xanh cho thế hệ trẻ,” ông chia sẻ.

Đặc biệt, trong giai đoạn 2025–2028, Việt Nam được đề cử đảm nhiệm vai trò Chủ trì Nhóm công tác ASEAN về giáo dục môi trường. Đây là cơ hội để Việt Nam đóng góp sâu rộng hơn vào các sáng kiến khu vực, từ tổ chức hội thảo, tham vấn chuyên gia, đến tham gia trao đổi – đàm phán thúc đẩy chương trình hành động chung ASEAN vì môi trường.

Đại diện Quỹ Vì Tương lai Xanh đánh giá cao Giải thưởng, xem đây là sáng kiến chiến lược giúp thay đổi nhận thức và hành vi xã hội. Theo Quỹ, thách thức ô nhiễm nhựa không chỉ được giải quyết qua công nghệ và chính sách, mà phải bắt đầu từ thay đổi hành vi, trong đó nhà trường đóng vai trò nền tảng. Việc lựa chọn chủ đề “Trường học không rác thải nhựa” cho năm 2025 cho thấy cách tiếp cận dài hạn, bền vững và có sức lan tỏa mạnh đối với cộng đồng.

Với những thành quả cụ thể và sức lan tỏa rộng khắp, Giải thưởng Trường học Sinh thái ASEAN Việt Nam năm 2025 đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy giáo dục môi trường, góp phần định hình thế hệ công dân trẻ sống xanh, hành động vì môi trường và sẵn sàng chung tay xây dựng một ASEAN bền vững.

Với quy mô dự kiến 800 người, dự kiến Lễ trao giải thưởng sẽ diễn ra ngày 31 tháng 01 năm 2026 tại Cung Thiếu nhi Hà Nội.