Bước ngoặt mới cho nhà ở xã hội

Tăng tốc nguồn cung từ những chuyển dịch thể chế

Hành trình hiện thực hóa mục tiêu một triệu căn nhà ở xã hội vào năm 2030 đang bước vào giai đoạn then chốt với những kết quả mang tính bước ngoặt. Theo thông tin từ Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh tại cuộc đối thoại của Chính phủ với đại biểu dự Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam, cả nước đã triển khai được 781 dự án nhà ở xã hội, cung ứng ra thị trường quy mô khoảng 720.055 căn hộ.

Con số này đồng nghĩa với việc toàn khối đã hoàn thành, khởi công và được chấp thuận chủ trương đầu tư đạt khoảng 72% kế hoạch dài hạn. Đây là một điểm sáng lớn, chứng minh những nỗ lực tháo gỡ rào cản pháp lý, khơi thông quỹ đất và nguồn vốn từ cơ quan quản lý đã bắt đầu phát huy tác dụng thực tế.

Sự quyết tâm của hệ thống chính trị còn được cụ thể hóa bằng việc ban hành chỉ tiêu phát triển rõ ràng cho từng địa phương trong giai đoạn từ nay đến năm 2030. Riêng trong năm nay, mục tiêu toàn quốc đề ra là hoàn thành 158.723 căn hộ. Đáng chú ý, tinh thần chủ động đã lan tỏa mạnh mẽ khi có tới 26 địa phương ghi nhận tiến độ khởi công đạt và vượt mức kế hoạch được giao. Xung lực này đang tạo ra một làn sóng cung cấp nhà ở quy mô lớn, hứa hẹn làm dịu bớt cơn khát nhà ở tại các trung tâm kinh tế lớn.

Tuy nhiên, tư lệnh ngành xây dựng cũng thẳng thắn nhìn nhận nguồn cung dành cho nhóm người có thu nhập thấp và phân khúc nhà ở cho thuê dài hạn vẫn rơi vào trạng thái khan hiếm tương đối. Trong khi đó, mặt bằng giá nhà ở thương mại tại các đô thị vẫn liên tục leo thang, vượt quá tầm tay của phần lớn người lao động.

Dưới góc nhìn từ phía các tổ chức nghiên cứu thị trường, Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam Nguyễn Văn Đính đánh giá nguồn cung dù cải thiện nhưng vẫn chưa thể theo kịp nhu cầu vô cùng lớn của công nhân và người có thu nhập trung bình tại các đô thị lớn hay các khu công nghiệp.

Thực tế này đặt ra một bài toán hóc búa hơn: thách thức lớn nhất lúc này không còn là số lượng dự án được phê duyệt, mà là làm sao đưa được những sản phẩm phù hợp, có mức giá vừa túi tiền đến đúng những đối tượng đang thực sự có nhu cầu bức thiết về chỗ ở.

Bước chuyển mình sang tư duy sử dụng

Để giải quyết triệt để nút thắt cung cầu, một chiến lược phát triển toàn diện mang tính dài hạn đang được định hình, trong đó trọng tâm là chuyển đổi từ tư duy sở hữu sang tư duy sử dụng nhà ở thông qua phân khúc cho thuê dài hạn. Lãnh đạo Bộ Xây dựng cho biết, Chính phủ đã chủ động làm việc với các địa phương để đẩy mạnh chiến lược phát triển nhà ở cho thuê, bảo đảm mọi người dân đều có chỗ ở phù hợp.

Sự chuyển dịch này hoàn toàn phù hợp với thực tiễn nhân khẩu học và khả năng tích lũy tài chính của người lao động trẻ tại các khu công nghiệp hay đô thị lớn. Một chỗ ở ổn định, chi phí hợp lý để thuê trong ngắn hạn và trung hạn là giải pháp khả thi và thực tế hơn rất nhiều so với áp lực phải mua đứt một căn hộ.

Điểm đột phá của giai đoạn này là sự xuất hiện của các chủ thể mới tham gia vào quá trình kiến tạo nguồn cung, thay vì chỉ phụ thuộc vào dòng vốn từ các doanh nghiệp bất động sản hay ngân sách địa phương. Theo Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam Lê Văn Nghĩa, hành lang pháp lý từ Luật Nhà ở năm 2023 đã chính thức cho phép tổ chức Công đoàn tham gia đầu tư nhà ở xã hội.

Ngay trong giai đoạn trước mắt, một kế hoạch cụ thể đã được kích hoạt nhằm xây dựng các cụm nhà ở công nhân cho thuê tại Bắc Ninh và Vĩnh Long với quy mô ban đầu đạt 1.722 căn hộ, sẵn sàng đưa vào vận hành khai thác từ năm 2027. Hướng tới năm 2030, tổ chức này đặt mục tiêu hoàn thành khoảng 10.700 căn hộ, vượt mức kế hoạch được giao để chung tay giải quyết bài toán an sinh.

Bên cạnh câu chuyện đa dạng nguồn vốn và chủ thể thi công, chất lượng không gian sống đang trở thành tiêu chuẩn bắt buộc. Các chuyên gia trong ngành quy hoạch đồng tình rằng các dự án nhà ở xã hội mới không thể xây dựng biệt lập, mà phải đặt trong tổng thể quy hoạch chung, kết nối đồng bộ với mạng lưới giao thông, trường học, trạm y tế và các tiện ích công cộng thiết yếu.

Sự dịch chuyển từ số lượng sang chất lượng, từ bán sang cho thuê, kết hợp cùng các chính sách ưu đãi về tín dụng và cắt giảm thủ tục hành chính sẽ là bệ đỡ vững chắc để dòng sản phẩm này phát huy tối đa vai trò bảo đảm an sinh xã hội, hướng tới một mô hình phát triển đô thị bền vững.