Công nghệ số là động lực then chốt thúc đẩy kinh tế xanh

Tại hội thảo “Thúc đẩy đầu tư xanh và thị trường tài chính xanh - Hướng tới mục tiêu Net Zero tại Việt Nam” với chủ đề "Công nghệ số thúc đẩy chuyển đổi xanh: Cơ hội phát triển các mô hình kinh tế mới” do Trung tâm Truyền thông Tài nguyên và Môi trường, Bộ Tài nguyên và Môi trường phối hợp cùng Tạp chí Kinh tế Việt Nam – VnEconomy – Vietnam Economic Times tổ chức tại Đà Nẵng mới đây, các chuyên gia và đại diện doanh nghiệp khẳng định công nghệ số đóng vai trò quan trọng trong quá trình chuyển đổi xanh, từ việc tối ưu hóa quy trình sản xuất, giảm tiêu thụ năng lượng, đến xây dựng hệ thống giám sát và đánh giá phát thải khí nhà kính.

PGS. TS. Nguyễn Hồng Quân, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế tuần hoàn (ICED), Đại học Quốc gia Tp. Hồ Chí Minh, nhận định, trong chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế xanh và carbon thấp không chỉ là xu thế, mà còn là tương lai bắt buộc để các doanh nghiệp Việt Nam cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Đồng thời, trong xu hướng chuyển đổi xanh, các doanh nghiệp Việt Nam sẽ chịu nhiều tác động trước những rào cản xanh đặt ra bởi các thị trường quốc tế, đồng thời có cơ hội phát triển và lợi thế cạnh tranh khi sản xuất các sản phẩm xanh.

Trong diễn biến liên quan, TS. Nguyễn Quốc Việt, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và chính sách (VEPR), cho biết, Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế số từ 20-30% trong giai đoạn từ 2025 đến 2030. Tuy nhiên, vẫn còn đó băn khoăn cụ thể những đóng góp của kinh tế số để đạt được mục tiêu này là gì vì chỉ đơn thuần như lắp ráp một cái máy tính hay điện thoại thì cũng được coi là một phần của kinh tế số.

TS. Nguyễn Quốc Việt dẫn chứng việc ứng dụng công nghệ trong lĩnh vực năng lượng mới như lắp hệ thống điện mặt trời sẽ thu hồi tiền đầu tư trong 10 năm. Đó chính là sự đóng góp của tiến bộ công nghệ. Hiện nay, điện mặt trời, điện mái nhà không những được khuyến khích đầu tư phát triển mà còn cho phép bán 20% dư lượng không dùng hết để phục vụ chung cho lưới điện quốc gia. 20% đó được tính toán nhờ công nghệ số. 

Ông Đoàn Trường Giang, Phó Giám đốc Trung tâm Truyền thông Tài nguyên và Môi trường, Bộ Tài nguyên và Môi trường, khẳng định rằng đầu tư xanh và tài chính xanh không chỉ là xu hướng mà đã trở thành yếu tố quan trọng trên hành trình chuyển đổi xanh nói chung, hướng tới mục tiêu Net Zero.

Theo ông Đoàn Trường Giang, Việt Nam cần tăng cường hợp tác quốc tế để giải quyết tình trạng thiếu hụt nguồn lực cho tăng trưởng xanh và ứng phó với biến đổi khí hậu. Trong đó, việc phát triển thị trường tài chính xanh và thị trường carbon sẽ đóng vai trò then chốt trong việc huy động nguồn lực, không chỉ từ trong nước mà còn từ cộng đồng quốc tế.

Quá trình chuyển đổi xanh nói chung vẫn còn nhiều thách thức, đặc biệt là về tài chính, công nghệ, chính sách...Vì vậy, ngoài nỗ lực của các doanh nghiệp, vai trò của Nhà nước trong thiết lập các chính sách hỗ trợ, thúc đẩy sự chuyển đổi và kết nối các bên liên quan là vô cùng quan trọng.

Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng cho rằng để thực hiện chuyển đổi xanh hiệu quả, Việt Nam cần có những quy định cụ thể về việc ứng dụng công nghệ số trong sản xuất và phát triển các mô hình kinh tế bền vững.

Các chính sách quy chuẩn về việc áp dụng công nghệ số trong sản xuất, đặc biệt là trong các ngành công nghiệp trọng điểm, sẽ giúp giảm thiểu tác động môi trường và hỗ trợ các doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế xanh.

Quá trình này cần có sự tham gia mạnh mẽ từ các nguồn tài chính xanh, không chỉ từ Chính phủ mà còn từ các tổ chức tài chính, doanh nghiệp và các nhà tài trợ quốc tế.

Chuyển đổi số và chuyển đổi xanh sẽ là 2 chuyển đổi quan trọng bậc nhất của nửa đầu thế kỷ XXI. Hai chuyển đổi này sẽ căn bản thay đổi cuộc sống của chúng ta. Chuyển đổi số và chuyển đổi xanh là một cặp song sinh, chúng đi với nhau và hỗ trợ nhau. Muốn chuyển đổi xanh thì phải dùng chuyển đổi số và muốn chuyển đổi số thì cũng phải dùng chuyển đổi xanh. Hai chuyển đổi này cũng sẽ đảm bảo cho một quốc gia phát triển nhanh và bền vững. Việt Nam đã xác định chuyển đổi số và chuyển đổi xanh là lựa chọn chiến lược.

Chuyển đổi số và chuyển đổi xanh là động lực chính của tăng trưởng kinh tế. Năm 2020, kinh tế xanh đã đóng góp khoảng 2% GDP Việt Nam với tốc độ tăng trưởng trên 10%. Cũng năm này, kinh tế số  đã đóng góp 12% GDP. Đến năm 2023, theo tính toán của Bộ TT&TT, kinh tế số đã đóng góp 16,5% GDP với tốc độ tăng trưởng 20%/năm. Hai chuyển đổi số và xanh có tốc độ tăng trưởng cao hơn tốc độ tăng trưởng GDP từ 2 - 4 lần.