Chuẩn hóa quản trị, nâng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp

Dữ liệu trở thành nền tảng của năng lực cạnh tranh

Theo TS. Bùi Thanh Minh, Phó Giám đốc Văn phòng Ban IV (Ủy ban Phát triển Kinh tế Tư nhân), luật chơi thương mại quốc tế đang chuyển dần từ cạnh tranh bằng giá sang cạnh tranh bằng năng lực chứng minh, minh bạch và truy xuất nguồn gốc. Trong bối cảnh đó, dữ liệu ngày càng trở thành một nguồn lực sản xuất quan trọng, quyết định khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Doanh nghiệp muốn đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao từ thị trường quốc tế, trong đó có các tiêu chuẩn liên quan đến phát thải và truy xuất nguồn gốc như Cơ chế điều chỉnh carbon tại biên giới (CBAM) hay Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR), cần từng bước làm chủ ba nhóm dữ liệu cốt lõi.

Thứ nhất là dữ liệu về truy xuất và xuất xứ, tạo cơ sở để doanh nghiệp tận dụng các ưu đãi thuế quan từ các hiệp định thương mại tự do và hạn chế rủi ro liên quan đến nguồn gốc hàng hóa. Thứ hai là dữ liệu phát thải ở cấp sản phẩm, đáp ứng yêu cầu báo cáo và các tiêu chuẩn ngày càng chặt chẽ từ thị trường, đối tác quốc tế. Thứ ba là dữ liệu vận hành có khả năng kiểm toán, phản ánh chính xác các chỉ số như tỷ lệ giao hàng đúng hạn, tỷ lệ lỗi hay năng lực sản xuất thực tế.

Đáng chú ý, trong khi AI đang được ứng dụng ngày càng rộng rãi, dữ liệu phân mảnh vẫn là một trong những điểm nghẽn lớn của doanh nghiệp.

Khảo sát được chia sẻ trong giới chuyên môn cho thấy 8/10 doanh nghiệp Việt Nam đã bắt đầu ứng dụng AI, nhưng chỉ khoảng 25% triển khai ở cấp độ nâng cao. Việc dữ liệu nằm rải rác trên nhiều phần mềm, bảng tính và công cụ độc lập khiến doanh nghiệp khó hình thành một bức tranh thống nhất về hoạt động kinh doanh.

Đây không chỉ là vấn đề công nghệ mà còn trực tiếp tác động đến hiệu quả quản trị. Một hệ thống thiếu kết nối có thể khiến cùng một dữ liệu phải nhập lại nhiều lần, làm tăng chi phí vận hành và kéo dài thời gian ra quyết định. Ngược lại, khi dữ liệu được chuẩn hóa và liên thông, doanh nghiệp có thể chuyển từ quản trị dựa trên báo cáo quá khứ sang chủ động phân tích, dự báo và điều hành.

Trong bối cảnh đó, ERP được xác định là nền tảng giúp kết nối các dòng dữ liệu từ tài chính, sản xuất, bán hàng, kho vận, nhân sự đến chuỗi cung ứng, qua đó hình thành một hệ thống quản trị thống nhất.

Xu hướng này cũng phản ánh sự phát triển nhanh của thị trường ERP trên thế giới. Sự phổ biến của điện toán đám mây, nhu cầu tối ưu chi phí và yêu cầu quản trị theo thời gian thực đang thúc đẩy doanh nghiệp chuyển từ các hệ thống phân tán sang những nền tảng quản trị tích hợp.

Tại Việt Nam, nhu cầu ứng dụng ERP cũng ngày càng rõ nét, đặc biệt ở các doanh nghiệp sản xuất. Theo số liệu được chia sẻ, sản xuất chiếm 26,4% cơ cấu ứng dụng ERP theo ngành nghề; tiếp đến là dịch vụ và công nghệ thông tin với 17,1%, y tế và dược phẩm 13,6%, xây dựng 11,4%.

Bên cạnh sản xuất, thương mại và bán lẻ đang trở thành một thị trường đáng chú ý của ERP. Sự phát triển của mô hình bán hàng đa kênh đặt ra yêu cầu quản trị tồn kho theo thời gian thực, dự báo nhu cầu, kết nối kho hàng với cửa hàng và sàn thương mại điện tử. Việc tích hợp ERP trên nền tảng đám mây cũng giúp doanh nghiệp giảm áp lực đầu tư hạ tầng ban đầu, đồng thời rút ngắn thời gian triển khai.

ERP từ bài toán công nghệ đến cuộc cải tổ quản trị

ERP chỉ tạo ra hiệu quả khi doanh nghiệp xác định đúng bản chất của dự án, bao gồm quá trình đổi mới quản trị, trong đó công nghệ đóng vai trò công cụ hỗ trợ. Việc triển khai ERP vì thế cần gắn với rà soát quy trình, chuẩn hóa dữ liệu và tổ chức lại phương thức vận hành.

Chi phí đầu tư và duy trì, thiếu nhân sự công nghệ chất lượng cao, dữ liệu chưa được chuẩn hóa và tâm lý ngại thay đổi quy trình là những rào cản phổ biến. Với doanh nghiệp quy mô lớn, việc chuyển đổi từ hệ thống cũ sang nền tảng mới còn có thể kéo theo rủi ro gián đoạn vận hành nếu không có lộ trình phù hợp.

Do đó, vai trò của lãnh đạo doanh nghiệp có ý nghĩa quyết định. Một dự án ERP chỉ có thể thành công khi lãnh đạo xác định rõ mục tiêu, kiên định với quá trình chuẩn hóa và tạo được sự đồng thuận trong tổ chức. Nhân sự không nên chỉ được xem là đối tượng sử dụng phần mềm, mà phải trở thành lực lượng tham gia vào quá trình thiết kế và cải tiến quy trình.

Theo các chuyên gia, một hệ thống ERP phù hợp cần giải quyết được ba yêu cầu: chuẩn hóa quy trình, kết nối dữ liệu và tạo ra thông tin có giá trị cho quyết định quản trị. Đây cũng là cơ sở để doanh nghiệp tiến tới ứng dụng AI và các công cụ phân tích nâng cao một cách thực chất, thay vì chạy theo công nghệ nhưng thiếu nền tảng dữ liệu.

Đại diện của 1C Việt Nam cho biết, nền tảng ERP ứng dụng công nghệ Low-code có thể giúp rút ngắn thời gian phát triển, triển khai ứng dụng và giảm áp lực cho nguồn lực công nghệ thông tin. Các giải pháp như 1C và 1C Management được thiết kế theo hướng vừa đáp ứng các chức năng quản trị phổ biến như tài chính, sản xuất, bán hàng, nhân sự, vừa cho phép tùy biến theo đặc thù vận hành của doanh nghiệp.

Điểm đáng chú ý của cách tiếp cận này là khả năng kết nối ERP với các công cụ phân tích dữ liệu, AI và Big Data, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp theo dõi chuỗi cung ứng, dự báo tài chính và quản trị dòng tiền. Việc phát triển giải pháp từ mô hình tinh gọn dành cho doanh nghiệp vừa và nhỏ đến hệ thống ERP toàn diện cho doanh nghiệp sản xuất, thương mại quy mô lớn cũng cho thấy thị trường đang hướng tới những mô hình triển khai linh hoạt hơn.

Sự kết nối giữa ERP với quản trị sản xuất, nhân sự và phát triển bền vững cho thấy xu hướng mới của chuyển đổi số không còn là số hóa từng bộ phận riêng lẻ. Doanh nghiệp đang đứng trước yêu cầu xây dựng một hệ thống quản trị thống nhất, trong đó dữ liệu từ các hoạt động kinh doanh có thể được liên kết để phục vụ đồng thời mục tiêu hiệu quả, minh bạch và phát triển bền vững.

Trong 12 tháng tới, áp lực tối ưu chi phí và nâng năng suất sẽ tiếp tục gia tăng, đặt yêu cầu cao hơn đối với việc lựa chọn công nghệ. Với ERP, hiệu quả nằm ở khả năng giải quyết các bài toán thực tế, thay vì số lượng tính năng.

Hệ thống quản trị tinh gọn, dữ liệu chuẩn hóa và liên thông giúp doanh nghiệp giảm công cụ rời rạc, tăng khả năng kiểm soát và tạo nền tảng khai thác AI. Đây cũng là cơ sở để doanh nghiệp nâng sức cạnh tranh, thích ứng với biến động thị trường, yêu cầu của chuỗi cung ứng và mục tiêu phát triển bền vững.