Việt Nam tìm động lực tăng trưởng mới từ kinh tế xanh

Diễn đàn Hợp tác kinh tế Việt Nam - Châu Á 2026 với chủ đề “Tăng trưởng kinh tế xanh tại Việt Nam trong bối cảnh và điều kiện mới” không chỉ là diễn đàn học thuật - chính sách quan trọng, mà còn mở ra những gợi mở chiến lược nhằm kiến tạo mô hình phát triển mới cho nền kinh tế Việt Nam.

Khẳng định vai trò chiến lược của tăng trưởng xanh

Biến đổi khí hậu ngày càng gay gắt, tài nguyên thiên nhiên suy giảm cùng áp lực hội nhập quốc tế sâu rộng đang đặt ra yêu cầu phải chuyển đổi mạnh mẽ mô hình tăng trưởng. Theo đó, phát triển kinh tế xanh không còn là xu hướng mang tính lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với các quốc gia muốn nâng cao năng lực cạnh tranh và bảo đảm phát triển bền vững.

Tại diễn đàn, các chuyên gia cho rằng Việt Nam đang đối mặt với “thách thức kép”: vừa duy trì tăng trưởng cao, vừa bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sống của người dân. Mô hình tăng trưởng truyền thống dựa nhiều vào khai thác tài nguyên, năng lượng hóa thạch và lao động giá rẻ đã bộc lộ nhiều giới hạn, không còn phù hợp với giai đoạn phát triển mới.

Phát biểu đề dẫn tại diễn đàn, PGS.TS Nguyễn Hồng Sơn, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, nhấn mạnh: tăng trưởng xanh hiện nay không chỉ là chính sách môi trường mà đang trở thành “động lực tăng trưởng mới” và là trục trung tâm của mô hình phát triển mới. Theo ông, nếu tiếp tục tăng trưởng theo mô hình cũ, Việt Nam sẽ khó duy trì mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số trong dài hạn mà vẫn bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô và thực hiện cam kết khí hậu.

Trong khi đó, nếu tăng trưởng xanh được đặt ở vị trí trung tâm của quá trình tái cấu trúc nền kinh tế, các lĩnh vực như đổi mới sáng tạo, công nghệ số, năng lượng sạch, tài chính xanh và kinh tế tuần hoàn sẽ trở thành động lực trực tiếp tạo ra tăng trưởng mới cho quốc gia.

Diễn đàn mở ra không gian đối thoại đa chiều về chuyển đổi xanh

Một trong những điểm nhấn quan trọng của Diễn đàn Hợp tác kinh tế Việt Nam - Châu Á 2026 là tạo lập không gian trao đổi đa chiều giữa các nhà hoạch định chính sách, chuyên gia, cộng đồng doanh nghiệp và tổ chức quốc tế về cơ hội, thách thức cũng như giải pháp thúc đẩy tăng trưởng xanh tại Việt Nam.

Các tham luận tại diễn đàn cho thấy tăng trưởng xanh hiện nay không chỉ gắn với mục tiêu giảm phát thải mà đã trở thành điều kiện cạnh tranh quốc tế. Những cơ chế như CBAM của Liên minh châu Âu, tiêu chuẩn ESG, truy xuất nguồn gốc carbon hay tín dụng xanh đang từng bước tái định hình thương mại và dòng vốn toàn cầu.

PGS.TS Bùi Quang Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, Tổng Biên tập Tạp chí Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương cho rằng xanh hóa đang trở thành điều kiện bắt buộc để doanh nghiệp duy trì đơn hàng và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Với độ mở kinh tế lớn, Việt Nam không thể đứng ngoài xu thế chuyển đổi này.

Theo ông, tăng trưởng xanh mang lại nhiều tác động tích cực cho nền kinh tế thông qua sáu kênh quan trọng như nâng cao năng suất, giảm chi phí sản xuất, thúc đẩy đầu tư hạ tầng xanh, tăng sức cạnh tranh xuất khẩu, thu hút dòng vốn FDI thế hệ mới và hình thành các ngành công nghiệp mới như dịch vụ carbon, tài chính xanh hay công nghệ sạch.

Đặc biệt, diễn đàn cũng nhấn mạnh yêu cầu “chuyển đổi kép” giữa chuyển đổi xanh và chuyển đổi số. Các chuyên gia nhận định hai quá trình này không tồn tại độc lập mà bổ trợ lẫn nhau. Không có số hóa sẽ không thể đo lường phát thải, quản lý dữ liệu carbon hay vận hành hệ thống năng lượng thông minh. Ngược lại, nếu chuyển đổi số không gắn với mục tiêu xanh hóa, nền kinh tế số sẽ tạo thêm áp lực lớn lên tài nguyên và môi trường.

Hướng tới mô hình phát triển bền vững và bao trùm

Bên cạnh các vấn đề về thể chế, công nghệ và tài chính xanh, diễn đàn cũng dành nhiều thời lượng thảo luận về tính công bằng và bao trùm trong quá trình chuyển đổi xanh.

Theo các chuyên gia, tăng trưởng xanh không chỉ là câu chuyện của doanh nghiệp hay công nghệ mà còn là quá trình tái phân bổ nguồn lực, lợi ích và cơ hội phát triển. Trong quá trình đó, người dân phải được đặt ở vị trí trung tâm với vai trò vừa là chủ thể thụ hưởng, vừa là lực lượng đồng hành trong xây dựng lối sống và tiêu dùng xanh.

Ông Nguyễn Trung Thắng, Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường, cho rằng kinh tế tuần hoàn đang trở thành xu hướng tất yếu trong phát triển kinh tế xanh. Trước những thách thức toàn cầu về biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và suy giảm đa dạng sinh học, thế giới cần thực hiện đồng thời nhiều chuyển đổi lớn về năng lượng, tài chính, lương thực thực phẩm và hệ sinh thái.

Diễn đàn Hợp tác kinh tế Việt Nam - Châu Á 2026 vì vậy không chỉ góp phần làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của tăng trưởng xanh tại Việt Nam, mà còn mở ra nhiều gợi ý quan trọng cho quá trình hoạch định chính sách, đổi mới mô hình kinh doanh và xây dựng hệ sinh thái phát triển bền vững trong giai đoạn tới.

Trong bối cảnh thế giới đang thay đổi mạnh mẽ về luật chơi phát triển, tăng trưởng xanh không còn là câu chuyện của tương lai mà chính là yêu cầu của hiện tại. Với Việt Nam, đây không chỉ là con đường thực hiện cam kết net zero, mà còn là chiến lược để nâng cao năng lực cạnh tranh, gia tăng tính tự chủ và khẳng định vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu mới.