Ngành điện tử chuyển mình sang giá trị cao cấp

Bức tranh đối lập giữa làn sóng tăng giá toàn cầu

Năm 2026, mở ra với một nghịch lý đáng chú ý trên thị trường công nghệ thế giới khi các tập đoàn khổng lồ như: OpenAI, Google và Microsoft ồ ạt xây dựng cơ sở hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI), nguồn cung chip nhớ toàn cầu đã bị hút cạn vào các trung tâm dữ liệu.

Hệ quả tất yếu là giá thành linh kiện tăng vọt, buộc các nhà sản xuất từ Raspberry Pi cho đến HP Inc phải tăng giá bán lẻ để bảo vệ biên lợi nhuận. Sự đắt đỏ này đang trực tiếp dội gáo nước lạnh vào nhu cầu mua sắm thiết bị cá nhân trên toàn cầu.

Các tổ chức nghiên cứu uy tín như IDC và Counterpoint đều đồng loạt đưa ra những dự báo kém khả quan: doanh số điện thoại thông minh toàn cầu có thể giảm ít nhất 2%, trong khi thị trường máy tính cá nhân dự kiến giảm tới 4,9% trong năm 2026.

Tuy nhiên, tại Việt Nam, bức tranh lại mang những gam màu tươi sáng và lạc quan hơn hẳn. Theo các báo cáo phân tích, quy mô thị trường điện tử tiêu dùng trong nước đang trên đà tiến tới cột mốc 9,68 tỷ USD vào năm 2033 với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm đạt 4,78%.

Sự khác biệt này không đến từ sự may mắn mà dựa trên một nền tảng kinh tế vĩ mô vững chãi. Với dự báo GDP tăng cao và thu nhập hộ gia đình không ngừng cải thiện, sức mua nội địa đang trở thành tấm khiên bảo vệ ngành điện tử trước những cú sốc từ bên ngoài.

Thực tế cho thấy, giá trị tuyệt đối của bán lẻ hàng hóa tại Việt Nam đã tăng trưởng ổn định từ 3,8 triệu tỷ đồng vào năm 2020 lên gần 4,9 triệu tỷ đồng vào năm 2024. Đáng chú ý, doanh thu nhóm đồ dùng, trang thiết bị gia đình đã phục hồi mạnh mẽ và vượt mức trước dịch.

Khi tốc độ tăng trưởng doanh thu bán lẻ đạt 8,3%, cao hơn hẳn mức tăng chỉ số giá tiêu dùng 3,6%, điều đó khẳng định sức mua thực tế của người dân đang được cải thiện rõ rệt sau khi điều chỉnh lạm phát. Đây chính là mảnh đất màu mỡ để các doanh nghiệp điện tử tiếp tục gieo hạt và thu hoạch trong năm 2026.

Kỷ nguyên của thiết bị thông minh

Bước sang giai đoạn 2026, động lực tăng trưởng của ngành điện tử tiêu dùng Việt Nam đang có sự chuyển dịch sâu sắc về chất người tiêu dùng dần ưu tiên các sản phẩm tích hợp trí tuệ nhân tạo và thiết bị thông minh thế hệ mới.

Một minh chứng điển hình là mật độ kết nối băng rộng di động đã vượt ngưỡng 100 thuê bao trên mỗi 100 dân và dự kiến sẽ chạm mốc 115 trong năm 2026. Khi hạ tầng viễn thông phủ khắp, nhu cầu sở hữu các thiết bị thông minh để kết nối và làm việc trở thành một phần thiết yếu trong ngân sách tiêu dùng của người dân.

Chi tiêu thực bình quân đầu người cho nhóm thông tin và truyền thông được dự báo sẽ tăng mạnh từ 128 USD lên mức 200 USD trong tương lai gần. Mặc dù, sản lượng tiêu thụ có thể đi ngang do thị trường bắt đầu tiệm cận mức bão hòa của ASEAN, nhưng dư địa tăng trưởng lại nằm ở xu hướng nâng cấp sản phẩm.

Người tiêu dùng Việt Nam, đặc biệt là nhóm khách hàng trẻ từ 25 đến 44 tuổi, đang có xu hướng ưu tiên ngân sách cho các thiết bị tích hợp công nghệ mới nhất như AI PC, màn hình OLED hay các thiết bị gia dụng tiết kiệm năng lượng.

Phân khúc điện thoại di động là ví dụ rõ nét nhất cho xu hướng này. Mặc dù sản lượng có thể giảm so với đỉnh cao năm 2019, nhưng doanh thu lại được dự báo sẽ phục hồi mạnh mẽ và hướng tới mục tiêu 118.038 tỷ đồng vào năm 2030.

Người dùng đang dịch chuyển mạnh mẽ từ điện thoại phổ thông sang các mẫu smartphone màn hình lớn tích hợp AI bản địa hóa. Tương tự, ở mảng nghe nhìn và máy tính, dù khối lượng tiêu thụ có thể không tăng đột biến, nhưng giá trị đơn hàng lại ổn định nhờ việc cao cấp hóa cấu hình và các tính năng bảo mật vượt trội.

Năm 2026, sẽ là năm bản lề để ngành điện tử tiêu dùng Việt Nam khẳng định vị thế trong nền kinh tế số. Việc hạ tầng thanh toán được cải thiện liên tục cùng với khả năng tiếp cận các dịch vụ tài chính cá nhân ngày càng dễ dàng sẽ là chất xúc tác quan trọng thúc đẩy chi tiêu công nghệ.

Khi người tiêu dùng không còn chỉ mua một chiếc máy tính hay một chiếc điện thoại để dùng, mà mua một công cụ hỗ trợ thông minh để nâng cao chất lượng cuộc sống, ngành điện tử tiêu dùng sẽ đóng góp một tỷ trọng ngày càng lớn vào sự phát triển bền vững của GDP quốc gia.