Phổ cập AI: Bước đi chiến lược trong chuyển đổi số quốc gia

Ngày 12/9/2025 tại Hà Nội, sự kiện ra mắt nền tảng MISA AMIS OneAI đã thu hút sự chú ý của giới công nghệ và kinh tế, bởi nó phản ánh rõ nét xu hướng chuyển đổi từ “phần mềm như một dịch vụ” sang “AI như một dịch vụ”, đồng thời thể hiện quyết tâm đưa AI trở thành công cụ phổ biến trong xã hội Việt Nam.

Sứ mệnh phổ cập AI trong đời sống và sản xuất

OneAI được phát triển với định hướng là nền tảng hợp nhất nhiều mô hình trí tuệ nhân tạo trong và ngoài nước, đồng thời phát triển chuyên sâu cho tiếng Việt trên hạ tầng GPU đặt tại Việt Nam. Đây không chỉ là một lựa chọn kỹ thuật, mà còn mang ý nghĩa chiến lược trong việc đảm bảo an ninh dữ liệu và quyền tự chủ công nghệ. Trong bối cảnh mà dữ liệu được coi là “dầu mỏ mới” của kỷ nguyên số, việc lưu trữ, xử lý và phân tích dữ liệu ngay trong lãnh thổ quốc gia giúp giảm thiểu nguy cơ rò rỉ thông tin, đồng thời tạo điều kiện cho các tổ chức và doanh nghiệp Việt Nam khai thác tối đa giá trị dữ liệu của mình.

Điểm đặc biệt của nền tảng này là khả năng tích hợp nhiều mô hình AI nổi tiếng trên thế giới như ChatGPT, Gemini, Grok, DeepSeek hay Claude, đồng thời cung cấp cơ chế so sánh kết quả để người dùng lựa chọn phương án phù hợp. Điều này mang lại giá trị thực tiễn cho quá trình triển khai AI trong quản trị, sáng tạo nội dung, hoạch định chiến lược hay thậm chí các hoạt động đời sống thường ngày. Việc phổ cập AI không chỉ phục vụ nhu cầu tối ưu hóa hiệu quả sản xuất – kinh doanh, mà còn góp phần hình thành thói quen sử dụng công nghệ trong xã hội, giúp cá nhân, gia đình và doanh nghiệp hòa nhập nhanh hơn với xu thế toàn cầu.

Trên phương diện kinh tế, phổ cập AI có thể tạo ra nhiều hiệu ứng lan tỏa. Một mặt, AI giúp giảm chi phí vận hành thông qua tự động hóa, phân tích dữ liệu nhanh chóng và ra quyết định dựa trên thuật toán. Mặt khác, nó mở ra những mô hình kinh doanh hoàn toàn mới, chẳng hạn như dịch vụ cá nhân hóa theo thời gian thực, hay nền tảng giáo dục trực tuyến ứng dụng AI giúp học sinh, sinh viên tiếp cận tri thức theo năng lực cá nhân. Đối với các hộ kinh doanh nhỏ, AI có thể đóng vai trò như một “trợ lý số”, hỗ trợ quản lý tài chính, tối ưu tiếp thị, dự báo nhu cầu và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Ở cấp độ quốc gia, việc xây dựng nền tảng AI “Make in Vietnam” cho thấy quyết tâm làm chủ công nghệ cốt lõi thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các tập đoàn nước ngoài. Đây là yếu tố quan trọng để nâng cao vị thế Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu, đồng thời tạo động lực phát triển cho hệ sinh thái khởi nghiệp công nghệ trong nước. Nếu được triển khai rộng rãi, phổ cập AI có thể trở thành công cụ góp phần thu hẹp khoảng cách số giữa các vùng miền, giảm thiểu sự bất bình đẳng trong tiếp cận tri thức và dịch vụ số, qua đó tạo sự phát triển hài hòa và bền vững hơn.

Hướng tới mô hình “AI như một dịch vụ”

Một điểm đáng chú ý là sự kiện ra mắt OneAI đã đánh dấu bước dịch chuyển rõ rệt trong mô hình kinh doanh của doanh nghiệp công nghệ Việt Nam, từ việc cung cấp phần mềm như một dịch vụ (SaaS) sang trí tuệ nhân tạo như một dịch vụ (AIaaS), và thậm chí là Agent như một dịch vụ (AaaS) trong tương lai. Điều này phản ánh xu hướng chung của thế giới, khi các công ty công nghệ lớn đang tập trung phát triển nền tảng AI linh hoạt, dễ triển khai và có thể tùy chỉnh theo từng nhu cầu cụ thể.

Với mô hình AIaaS, doanh nghiệp không cần đầu tư quá nhiều vào hạ tầng hay đội ngũ kỹ thuật chuyên sâu, mà vẫn có thể khai thác sức mạnh AI để phục vụ các hoạt động kinh doanh. Điều này đặc biệt có ý nghĩa với các doanh nghiệp vừa và nhỏ – vốn chiếm tới hơn 95% tổng số doanh nghiệp tại Việt Nam – bởi nó giúp họ nhanh chóng áp dụng công nghệ tiên tiến mà không bị hạn chế bởi chi phí hay thiếu hụt nguồn lực. Đồng thời, khi AI trở thành dịch vụ phổ biến, các hộ gia đình và cá nhân cũng có cơ hội tiếp cận, biến AI thành công cụ hỗ trợ học tập, làm việc và giải trí trong đời sống hàng ngày.

Ở góc độ vĩ mô, phổ cập AI gắn liền với mục tiêu xây dựng một nền kinh tế tự chủ, có khả năng bứt phá trong kỷ nguyên số. Nhiều nghiên cứu quốc tế cho thấy, AI có thể đóng góp từ 7 – 10% GDP toàn cầu vào năm 2030, tương đương hàng nghìn tỷ USD. Tại Việt Nam, nếu tận dụng hiệu quả, AI không chỉ nâng cao năng suất lao động mà còn mở ra những ngành nghề, dịch vụ mới, từ đó tạo động lực tăng trưởng dài hạn. Thách thức đặt ra là làm sao để triển khai phổ cập một cách đồng bộ, vừa đảm bảo an toàn dữ liệu, vừa khuyến khích đổi mới sáng tạo và đào tạo nguồn nhân lực phù hợp.

Nhìn từ sự kiện ra mắt OneAI, có thể thấy xu hướng “AI gần gũi, dễ tiếp cận” đang trở thành định hướng chủ đạo. Thay vì coi AI là công nghệ xa vời, chỉ dành cho những tập đoàn lớn, các nền tảng như OneAI cho thấy khả năng đưa AI về với từng người dùng, từng hộ gia đình, từng doanh nghiệp nhỏ. Đây là bước đi quan trọng để biến AI thành hạ tầng xã hội – kinh tế, góp phần thúc đẩy mục tiêu chuyển đổi số toàn diện mà Chính phủ Việt Nam đã đề ra.

Ở một tầm nhìn dài hạn, phổ cập AI không chỉ là câu chuyện công nghệ, mà còn gắn với triết lý phát triển quốc gia tự lực, tự cường trong lĩnh vực khoa học – công nghệ. Bằng việc chủ động đầu tư, nghiên cứu và triển khai nền tảng AI tại Việt Nam, các doanh nghiệp nội địa đã và đang chứng minh rằng họ có thể đóng vai trò tiên phong, không chỉ phục vụ thị trường trong nước mà còn sẵn sàng vươn ra quốc tế. Trong kỷ nguyên mà ranh giới giữa các ngành nghề ngày càng mờ nhạt, năng lực làm chủ công nghệ AI sẽ là chìa khóa để Việt Nam khẳng định vị thế mới trên bản đồ kinh tế số toàn cầu.