Cơ chế chấm điểm KPI trong giải ngân vốn đầu tư công chính thức vận hành từ tháng 10/2026, góp phần nâng cao trách nhiệm người đứng đầu và tối ưu nguồn lực quốc gia.
Thước đo kỹ trị, áp lực minh bạch hóa nguồn lực
Tình trạng đầu tư công dàn trải, chậm chạp và thiếu địa chỉ trách nhiệm cụ thể từ lâu đã trở thành nút thắt cố hữu của nền kinh tế. Sự ra đời của cơ chế chấm điểm KPI từ tháng 10/2026 chính là động thái điều hành mang tính kỹ trị, giúp định lượng hóa toàn bộ quá trình tổ chức thực hiện dự án. Việc chấm dứt thời kỳ quản lý mịt mờ, nơi cấp trên phải liên tục họp đôn đốc hay cầm tay chỉ việc, sẽ tạo tiền đề xây dựng một bộ máy hành chính hiện đại, minh bạch và hiệu quả.
Ảnh minh họa
Bản chất của KPI không chỉ dừng lại ở một công cụ quản lý kỹ thuật đơn thuần, mà còn phản ánh năng lực quản trị và quyết tâm chính trị của bộ máy thừa hành. Tính đến hết ngày 31/7/2026, toàn quốc đã giải ngân 425.312 tỷ đồng, đạt 41,9% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.
Dù kết quả này cao hơn 3,6% về tỷ lệ và tăng 86.813,2 tỷ đồng về giá trị tuyệt đối so với cùng kỳ năm 2025, nhưng bức tranh chung vẫn tồn tại sự lệch pha gay gắt. Toàn quốc hiện có 24 bộ, cơ quan Trung ương và 11 địa phương ghi nhận tỷ lệ giải ngân nằm dưới mức bình quân chung, trong đó, có đơn vị đạt dưới 10% hoặc chưa giải ngân.
Thực tế đó đặt ra yêu cầu cấp thiết về một thước đo sòng phẳng. Thông qua dữ liệu được cập nhật công khai trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về tài chính trước các mốc thời gian cố định hàng tháng, hiệu quả làm việc của từng ngành, từng cấp sẽ hiện ra rõ ràng.
Sự phân hóa giữa những đơn vị hoàn thành xuất sắc như Bộ Quốc phòng với 26,5 nghìn tỷ đồng, Hà Nội với 76,2 nghìn tỷ đồng, TP. Hồ Chí Minh với 63,7 nghìn tỷ đồng và các đơn vị trì trệ sẽ trở thành căn cứ định lượng giúp công tác tổ chức cán bộ bố trí đúng người, đúng việc, tạo động lực thi đua lành mạnh trong toàn hệ thống.
Tháo gỡ nút thắt thể chế để KPI trở thành động lực thực chất
Nếu chỉ dừng lại ở việc chấm điểm mà bỏ qua những rào cản mang tính hệ thống, KPI rất dễ rơi vào tình trạng đo lường được kết quả nhưng không phản ánh hết nguyên nhân khách quan. Nhiều dự án hạ tầng lớn chậm tiến độ không hoàn toàn do chủ đầu tư thiếu quyết tâm, mà bắt nguồn từ những điểm nghẽn kéo dài về giải phóng mặt bằng, biến động giá nguyên vật liệu, điều chỉnh quy hoạch hay quy trình thủ tục chồng chéo.
Sự ra đời của cơ chế chấm điểm KPI từ tháng 10/2026, giúp định lượng hóa toàn bộ quá trình tổ chức thực hiện dự án.
Điển hình như dự án đường ven biển kết nối Hành lang kinh tế Đông - Tây tại Quảng Trị, dù đã bàn giao tới 90% mặt bằng sạch và chuẩn bị đầy đủ nguồn vốn, tiến độ thi công của các nhà thầu vẫn lâm vào cảnh bế tắc, nguy cơ đe dọa mục tiêu hoàn thành vào năm 2027.
Do đó, để chỉ số đánh giá thực sự phát huy tác dụng, bài toán quản trị đầu tư công đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa công cụ chấm điểm và chiến lược tháo gỡ thể chế. Các chuyên gia kinh tế và đại diện doanh nghiệp đều nhận định rằng, nếu các vướng mắc pháp lý về đất đai hay cơ chế phối hợp liên vùng không được xử lý tận gốc, áp lực KPI sẽ vô tình tạo ra tâm lý e ngại hoặc đối phó ở cấp cơ sở.
Lời giải triệt để nằm ở việc vừa kiểm soát tiến độ thi công chi tiết từng ngày, xử lý nghiêm các đơn vị vi phạm hợp đồng, vừa khẩn trương đơn giản hóa quy trình, minh bạch thông tin và tối ưu nguồn cung vật liệu xây dựng cho các dự án trọng điểm.
Mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn để hướng tới mức tăng trưởng kinh tế hai con số đòi hỏi sự đồng lòng của toàn bộ hệ thống chính trị. Việc đưa KPI vào vận hành không đơn thuần là áp đặt thêm chỉ tiêu, mà là cuộc cách mạng về tư duy quản trị.
Khi thước đo hiệu năng đi cùng với việc cải cách thể chế và gạt bỏ các rào cản thực thi, nguồn vốn đầu tư công mới thực sự trở thành đòn bẩy chiến lược, dẫn dắt các nguồn lực xã hội và tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của đất nước.
Năm 2026, tỉnh Quảng Ninh xác định chủ đề công tác năm là “Đột phá trong tăng trưởng kinh tế; nâng cao chất lượng đô thị, sớm đạt tiêu chí thành phố trực thuộc Trung ương”. Để đạt được mục tiêu đã xác định, đầu tư công luôn được tỉnh lựa chọn là lĩnh vực có đóng góp lớn cho tăng trưởng kinh tế.
Dù đã nỗ lực bứt tốc mạnh mẽ trong giai đoạn nước rút cuối năm, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công năm 2025 chỉ đạt gần 70%, phản ánh những rào cản nội tại dai dẳng từ mặt bằng đến cơ chế vận hành.
Mặc dù, thời gian đã bước vào chặng nước rút nhưng công tác giải ngân vốn đầu tư công vẫn bị vướng đáng kể mà nguyên nhân ách tắc giải phóng mặt bằng và di dời hạ tầng kỹ thuật vẫn là điểm nghẽn kéo dài dai dẳng.
Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương phải kiên quyết thực hiện mục tiêu xuyên suốt từ nay đến cuối năm là ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, thúc đẩy tăng trưởng, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế, với kỳ vọng tăng trưởng GDP quý IV đạt trên 8,4%.
Tại phiên họp Quốc hội mới đây, những đánh giá về tình hình và kết quả 5 năm thực hiện Kế hoạch cơ cấu lại nền kinh tế giai đoạn 2021 - 2025 đã cho thấy những bước tiến mạnh mẽ, đặc biệt là trong lĩnh vực tái cơ cấu ngân sách nhà nước và đầu tư công.
.png)
