Chính phủ đẩy nhanh vận hành mô hình chính quyền 2 cấp

Hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh phân cấp phân quyền

Nghị quyết số 221/NQ-CP của Chính phủ vừa ban hành nhằm triển khai Chương trình hành động thực hiện Kết luận số 76-KL/TW ngày 28/07/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã xác định rõ 9 nhóm nhiệm vụ trọng tâm nhằm vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Trọng tâm xuyên suốt của chương trình hành động này là tiếp tục rà soát, hoàn thiện đồng bộ hệ thống thể chế, phân định rõ thẩm quyền, chức năng và trách nhiệm của từng cấp chính quyền. Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền được coi là khâu đột phá, nhưng phải được thực hiện triệt để gắn liền với cơ chế phân bổ nguồn lực thực tế, công cụ thực thi hiệu quả cùng cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ.

Nguyên tắc vận hành được quán triệt là mỗi công việc chỉ do một cơ quan chủ trì, một đầu mối chịu trách nhiệm chính, sử dụng một nguồn dữ liệu dùng chung, tuân thủ một quy trình phối hợp liên thông và có một cơ chế kiểm tra, giám sát thường xuyên.

Đi cùng với việc hoàn thiện bộ máy tổ chức là yêu cầu cải cách thủ tục hành chính một cách sâu rộng, hướng tới mục tiêu giảm tối đa chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp. Bộ Tư pháp được giao nhiệm vụ chủ trì rà soát, cắt giảm và loại bỏ các thủ tục xác nhận, xác minh trung gian không cần thiết, chuyển hướng sang giải quyết hồ sơ dựa trên khai thác dữ liệu và liên thông điện tử. Việc cắt giảm này hạn chế tối đa việc đẩy trách nhiệm sang cho tổ chức, cá nhân, yêu cầu hoàn thành dứt điểm trong tháng 10/2027.

Đồng thời, nhằm bảo đảm cơ sở hạ tầng tài chính cho chính quyền cơ sở, Bộ Tài chính có trách nhiệm cập nhật, hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về cơ chế, định mức, tiêu chí phân bổ ngân sách cho cấp xã và hướng dẫn quản lý tài sản công, tài sản kết cấu hạ tầng của các đơn vị sự nghiệp sau sắp xếp, hoàn thành trong tháng 10/2026. Những điều chỉnh kịp thời này sẽ tạo tiền đề tài chính và pháp lý vững chắc để bộ máy chính quyền cấp xã hoạt động chủ động, hiệu quả.

Tinh gọn bộ máy sự nghiệp, thúc đẩy chuyển đổi số

Song song với cải cách thể chế, Chính phủ chỉ đạo quyết liệt việc sắp xếp, tinh gọn bộ máy bên trong các bộ, cơ quan ngang bộ và tổ chức lại toàn bộ mạng lưới các đơn vị sự nghiệp công lập. Trong lĩnh vực giáo dục đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các cơ quan liên quan sắp xếp lại hệ thống theo hướng chuyển các trường đại học đa ngành, đa lĩnh vực về Bộ hoặc địa phương quản lý, hợp nhất các cơ sở trên cùng địa bàn nhằm giảm tối thiểu 20% đầu mối cơ sở giáo dục đại học công lập trước ngày 01/04/2027.

Đối với hệ thống giáo dục nghề nghiệp, mục tiêu đặt ra là chuyển giao các cơ sở công lập thuộc bộ, ngành về địa phương quản lý và cắt giảm tối thiểu 30% đầu mối trước ngày 01/10/2026. Trong ngành Y tế, Bộ Y tế chịu trách nhiệm tái cấu trúc hệ thống bệnh viện, hoàn thiện mô hình trạm y tế cấp xã, tổ chức lại các trung tâm y tế khu vực, đồng thời, đồng bộ hóa hồ sơ sức khỏe điện tử trên nền tảng VNeID và kết nối dữ liệu từ cấp xã đến cấp tỉnh trước tháng 10/2026.

Yếu tố then chốt giúp mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vận hành thông suốt và thực chất chính là việc đẩy mạnh chuyển đổi số, liên thông dữ liệu và chuẩn hóa các phần mềm ứng dụng dùng chung. Việc kết nối dữ liệu liên thông giữa các cấp hành chính không chỉ đổi mới phương thức quản trị nhà nước hiện đại mà còn giải quyết triệt để tình trạng cơ quan nhà nước yêu cầu người dân, doanh nghiệp cung cấp lại những thông tin đã có trên hệ thống quốc gia.

Bên cạnh đó, việc rà soát, xử lý dứt điểm các vấn đề tồn đọng về trụ sở, tài sản công, hồ sơ tài liệu sau khi sáp nhập cũng được triển khai đồng bộ để chống lãng phí và tối ưu hóa việc khai thác tài sản công.

Những giải pháp toàn diện, quyết liệt từ hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng cán bộ cho đến hạ tầng công nghệ số sẽ giúp bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp hoạt động hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng tốt yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.