Xuất khẩu thủy sản Việt Nam lần đầu vượt mốc 11 tỷ USD

Áp lực lớn nhưng không làm đứt gãy chuỗi xuất khẩu

Năm 2025 được đánh giá là một trong những giai đoạn khó khăn nhất của ngành thủy sản Việt Nam trong nhiều năm trở lại đây, khi các thách thức không chỉ đến từ thị trường mà còn đan xen cả yếu tố chính sách và chi phí nội tại. Cảnh báo thẻ vàng IUU của Ủy ban châu Âu tiếp tục là một rào cản lớn, đặt ngành trước yêu cầu vừa phải duy trì kim ngạch xuất khẩu, vừa phải tái cơ cấu theo hướng minh bạch, hợp pháp và bền vững hơn.

Song song với đó, các rào cản thương mại tại thị trường Mỹ ngày càng siết chặt, bao gồm thuế đối ứng ở mức 20%, nguy cơ bị áp thuế chống bán phá giá đối với tôm Việt Nam với biên độ cao, cùng khả năng một số mặt hàng hải sản bị ảnh hưởng bởi các quy định liên quan đến bảo vệ động vật biển từ đầu năm 2026. Những yếu tố này đã tạo ra áp lực lớn cả về chi phí tuân thủ lẫn tâm lý thị trường đối với doanh nghiệp xuất khẩu.

Trong bối cảnh nhiều bất lợi đan xen, chuỗi xuất khẩu thủy sản vẫn không bị đứt gãy. Cộng đồng doanh nghiệp đã chủ động duy trì sản xuất, linh hoạt thích ứng với yêu cầu thị trường và tiếp tục mở rộng không gian xuất khẩu. Kết quả là trong năm 2025, kim ngạch xuất khẩu thủy sản đạt mức hơn 11,34 tỷ USD, xác lập kỷ lục cao nhất từ trước tới nay.

Cơ cấu mặt hàng xuất khẩu cho thấy sự phân hóa rõ nét. Tôm tiếp tục giữ vai trò “trụ cột” của toàn ngành với giá trị xuất khẩu đạt 4,65 tỷ USD, tăng gần 20% so với năm trước và chiếm xấp xỉ 41% tổng kim ngạch. Cá tra duy trì được sự ổn định tương đối, đạt 2,19 tỷ USD, tăng trưởng 8,1%, tiếp tục là một trong những mặt hàng đóng góp quan trọng vào tổng giá trị xuất khẩu.

Ngược lại, cá ngừ là nhóm sản phẩm gặp nhiều khó khăn nhất trong năm khi kim ngạch liên tục sụt giảm, tổng giá trị xuất khẩu đạt khoảng 913 triệu USD. Nhóm các loại cá khác đạt 2,16 tỷ USD, dù ghi nhận xu hướng giảm vào giai đoạn cuối năm. Đáng chú ý, nhóm nhuyễn thể khác vẫn duy trì được đà tăng trưởng bền vững gần 20%, với kim ngạch khoảng 15 triệu USD, cho thấy dư địa phát triển của những phân khúc sản phẩm chuyên biệt.

Sự đồng hành chính sách tạo điểm tựa cho doanh nghiệp

Một trong những yếu tố then chốt giúp ngành thủy sản vượt qua giai đoạn khó khăn chính là sự chỉ đạo kịp thời, quyết liệt của Chính phủ cùng sự đồng hành xuyên suốt của Bộ Công Thương. Trong nhiều năm qua, đặc biệt là giai đoạn khó khăn nhất của năm 2025, các chính sách hỗ trợ không chỉ dừng lại ở việc tháo gỡ vướng mắc trước mắt mà còn hướng tới việc tạo dựng nền tảng dài hạn cho năng lực cạnh tranh và hội nhập của doanh nghiệp thủy sản.

Những cuộc làm việc trực tiếp giữa Thủ tướng Chính phủ với Hiệp hội và doanh nghiệp, cùng các nghị quyết được ban hành trong các thời điểm then chốt, đã tạo ra hiệu ứng tích cực cả về tâm lý lẫn thực tiễn. Nhiều chỉ đạo quan trọng đã được Bộ Công Thương và các bộ, ngành liên quan cụ thể hóa thành các giải pháp hỗ trợ về thị trường, xuất xứ hàng hóa, logistics, thuế và phòng vệ thương mại.

Trong quá trình triển khai, sự phối hợp của các đơn vị thuộc Bộ Công Thương được cộng đồng doanh nghiệp đánh giá là kịp thời và hiệu quả. Từ công tác cấp giấy chứng nhận xuất xứ, hỗ trợ hội nhập và xúc tiến thương mại tại các thị trường trọng điểm, cho đến việc đồng hành trong các vụ việc phòng vệ thương mại kéo dài nhiều năm, vai trò của cơ quan quản lý đã giúp doanh nghiệp giảm đáng kể chi phí tuân thủ và rủi ro pháp lý.

Đặc biệt, trong các vụ điều tra chống bán phá giá và chống trợ cấp liên quan đến tôm và cá tra, sự hỗ trợ về kỹ thuật và pháp lý của các cơ quan chức năng đã trở thành điểm tựa quan trọng, giúp doanh nghiệp và hiệp hội kiên trì theo đuổi vụ việc, bảo vệ lợi ích chính đáng của ngành hàng trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt.

Bước sang năm 2026, ngành thủy sản được dự báo tiếp tục đối mặt với nhiều thách thức mới, trong đó các rào cản thương mại và yêu cầu phát triển bền vững sẽ ngày càng gia tăng. Trên cơ sở đó, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam đã đưa ra nhiều kiến nghị nhằm củng cố nền tảng cạnh tranh của ngành trong giai đoạn tới.

Các đề xuất tập trung vào việc duy trì cơ chế đối thoại định kỳ giữa doanh nghiệp với Chính phủ và các bộ quản lý, tăng cường hỗ trợ trong các vụ kiện thương mại tại thị trường Mỹ, cũng như rà soát các hạn ngạch xuất khẩu trong khuôn khổ các hiệp định thương mại tự do. Đồng thời, việc nâng cấp hệ thống cấp giấy chứng nhận xuất xứ và thúc đẩy tiêu thụ thủy sản tại thị trường nội địa cũng được xem là giải pháp quan trọng nhằm đa dạng hóa đầu ra và giảm phụ thuộc vào một số thị trường lớn.