Xuất khẩu hồ tiêu tăng tốc nhưng áp lực quản trị rủi ro ngày càng lớn

Tuy nhiên, phía sau những con số tích cực về sản lượng và doanh thu là những thách thức mới liên quan đến biến động giá, các rào cản kỹ thuật ngày càng khắt khe và rủi ro thương mại xuyên biên giới. Trong bối cảnh đó, năng lực quản trị rủi ro đang trở thành yếu tố quyết định khả năng duy trì lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu.

Tăng trưởng dựa vào sản lượng thay vì giá

Năm 2025 đánh dấu một cột mốc đặc biệt của ngành hồ tiêu Việt Nam khi kim ngạch xuất khẩu lần đầu tiên vượt ngưỡng 1,66 tỷ USD, tăng 26% so với năm 2024. Điều đáng chú ý là kết quả này đạt được trong bối cảnh lượng xuất khẩu chỉ đạt 247.482 tấn, giảm 1,2% so với năm trước.

Sự tăng trưởng mạnh mẽ về giá trị chủ yếu đến từ mặt bằng giá xuất khẩu tăng cao. Trong năm 2025, giá tiêu đen xuất khẩu bình quân đạt 6.607 USD/tấn, tăng 36,2%; tiêu trắng đạt 8.629 USD/tấn, tăng 33,6% so với năm 2024. Đây là giai đoạn thị trường hưởng lợi từ nguồn cung toàn cầu hạn chế và nhu cầu phục hồi tại nhiều thị trường tiêu thụ lớn.

Bước sang năm 2026, bức tranh tăng trưởng có sự thay đổi đáng kể. Trong 5 tháng đầu năm, Việt Nam xuất khẩu khoảng 126.800 tấn hồ tiêu, thu về 819,7 triệu USD. So với cùng kỳ năm trước, lượng xuất khẩu tăng tới 27%, trong khi kim ngạch tăng 18,8%.

Tuy nhiên, giá xuất khẩu bình quân chỉ đạt khoảng 6.463 USD/tấn, giảm 6,5% so với cùng kỳ năm 2025. Điều này cho thấy động lực tăng trưởng của ngành đang dịch chuyển từ yếu tố giá sang yếu tố sản lượng. Nói cách khác, doanh nghiệp đang bán được nhiều hàng hơn nhưng với mức giá thấp hơn. Đây là tín hiệu phản ánh trạng thái cân bằng mới của thị trường hồ tiêu thế giới sau giai đoạn tăng giá mạnh trong năm 2025.

Riêng trong tháng 5/2026, lượng xuất khẩu đạt khoảng 30.000 tấn với kim ngạch gần 196,7 triệu USD, cho thấy nhu cầu thị trường quốc tế vẫn duy trì ở mức tích cực.

Thị trường xuất khẩu tiếp tục mở rộng

Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường quan trọng nhất của hồ tiêu Việt Nam. Trong 5 tháng đầu năm 2026, thị trường này chiếm khoảng 28,5% tổng kim ngạch xuất khẩu, củng cố vị trí dẫn đầu nhiều năm liên tiếp.

Đức đứng thứ hai với 5,9% thị phần, trong khi Thái Lan chiếm 4,9%. Bên cạnh đó, các thị trường Trung Quốc và UAE tiếp tục ghi nhận nhu cầu ổn định, góp phần đa dạng hóa đầu ra cho sản phẩm hồ tiêu Việt Nam.

Đáng chú ý, năm 2025 xuất khẩu sang Trung Quốc tăng tới 88%, đạt gần 19.923 tấn. Đây là một trong những mức tăng trưởng mạnh nhất trong nhóm các thị trường lớn, phản ánh xu hướng phục hồi nhu cầu tiêu dùng cũng như lợi thế địa lý của Việt Nam trong chuỗi cung ứng khu vực.

Sự mở rộng thị trường xuất khẩu cho thấy hồ tiêu Việt Nam vẫn duy trì được vị thế quan trọng trong thương mại gia vị toàn cầu. Tuy nhiên, áp lực cạnh tranh cũng đang gia tăng khi nhiều quốc gia sản xuất hồ tiêu lớn liên tục cải thiện chất lượng và tiêu chuẩn sản phẩm.

Ở chiều ngược lại, thị trường nội địa ghi nhận tín hiệu khả quan khi giá tiêu trong nước có xu hướng tăng trở lại trong tháng 6/2026 nhờ nhu cầu quốc tế ổn định và tâm lý thị trường tích cực. Điều này phần nào tạo thêm động lực cho người trồng tiêu sau giai đoạn biến động mạnh của giá nông sản.

Rào cản kỹ thuật và rủi ro thương mại trở thành thách thức lớn

Nếu như giai đoạn trước, bài toán lớn nhất của ngành hồ tiêu là sản lượng và giá cả thì hiện nay trọng tâm đang chuyển sang vấn đề quản trị rủi ro.

Các thị trường nhập khẩu lớn như Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu (EU) đang ngày càng siết chặt các tiêu chuẩn về truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm, phát triển bền vững và trách nhiệm môi trường trong chuỗi cung ứng. Đối với doanh nghiệp xuất khẩu, đây không chỉ là yêu cầu kỹ thuật đơn thuần mà còn là điều kiện tiên quyết để duy trì khả năng tiếp cận thị trường.

Trong bối cảnh các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới ngày càng phát huy hiệu quả, lợi thế thuế quan sẽ không còn là yếu tố quyết định duy nhất. Năng lực đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế mới là yếu tố tạo nên khác biệt.

Bên cạnh rào cản kỹ thuật, rủi ro giao dịch quốc tế cũng đang gia tăng. Thời gian gần đây đã xuất hiện các cảnh báo liên quan đến một số đối tác nước ngoài có dấu hiệu thiếu minh bạch về hồ sơ pháp lý, năng lực tài chính và phương thức giao dịch. Các chuyên gia cho rằng doanh nghiệp không nên chỉ tập trung vào mở rộng thị trường mà cần đầu tư tương xứng cho hệ thống quản trị rủi ro.

Việc xác minh đối tác thông qua hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài, kiểm tra năng lực tài chính qua các tổ chức tín dụng, sử dụng dịch vụ tư vấn pháp lý và bảo hiểm thương mại cần trở thành quy trình bắt buộc trong hoạt động xuất khẩu.

Đặc biệt, các phương thức thanh toán an toàn như thư tín dụng không hủy ngang (Irrevocable L/C) cần được ưu tiên nhằm hạn chế nguy cơ mất vốn hoặc tranh chấp thương mại. Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng phức tạp, khả năng kiểm soát rủi ro không còn là hoạt động hỗ trợ mà đã trở thành một phần cốt lõi trong chiến lược phát triển của doanh nghiệp xuất khẩu.

Triển vọng của ngành hồ tiêu Việt Nam trong năm 2026 vẫn được đánh giá tích cực nhờ nhu cầu tiêu dùng ổn định và lợi thế từ các hiệp định thương mại tự do. Tuy nhiên, tăng trưởng bền vững sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào khả năng nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế và xây dựng hệ thống quản trị rủi ro hiệu quả. Đây sẽ là nền tảng để ngành hồ tiêu tiếp tục duy trì vị thế là một trong những ngành hàng nông sản xuất khẩu chủ lực của Việt Nam trong giai đoạn tới.