Việt Nam và UAE tăng cường hợp tác thương mại, đầu tư

Cửa ngõ chiến lược cho hàng Việt vươn ra thị trường Trung Đông

Sở hữu vị trí chiến lược kết nối châu Á, châu Âu và châu Phi, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) là một trong những nền kinh tế năng động bậc nhất khu vực Trung Đông. Trong nhiều năm qua, quốc gia này đẩy mạnh đa dạng hóa nền kinh tế, giảm phụ thuộc vào dầu mỏ và phát triển thương mại, logistics, tài chính, dịch vụ. Quá trình này kéo theo nhu cầu nhập khẩu lớn đối với nông sản, thực phẩm và nhiều mặt hàng tiêu dùng.

Với hệ thống cảng biển, sân bay hiện đại cùng 55 khu thương mại tự do, quốc gia này tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu và phân phối hàng hóa. Thông qua cơ chế hải quan thống nhất của Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC), hàng hóa sau khi hoàn tất thủ tục tại UAE có thể tiếp tục lưu thông sang các quốc gia thành viên mà không cần phải thông quan lại, giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, chi phí và mở rộng khả năng tiếp cận thị trường.

Do điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, sản xuất nông nghiệp chỉ đóng góp khoảng 0,9% GDP của UAE. Vì vậy, quốc gia này phụ thuộc chủ yếu vào nhập khẩu nông sản, thủy sản để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước. Đây là dư địa đáng kể để các quốc gia có thế mạnh xuất khẩu nông sản như Việt Nam mở rộng thị phần tại thị trường này.

Trên nền tảng quan hệ thương mại tăng trưởng tích cực, Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện Việt Nam - UAE (CEPA), có hiệu lực từ tháng 2/2026, được kỳ vọng tạo thêm động lực cho hợp tác kinh tế giữa hai nước. Đây là hiệp định thương mại tự do đầu tiên Việt Nam ký với một quốc gia Ả Rập. Theo cam kết, UAE sẽ từng bước xóa bỏ thuế quan đối với 99% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam, tạo điều kiện để nhiều nhóm hàng nâng cao sức cạnh tranh tại thị trường này.

Lộ trình cắt giảm thuế quan được kỳ vọng sẽ tạo thêm dư địa tăng trưởng cho nhiều ngành hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như dệt may, điện tử, đồ gỗ, thủy sản và nông sản. Riêng năm 2025, kim ngạch xuất khẩu nông sản sang UAE đạt hơn 445 triệu USD, tăng gần 24% so với năm trước. Đáng chú ý, nhóm rau quả Việt Nam đã vươn lên vị trí thứ chín trong số các đối tác cung ứng lớn nhất cho thị trường này với kim ngạch đạt 79,12 triệu USD trong năm 2024.

Đánh giá về triển vọng hợp tác, ông Trương Xuân Trung, Bí thư thứ nhất, Phụ trách Thương vụ Việt Nam tại UAE, nhận định rằng thông qua CEPA, doanh nghiệp Việt Nam có thể đẩy mạnh hợp tác với UAE trong các lĩnh vực như năng lượng tái tạo, nông nghiệp bền vững, logistics... "UAE là trung tâm thương mại và logistics, có thể là ‘bệ phóng’ để doanh nghiệp Việt Nam không chỉ vào UAE mà qua UAE đến Trung Đông, châu Phi, châu Âu”, ông Trương Xuân Trung chia sẻ.

Thích ứng với yêu cầu của thị trường để nâng cao năng lực cạnh tranh tại UAE

Dù mở ra nhiều cơ hội cho hàng hóa Việt Nam, UAE cũng là một trong những thị trường có yêu cầu khắt khe về chất lượng và tiêu chuẩn kỹ thuật. Các quy định liên quan đến an toàn thực phẩm, kiểm dịch động thực vật, dư lượng hóa chất và truy xuất nguồn gốc… đều được kiểm soát chặt chẽ đối với hàng nhập khẩu. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải chuẩn hóa quy trình sản xuất và kiểm soát chất lượng ngay từ ban đầu.

Đối với nhóm thực phẩm, chứng nhận Halal gần như là điều kiện tiên quyết để sản phẩm được phép lưu hành tại UAE. Chứng nhận này phải đáp ứng tiêu chuẩn do Bộ Công nghiệp và Công nghệ Tiên tiến UAE (MoIAT) quản lý, đồng thời không thể thay thế chứng nhận Halal Malaysia (JAKIM). Do đó, doanh nghiệp cũng cần lựa chọn đúng đơn vị chứng nhận được UAE công nhận trước khi đưa sản phẩm ra thị trường.

Bên cạnh đó, bao bì và nhãn mác hàng hóa phải sử dụng tiếng Ả Rập hoặc song ngữ Anh - Ả Rập, đồng thời thể hiện đầy đủ thông tin về thành phần, xuất xứ, hạn sử dụng và các nội dung bắt buộc khác. Chỉ một sai sót trong thiết kế hoặc ghi nhãn cũng có thể khiến lô hàng bị từ chối thông quan hoặc buộc tái xuất. Việc rà soát thông tin và tuân thủ đúng quy định về ghi nhãn cũng vì thế trở thành yêu cầu bắt buộc đối với doanh nghiệp xuất khẩu.

Không chỉ khác biệt về quy định kỹ thuật, UAE còn có những đặc thù riêng trong văn hóa kinh doanh. Đối tác tại đây thường coi trọng uy tín, sự tin cậy và mối quan hệ hợp tác lâu dài hơn các giao dịch ngắn hạn. Vì vậy, việc gặp gỡ trực tiếp, tham gia hội chợ, triển lãm quốc tế hay các chương trình kết nối doanh nghiệp được xem là kênh hiệu quả để xây dựng mạng lưới đối tác và mở rộng hệ thống phân phối.

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục dịch chuyển, UAE không chỉ là thị trường xuất khẩu giàu tiềm năng mà còn trở thành cửa ngõ giúp hàng Việt mở rộng hiện diện tại Trung Đông, Bắc Phi và các thị trường lân cận. Việc tận dụng hiệu quả cơ hội này không chỉ phụ thuộc vào các ưu đãi từ CEPA mà còn đòi hỏi doanh nghiệp chủ động nâng cao năng lực cạnh tranh, thích ứng với yêu cầu của thị trường và xây dựng chiến lược phát triển dài hạn.