Dừa Việt mở rộng dư địa tại thị trường Đài Loan (Trung Quốc)

Cơ hội cho dừa Việt tại thị trường Đài Loan (Trung Quốc)

Do không sở hữu vùng nguyên liệu dừa quy mô lớn, Đài Loan (Trung Quốc) phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung nhập khẩu. Nhu cầu ngày càng tăng đối với các sản phẩm từ dừa trong ngành đồ uống, chế biến thực phẩm và bán lẻ đang tạo dư địa mở rộng xuất khẩu cho các nước Đông Nam Á, trong đó Việt Nam được đánh giá có nhiều lợi thế để gia tăng hiện diện tại thị trường này.

Theo số liệu của Cơ quan Quản lý Ngoại thương Đài Loan (TITA), trong năm 2025 và 5 tháng đầu năm 2026, Đài Loan chỉ nhập khẩu dừa mã HS 080112 từ hai nguồn cung chính là Việt Nam và Thái Lan. Năm 2025, thị trường này nhập khẩu 3.925 tấn dừa, tăng 26,8% so với năm trước, với kim ngạch đạt 2,4 triệu USD. Trong đó, Việt Nam xuất khẩu khoảng 3.003 tấn, đạt 1,75 triệu USD và chiếm 76,5% thị phần, tiếp tục giữ vị trí nhà cung ứng lớn nhất.

Lợi thế này tiếp tục được duy trì trong 5 tháng đầu năm 2026 khi dừa Việt chiếm 81,9% thị phần, đạt sản lượng xuất khẩu 242.078 kg và kim ngạch 96.498 USD, tăng 16,2% so với cùng kỳ năm trước. Những con số này cho thấy vị thế của dừa Việt ngày càng được củng cố tại thị trường Đài Loan (Trung Quốc) trong bối cảnh nhu cầu nhập khẩu vẫn duy trì ổn định.

Để quản lý hoạt động nhập khẩu sau khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), Đài Loan (Trung Quốc) áp dụng cơ chế hạn ngạch thuế quan đối với mặt hàng dừa. Theo đó, mỗi năm khoảng 10.000 tấn dừa được nhập khẩu với mức thuế ưu đãi 15% hoặc 0,9 Đài tệ/kg (áp dụng mức cao hơn), trong khi lượng vượt hạn ngạch phải chịu thuế lên tới 120%. Cơ chế này khiến việc phân bổ hạn ngạch nhập khẩu hằng năm trở thành yếu tố quan trọng, thu hút sự quan tâm của các doanh nghiệp nhập khẩu.

Kết quả phân bổ hạn ngạch nhập khẩu dừa năm 2026 sau phiên đấu thầu ngày 11/6 cho thấy mức độ cạnh tranh của thị trường. Ngân hàng Đài Loan (BOT) đã phân bổ 9.365 tấn hạn ngạch cho 19 doanh nghiệp, với phần lớn hạn ngạch thuộc về các nhà nhập khẩu có kinh nghiệm, đồng thời sở hữu hệ thống logistics lạnh và mạng lưới phân phối hiện đại. Điều này phản ánh lợi thế của những doanh nghiệp có năng lực chuỗi cung ứng trong việc tiếp cận nguồn hàng với chi phí cạnh tranh.

Trong số các doanh nghiệp được phân bổ hạn ngạch, Long Kae Agricultural Product Co., Ltd. dẫn đầu với 1.835 tấn, tiếp theo là Wuguoduo Trading Co., Ltd. với 1.325 tấn. Các doanh nghiệp khác như Uncle Dragon International Co., Ltd. (670 tấn), Very Fresh Inc. (657 tấn) và Feng Xuan Enterprise Co., Ltd. (545 tấn) cũng được phân bổ lượng quota đáng kể, tiếp tục giữ vai trò là những đầu mối nhập khẩu và phân phối dừa tươi quan trọng tại thị trường Đài Loan (Trung Quốc).

Nâng cấp chuỗi giá trị để giữ vững lợi thế

Việc giữ vững vị thế tại thị trường Đài Loan (Trung Quốc) không còn là câu chuyện về nguồn cung hay lợi thế giá bán. Trong bối cảnh các tiêu chuẩn nhập khẩu ngày càng khắt khe, năng lực kiểm soát chất lượng và tổ chức chuỗi cung ứng đang trở thành yếu tố quyết định sức cạnh tranh của doanh nghiệp.

Theo bà Nguyễn Thị Thu Liên, Phó Chủ tịch chuyên trách Hiệp hội Dừa Việt Nam, Đài Loan (Trung Quốc) là thị trường giàu tiềm năng đối với dừa tươi Việt Nam nhờ khoảng cách địa lý gần, thời gian vận chuyển ngắn và nhu cầu tiêu dùng ổn định. Tuy nhiên, thời gian bảo quản của dừa tươi không dài, khiến chi phí logistics và khả năng duy trì chất lượng trong suốt quá trình vận chuyển trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh.

Không chỉ đặt ra yêu cầu về chất lượng sản phẩm, Đài Loan (Trung Quốc) còn áp dụng quy trình kiểm soát chặt chẽ đối với dừa tươi nhập khẩu. Theo quy định hiện hành, các lô hàng phải đáp ứng đầy đủ yêu cầu về kiểm nghiệm an toàn thực phẩm (mã F02) và kiểm dịch thực vật (mã B01), đồng thời bảo đảm các tiêu chí về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, sinh vật gây hại, điều kiện vệ sinh và khả năng truy xuất nguồn gốc trước khi được lưu thông trên thị trường.

Những quy định này buộc doanh nghiệp phải thay đổi cách tiếp cận, từ tập trung mở rộng sản lượng sang kiểm soát chất lượng ngay từ vùng nguyên liệu. Việc xây dựng mã số vùng trồng, chuẩn hóa quy trình canh tác, đầu tư công nghệ sơ chế, bảo quản sau thu hoạch và hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc đang trở thành những yêu cầu bắt buộc nếu muốn duy trì xuất khẩu ổn định.

Song song với đó, logistics lạnh ngày càng giữ vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng. Dừa tươi phải trải qua nhiều công đoạn từ thu hoạch, sơ chế đến vận chuyển. Nếu nhiệt độ hoặc độ ẩm không được kiểm soát phù hợp, sản phẩm dễ bị nấm mốc, giảm độ tươi và ảnh hưởng đến giá trị thương mại. Vì vậy, đầu tư vào công nghệ bảo quản sau thu hoạch, hệ thống kho lạnh và tối ưu thời gian vận chuyển không còn là lợi thế riêng của một số doanh nghiệp mà đã trở thành điều kiện cần để tham gia thị trường.

Ở chiều ngược lại, xu hướng tiêu dùng tại Đài Loan (Trung Quốc) cũng mở ra dư địa mới cho ngành dừa Việt. Người tiêu dùng ngày càng ưu tiên các sản phẩm tự nhiên, ít qua chế biến và không sử dụng chất bảo quản. Đây là cơ hội để các sản phẩm có giá trị gia tăng như dừa gọt sẵn, dừa hút chân không, nước dừa đóng hộp, cơm dừa nạo hay dầu dừa nguyên chất mở rộng thị phần, góp phần nâng cao giá trị xuất khẩu thay vì chỉ phụ thuộc vào dừa nguyên trái.

Theo khuyến nghị của Văn phòng Kinh tế Văn hóa Việt Nam tại Đài Bắc, doanh nghiệp cần chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất và logistics ngay từ đầu vụ, đồng thời tăng cường liên kết giữa nhà vườn, hợp tác xã, doanh nghiệp xuất khẩu và đơn vị vận tải nhằm hạn chế rủi ro trong quá trình kiểm dịch và giao nhận hàng hóa.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng dựa trên chất lượng thay vì sản lượng, dư địa tăng trưởng của dừa Việt tại Đài Loan (Trung Quốc) sẽ không chỉ phụ thuộc vào khả năng mở rộng xuất khẩu mà còn ở việc nâng cấp toàn diện chuỗi giá trị. Khi vùng nguyên liệu được chuẩn hóa, công nghệ bảo quản được đầu tư đồng bộ và các sản phẩm chế biến ngày càng đa dạng, dừa Việt sẽ có thêm lợi thế để duy trì vị thế tại thị trường này cũng như mở rộng sang những thị trường có yêu cầu tương tự.