Ai Cập mở ra dư địa khai thác lớn cho doanh nghiệp Việt

Tiềm năng hợp tác thương mại song phương

Theo số liệu sơ bộ của Cục Hải quan Việt Nam, kim ngạch xuất khẩu 5 tháng đầu năm 2026 của Việt Nam sang thị trường Ai Cập đạt 268 triệu USD, tăng 21,8% so với kim ngạch xuất khẩu cùng kỳ năm 2025. Mức tăng trưởng này diễn ra trong bối cảnh nền kinh tế Ai Cập đang tích cực triển khai các kế hoạch phát triển mới, đặt mục tiêu tăng trưởng GDP thực tế đạt 5,4% cho năm tài chính 2026–2027.

Cơ cấu hàng hóa xuất khẩu phản ánh sự phù hợp cao giữa năng lực cung ứng của Việt Nam và nhu cầu nội địa của Ai Cập. Nhóm hàng nông - thủy sản tiếp tục giữ vai trò động cơ tăng trưởng chính. Do điều kiện tự nhiên hạn chế cho sản xuất nông nghiệp quy mô lớn, Ai Cập phụ thuộc đáng kể vào thực phẩm nhập khẩu. Nhiều nhóm hàng nông sản Việt Nam đạt mức tăng trưởng cao: hạt điều tăng 66,9%, thủy sản tăng 62%, hạt tiêu tăng 50,9%, rau quả tăng 32% và cà phê tăng 24%. Bên cạnh đó, xuất khẩu điện thoại các loại và linh kiện đạt mức tăng 43,1%, phản ánh sức mua ổn định đối với các sản phẩm công nghệ.

Ở chiều ngược lại, ngành công nghiệp chế biến ghi nhận sự phân hóa rõ nét. Dù xuất khẩu dệt may thành phẩm tăng mạnh 127%, nhóm xơ, sợi dệt các loại lại sụt giảm 52,1%. Nguyên nhân đến từ chính sách thuế bảo hộ của Chính phủ Ai Cập nhằm thúc đẩy các dự án sản xuất nguyên phụ liệu nội địa và giảm phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu.

Nhằm mở rộng không gian hợp tác, ngày 11/7/2026, Đại sứ Việt Nam tại Ai Cập Nguyễn Nam Dương đã có buổi làm việc với Thống đốc tỉnh Biển Đỏ Walid Al Barqi. Hai bên đã thống nhất nhiều giải pháp thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực vận tải biển, logistics, du lịch và khai thác khoáng sản, dựa trên khung khổ quan hệ Đối tác Toàn diện và tính bổ trợ cao giữa hai nền kinh tế.

Tháo gỡ rủi ro, thúc đẩy giao thương bền vững

Môi trường kinh doanh tại Ai Cập vẫn tiềm ẩn những thách thức đặc thù. Cán cân thương mại của Ai Cập chịu áp lực lớn khi thâm hụt thương mại quý I/2026 đạt 15,5 tỷ USD (tăng 53,9% so với cùng kỳ). Sang quý II/2026, theo dữ liệu từ Cơ quan Thống kê Ai Cập (CAPMAS), thâm hụt thương mại riêng tháng 4 đạt 4,8 tỷ USD (tăng 20,2%) và tháng 5 ghi nhận ở mức 3,99 tỷ USD. Dù Chính phủ Ai Cập đã thanh toán hết 6,1 tỷ USD nợ tồn đọng cho các tập đoàn dầu khí ngoại để khôi phục niềm tin nhà đầu tư, áp lực thanh khoản USD tại hệ thống ngân hàng thương mại vẫn là bài toán lớn, dễ dẫn đến rủi ro chậm thanh toán cho các đơn hàng xuất khẩu.

Song song với rủi ro tài chính, chi phí và thời gian vận tải biển qua khu vực Biển Đỏ và Kênh đào Suez chịu ảnh hưởng lớn từ biến động địa chính trị, làm phát sinh phụ phí rủi ro chiến tranh và kéo dài thời gian hành trình. Ngoài ra, Ai Cập siết chặt các quy định quản lý nhà nhập khẩu và áp dụng bắt buộc chứng nhận Halal đối với các mặt hàng thực phẩm, thủy sản nhập khẩu.

Để hiện thực hóa dư địa thị trường và phòng ngừa các rủi ro đặc thù, doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam cần chủ động chuyển dịch sang chiến lược quản trị rủi ro toàn diện. Theo khuyến nghị của Trưởng Cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Ai Cập Nguyễn Duy Hưng, trước hết, doanh nghiệp Việt Nam cần xem xét kỹ các điều khoản hợp đồng ký với doanh nghiệp nhập khẩu, đặc biệt về điều khoản liên quan giao nhận hàng và hình thức thanh toán, cũng như bổ sung điều khoản xử lý các phát sinh để giảm thiểu rủi ro, đặc biệt trong trường hợp hàng hóa phải lưu tại cảng nhiều ngày do vấn đề chậm thanh toán từ phía đối tác.

Thứ hai, doanh nghiệp nên hạn chế ký kết hợp đồng qua môi giới. Khi ký hợp đồng với bên môi giới, cần làm rõ trách nhiệm của bên môi giới trong việc thu hồi đầy đủ tiền hàng hoặc các điều kiện liên quan đến thanh toán tiền hoa hồng. Các hợp đồng cần phải có điều khoản thanh toán trước với mức ít nhất 30% giá trị hợp đồng theo thông lệ tại địa bàn.

Ở góc độ cơ quan quản lý sở tại, Cục trưởng Hải quan Ai Cập Ahmed Amawi nhấn mạnh: “Hải quan Ai Cập luôn sẵn sàng hỗ trợ, giải quyết các vấn đề phát sinh đối với hàng hóa Việt Nam trong quá trình thông quan tại các cảng biển ở Ai Cập”. Ngoài ra, lãnh đạo Cục Hải quan Ai Cập cũng thống nhất sẽ phối hợp tổ chức lớp tập huấn trực tuyến dành cho doanh nghiệp Việt Nam về hệ thống Thông tin trước hàng hóa (ACI - Advance Cargo Information) đang được Hải quan Ai Cập áp dụng cũng như cử chuyên gia tới trình bày, giải đáp các thắc mắc cho các đoàn doanh nghiệp Việt Nam sang khảo sát thị trường, tham gia hội chợ triển lãm quốc tế tại Ai Cập.

Ai Cập không chỉ là một thị trường tiêu thụ đầy tiềm năng với tốc độ tăng trưởng ấn tượng, mà còn là "trạm luân chuyển" chiến lược giúp hàng hóa Việt Nam vươn xa tại khu vực Trung Đông và Châu Phi. Sự chủ động trong quản trị tài chính, nhanh nhạy trước các thay đổi chính sách sẽ là chìa khóa then chốt để các doanh nghiệp Việt Nam biến tiềm năng thành lợi nhuận, thiết lập vị thế giao thương bền vững tại thị trường cửa ngõ Bắc Phi này.