Kim ngạch xuất khẩu máy vi tính, sản phẩm điện tử, điện thoại và linh kiện đạt 207,02 tỷ USD trong 10 tháng năm 2026, chiếm 41,5% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước. Tuy nhiên, nhập khẩu linh kiện vẫn ở mức cao, cho thấy công nghiệp hỗ trợ trong nước còn nhiều dư địa phát triển.
Xuất siêu trong tháng 10, nhập siêu vẫn còn lớn
Theo số liệu từ Cục Hải quan và Cục Thống kê, trong 10 tháng năm 2026, hai nhóm hàng máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện; điện thoại và linh kiện đạt tổng kim ngạch xuất khẩu 207,02 tỷ USD. Mức này tăng mạnh so với cùng kỳ và chiếm 41,5% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước.
Trong đó, nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt 149,41 tỷ USD, tăng 71% so với cùng kỳ năm trước. Riêng tháng 10, kim ngạch xuất khẩu đạt 25,68 tỷ USD, tăng 13,8% so với tháng 9 và gấp 2,6 lần cùng kỳ năm 2025.
Nhóm điện thoại và linh kiện đạt 57,61 tỷ USD, tăng 18,4%, chiếm 11,5% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước.
Đà tăng trưởng xuất khẩu gắn với sự mở rộng sản xuất trong nước và nhu cầu linh kiện trên thị trường quốc tế. Chỉ số sản xuất công nghiệp 10 tháng của ngành sản xuất sản phẩm điện tử, máy tính và sản phẩm quang học tăng 15,2%. Sản lượng máy tính xách tay đạt 53,5 triệu chiếc, tăng 25,86%; máy tính bảng đạt 14,7 triệu chiếc, tăng 36,61%.
Linh kiện điện tử cũng đóng góp lớn vào kết quả xuất khẩu. Tính đến hết tháng 9/2026, kim ngạch xuất khẩu linh kiện máy tính và điện tử đạt 69,03 tỷ USD, tăng 99,82%. Riêng linh kiện bộ nhớ đạt 36,67 tỷ USD, tăng 128,71%.
Nhu cầu bán dẫn toàn cầu tăng và giá bộ nhớ đi lên tiếp tục hỗ trợ kim ngạch xuất khẩu. Doanh thu bán dẫn toàn cầu tháng 8/2026 đạt 159,7 tỷ USD, tăng 144,3% so với cùng kỳ, giá DRAM được dự báo tăng 10-15% trong quý IV/2026.
Xuất khẩu tăng mạnh nhưng nhập khẩu linh kiện vẫn ở mức cao. Trong 10 tháng, nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện có kim ngạch nhập khẩu 215,25 tỷ USD, tăng 74,4%. Nhóm điện thoại và linh kiện nhập khẩu 9,26 tỷ USD, giảm 1,6%.
Tổng kim ngạch nhập khẩu của hai nhóm hàng đạt 224,51 tỷ USD. Như vậy, tính chung 10 tháng, hai nhóm hàng vẫn nhập siêu khoảng 17,5 tỷ USD.
Cán cân thương mại đã cải thiện trong những tháng gần đây. Tháng 8/2026, hai nhóm hàng nhập siêu 3,72 tỷ USD; tháng 9 chuyển sang xuất siêu 0,34 tỷ USD; đến tháng 10, mức xuất siêu tăng lên 4,10 tỷ USD.
Riêng nhóm máy tính, sản phẩm điện tử và linh kiện thu hẹp nhập siêu từ 9,76 tỷ USD trong tháng 8 xuống 4,58 tỷ USD trong tháng 9 và còn 0,60 tỷ USD trong tháng 10. Đây là mức nhập siêu thấp nhất của nhóm hàng này kể từ tháng 4/2018. Trong khi đó, nhóm điện thoại và linh kiện tiếp tục xuất siêu, đạt 4,70 tỷ USD trong tháng 10.
Dù cán cân thương mại cải thiện, mức nhập khẩu linh kiện lớn cho thấy sản xuất điện tử trong nước vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung bên ngoài. Các bộ vi xử lý, chip bán dẫn, bộ nhớ, màn hình và bảng mạch có giá trị cao hiện chủ yếu được nhập khẩu. Doanh nghiệp Việt Nam phần lớn tham gia cung ứng linh kiện, phụ kiện đơn giản và dịch vụ hỗ trợ.
Khoảng trống này mở ra dư địa phát triển cho công nghiệp hỗ trợ. Với kim ngạch nhập khẩu riêng nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt 215,25 tỷ USD trong 10 tháng, nhu cầu đầu vào của ngành sản xuất rất lớn. Doanh nghiệp trong nước có cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng nếu đáp ứng được yêu cầu về công nghệ, chất lượng và năng lực sản xuất.
Công nghiệp hỗ trợ cần nâng năng lực kỹ thuật
Liên kết với doanh nghiệp FDI là một hướng để doanh nghiệp trong nước tiếp cận công nghệ và tiêu chuẩn sản xuất của các tập đoàn toàn cầu.
Từ tháng 5/2026, Samsung Việt Nam phối hợp với Sở Công Thương TP.HCM triển khai Dự án Hợp tác phát triển Nhà máy thông minh khu vực phía Nam. Chương trình hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam số hóa quy trình sản xuất, cải thiện vận hành và nâng cao năng lực cung ứng. Các hoạt động tư vấn khuôn mẫu thông minh cũng góp phần giúp doanh nghiệp chuẩn hóa hạ tầng sản xuất.
Định hướng này được hỗ trợ bởi Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026-2035 theo Quyết định số 929/QĐ-TTg ngày 25/5/2026. Trọng tâm là tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp FDI, hỗ trợ chuyển giao công nghệ và nâng tỷ lệ nội địa hóa.
Tuy nhiên, doanh nghiệp nội địa vẫn phải giải quyết những hạn chế về nhân lực kỹ thuật, thiết kế và kiểm thử linh kiện. Đây là những năng lực cần thiết để tham gia các khâu có giá trị gia tăng cao hơn, thay vì chủ yếu cung ứng phụ kiện đơn giản.
Yêu cầu về tiêu chuẩn quốc tế cũng ngày càng chặt chẽ. Đối với sản phẩm có kết nối dữ liệu xuất khẩu sang EU, doanh nghiệp cần chuẩn bị đáp ứng Quy định (EU) 2024/2847 về khả năng phục hồi mạng, bắt đầu có hiệu lực từ ngày 11/12/2027. Quy định đặt ra yêu cầu duy trì an ninh mạng trong suốt vòng đời sản phẩm.
Trong hai tháng cuối năm 2026, xuất khẩu điện tử có thêm động lực từ nguồn hàng sản xuất trong nước và nhu cầu linh kiện trên thị trường quốc tế. Tuy nhiên, diễn biến nhập khẩu cần được theo dõi sát. Tháng 10, nhập khẩu nhóm máy tính, sản phẩm điện tử và linh kiện giảm 3,2% so với tháng trước. Do linh kiện thường được nhập trước để phục vụ sản xuất, biến động này có thể cung cấp thêm thông tin về nhịp độ sản xuất và đơn hàng trong tháng 11, 12.
Để duy trì tăng trưởng, doanh nghiệp cần nâng năng lực thiết kế, kiểm thử, đào tạo nhân lực kỹ thuật và đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. Việc mở rộng liên kết với doanh nghiệp FDI và tham gia các chương trình số hóa sản xuất sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam tăng khả năng cung ứng, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị điện tử.
Ngành điện tử ghi nhận những tín hiệu lạc quan khi người tiêu dùng dần ưu tiên các sản phẩm tích hợp trí tuệ nhân tạo và thiết bị thông minh thế hệ mới.
Sự bùng nổ của hạ tầng viễn thông với tốc độ lan tỏa nhanh của 5G và Internet vạn vật, đang đặt ra những yêu cầu khắt khe với việc chuẩn hóa tương thích điện từ.
Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam vừa công bố Báo cáo Đào tạo thương mại điện tử 2025, đánh dấu một bước cập nhật quan trọng về thực trạng đào tạo nguồn nhân lực cho lĩnh vực đang tăng trưởng nhanh nhưng cũng bộc lộ nhiều thách thức về tính bền vững.
Lần đầu tiên trong lịch sử, Việt Nam sở hữu một nhóm hàng xuất khẩu vượt ngưỡng 100 tỷ USD. Đằng sau con số kỷ lục của ngành máy tính và điện tử là một cuộc đổi ngôi ngoạn mục, định vị lại vai trò của nước ta trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Thay vì áp đặt một chiếc áo công nghệ quá chật, đề xuất nâng ngưỡng hóa đơn điện tử lên 3 tỷ đồng được kỳ vọng là bước lùi cần thiết. Đây là lời giải cho bài toán cân bằng giữa khát vọng minh bạch và năng lực thực tế của hàng triệu hộ kinh doanh.
