Cách tiếp cận mới cho gói hỗ trợ chuyển đổi số

Chuyển đổi số được xem là yêu cầu bắt buộc để nâng cao năng lực cạnh tranh, tăng năng suất và mở rộng không gian tăng trưởng, tuy nhiên, hành trình này vẫn còn nhiều rào cản.

Theo ông Nguyễn Văn Thuật, Phó Vụ trưởng Vụ Kinh tế số và Xã hội số (Bộ Khoa học và Công nghệ), các cơ quan quản lý Nhà nước đã nỗ lực tạo lập khung pháp lý và chương trình hỗ trợ trực tiếp. Dù đã có những kết quả nhất định, nhưng thực tế cho thấy, các doanh nghiệp có quy mô nhỏ vẫn gặp không ít khó khăn.

Dữ liệu từ Báo cáo Chuyển đổi số doanh nghiệp Việt Nam của Cục Phát triển doanh nghiệp (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) năm 2023 cho thấy, tỷ lệ doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi số đã tăng từ 13% năm 2020 lên 52,6% năm 2022.

Đây là một bước tiến đáng kể. Tuy nhiên, mức độ chuyển đổi số vẫn còn ở giai đoạn đầu, chủ yếu tập trung vào các quy trình cơ bản như quản lý bán hàng, kế toán. Chỉ có khoảng 15% doanh nghiệp thực sự tích hợp công nghệ vào chuỗi giá trị và quy trình cốt lõi.

Ông Lâm Quang Nam, Phó Chủ tịch Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ Công nghệ thông tin Việt Nam (VINASA), chia sẻ, một trong những khó khăn lớn nhất của doanh nghiệp SME nằm ở bước đi đầu tiên.

Trước khi tính đến chuyện kinh phí hay giải pháp công nghệ, doanh nghiệp đang loay hoay ở vạch xuất phát để tìm định hướng đúng, con đường phù hợp. Các cuộc khảo sát của Cục Phát triển doanh nghiệp và VINASA chỉ ra rằng, hơn 60% doanh nghiệp SME gặp khó khăn trong việc xác định chiến lược và lộ trình chuyển đổi số.

Các chính sách hỗ trợ của Nhà nước, dù được đánh giá là khá đầy đủ, nhưng do cách tiếp cận chưa phù hợp dẫn đến chưa đáp ứng được nhu cầu của doanh nghiệp. Cụ thể, các chính sách còn thiếu sự đặc thù liên quan đến quy mô hay lĩnh vực hoạt động.

Các gói hỗ trợ thường chỉ là các gói dùng thử miễn phí từ 3-6 tháng, nhưng theo ông Nam, không phải doanh nghiệp nào cũng sẵn sàng tiếp nhận do thiếu năng lực tích hợp công nghệ vào hoạt động sản xuất. Thống kê cũng cho thấy 30% doanh nghiệp thiếu nhân lực có kỹ năng số và năng lực tích hợp công nghệ, khiến việc áp dụng công nghệ trở nên khó khăn.

Từ thực tế trên, ông Nguyễn Văn Thuật khẳng định, cần có cách tiếp cận mới. Trong đó, không thể tiếp cận theo cách “may đo một size dành cho tất cả”. Cách tiếp cận mới sẽ phân loại và “may đo” gói hỗ trợ phù hợp với từng loại hình doanh nghiệp, đặc biệt là SME và doanh nghiệp lớn.

Với các doanh nghiệp SME, gói hỗ trợ cần được thiết kế đơn giản, dễ tiếp cận hơn. Điều này bao gồm: Bộ công cụ tự đánh giá: Giúp doanh nghiệp tự xác định mức độ sẵn sàng và nhu cầu chuyển đổi số, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào chuyên gia.

Giải pháp công nghệ chuyên biệt là cung cấp các nền tảng số phù hợp với từng ngành, từng lĩnh vực cụ thể, thay vì các giải pháp chung chung. Chính sách hỗ trợ tài chính linh hoạt: Hỗ trợ tài chính phụ thuộc vào kết quả đánh giá và mức độ cam kết của doanh nghiệp, thay vì áp dụng theo một cơ chế cố định.

Theo ông Nguyễn Văn Thuật, Bộ Khoa học và Công nghệ đang xây dựng Đề án hỗ trợ SME giai đoạn 2026-2030 với nhiều mục tiêu cụ thể. Đáng chú ý, đề án hướng tới giúp các doanh nghiệp SME tăng hiệu suất lao động tối thiểu 15% tại các quy trình đã chuyển đổi số.

Với các doanh nghiệp quy mô lớn, mặc dù có nguồn lực dồi dào, nhưng cơ chế hoạt động phức tạp lại đòi hỏi phương thức hỗ trợ chuyên biệt. Thay vì hỗ trợ tài chính, có thể tập trung vào khuyến nghị chuyên sâu và cung cấp công cụ tự triển khai. Điều này giúp các doanh nghiệp này chủ động hơn trong việc xây dựng lộ trình chuyển đổi số của riêng mình. Các tiêu chí và cách thức đánh giá dù là doanh nghiệp nào cũng cần được xây dựng đơn giản, hiệu quả và không tạo thêm gánh nặng hành chính.

Để thực hiện hiệu quả cách tiếp cận mới này, ông Nguyễn Văn Thuật cũng thông tin thêm, Bộ Khoa học và Công nghệ đã có kế hoạch xây dựng Cổng thông tin thống nhất.

Đây sẽ là nơi doanh nghiệp tìm thấy mọi thông tin cần thiết về chuyển đổi số, từ các chính sách, chương trình hỗ trợ đến các giải pháp công nghệ phù hợp với từng ngành, từng loại hình. Đồng thời, cổng thông tin này sẽ giúp đồng nhất chính sách và đồng bộ nguồn lực từ các bộ, ngành, tránh tình trạng chồng chéo, lãng phí.

Việc chuyển từ hỗ trợ “một size” sang “may đo” không chỉ giúp doanh nghiệp tháo gỡ những rào cản ban đầu, mà còn tạo động lực để họ thực sự dấn thân vào hành trình chuyển đổi số, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động và góp phần vào sự phát triển chung của nền kinh tế số quốc gia.