Việt Nam duy trì đà tăng trưởng giữa thách thức toàn cầu

Trong Báo cáo Cập nhật Kinh tế Khu vực Đông Á và Thái Bình Dương công bố tháng 4/2025, Ngân hàng Thế giới (WB) nhận định nền kinh tế Việt Nam tiếp tục duy trì tăng trưởng khả quan trong bối cảnh khu vực đối mặt với nhiều rủi ro từ thương mại và tăng trưởng toàn cầu chậm lại. Cụ thể, WB dự báo GDP thực tế của Việt Nam đạt 5,8% trong năm 2025, tăng lên 6,1% năm 2026 và có thể phục hồi lên 6,4% vào năm 2027, nhờ nhu cầu bên ngoài khởi sắc và đầu tư nội địa dần lấy lại động lực.

Báo cáo ghi nhận, sau giai đoạn ảm đạm của năm 2023, nền kinh tế Việt Nam đã phục hồi ấn tượng nhờ nhu cầu bên ngoài tăng mạnh, giúp xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ tăng tới 15,5% trong năm 2024. Cùng với đó, lĩnh vực bất động sản cũng ghi nhận dấu hiệu khởi sắc nhờ lãi suất vay mua nhà hấp dẫn hơn và nguồn cung dự án mới tăng trở lại, tạo đà cho đầu tư tư nhân trong nước.

Các diễn biến khả quan đã giúp thị trường lao động cải thiện đáng kể. Tăng trưởng việc làm trong ngành chế biến chế tạo đã tăng lên 3,4% (so với cùng kỳ năm trước) vào tháng 11/2024, so với mức giảm 2,3% của một năm trước đó. Thu nhập thực tế tăng 4,8%, cao hơn đáng kể so với mức 1,3% của năm 2023, nhờ điều kiện thị trường lao động cải thiện và mức lương khu vực công được điều chỉnh tăng. Tuy nhiên, tăng trưởng thu nhập chưa hoàn toàn chuyển sang tiêu dùng nội địa do tỷ lệ tiết kiệm vẫn ở mức cao, đạt 37,2% trong năm 2024.

WB cho rằng, là một nền kinh tế định hướng xuất nhập khẩu (tổng kim ngạch xuất nhập khẩu tương đương gần 170% GDP), nền kinh tế Việt Nam đặc biệt dễ bị tổn thương trước các biến động trong chính sách thương mại toàn cầu. Mỹ hiện là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, chiếm tới 30% tổng kim ngạch, trong khi Trung Quốc vẫn là nguồn nhập khẩu chủ yếu (38%).

Trong bối cảnh bất ổn gia tăng, niềm tin của người tiêu dùng có thể tiếp tục suy yếu, kéo theo chi tiêu tiêu dùng thấp. Trong khi đó, các rủi ro trong lĩnh vực tài chính vẫn hiện hữu. Mặc dù Chính phủ còn dư địa tài khóa để kích cầu, việc thực thi các biện pháp hỗ trợ có thể bị cản trở bởi tình trạng giải ngân đầu tư công chậm kéo dài.

WB cảnh báo, các rủi ro bên ngoài - như sự thay đổi bất lợi trong chính sách thương mại, tốc độ tăng trưởng toàn cầu thấp hơn kỳ vọng và mức độ bất định cao trong các chính sách toàn cầu - có thể làm chậm đà xuất khẩu cũng như dòng đầu tư tư nhân, bao gồm cả đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).

Dù đối mặt nhiều rủi ro, báo cáo cho thấy tỷ lệ nghèo tại Việt Nam tiếp tục xu hướng giảm. Tỷ lệ người sống dưới mức 3,65 USD/ngày (chuẩn nghèo nhóm thu nhập trung bình thấp) được dự báo giảm từ 3,8% năm 2024 xuống còn 3,6% trong năm 2025. Tuy nhiên, tăng trưởng nông nghiệp chững lại có thể hạn chế tác động giảm nghèo ở nhóm dân cư nghèo nhất.

Dự báo đến năm 2025, GDP Việt Nam có thể chậm lại còn 5,8% do tác động từ các yếu tố bên ngoài, đặc biệt là biến động chính sách thương mại toàn cầu. Dù vậy, triển vọng trung hạn vẫn được đánh giá tích cực nhờ động lực từ xuất khẩu, đầu tư tư nhân và dư địa tài khóa còn nhiều để triển khai các chính sách hỗ trợ.

WB nhấn mạnh vai trò của chính sách tài khóa trong việc duy trì tăng trưởng. Khi dư địa cho điều chỉnh chính sách tiền tệ còn hạn chế, thì tài khóa – đặc biệt thông qua đầu tư công – vẫn là công cụ quan trọng để bù đắp thiếu hụt từ khu vực tư nhân. Việc tập trung vào các khoản đầu tư cơ sở hạ tầng thiết yếu, như giao thông, năng lượng và hạ tầng số, có thể tạo lực đẩy lớn cho nền kinh tế.

Một trong những trọng tâm cải cách hiện nay là củng cố sự ổn định của khu vực tài chính. Việc sửa đổi Luật Các Tổ chức tín dụng thời gian qua được xem là bước đi ban đầu quan trọng. Tuy nhiên, theo khuyến nghị của WB, Việt Nam cần tiếp tục các bước kế tiếp nhằm giảm thiểu rủi ro hệ thống, nâng cao năng lực quản lý và cải thiện khả năng phục hồi khi có biến động.

Bên cạnh đó, thúc đẩy cải cách cơ cấu trong các lĩnh vực dịch vụ thiết yếu như viễn thông, điện lực và vận tải là yếu tố then chốt để gia tăng tính cạnh tranh của nền kinh tế. Các cải cách này không chỉ giúp xanh hóa tăng trưởng mà còn tạo ra môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển và thu hút đầu tư chất lượng cao. Việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và cải thiện môi trường kinh doanh cũng được xác định là ưu tiên trong chiến lược phát triển dài hạn.

Dù vậy, một điểm đáng lưu ý là tăng trưởng nông nghiệp đang có dấu hiệu chững lại, có thể làm giảm hiệu quả các nỗ lực giảm nghèo trong nhóm dân cư thu nhập thấp. Dự báo cho thấy tỷ lệ người sống dưới mức chuẩn nghèo (3,65 USD/ngày) tại Việt Nam sẽ giảm từ 3,8% năm 2024 xuống còn 3,6% năm 2025. Tuy là mức cải thiện khiêm tốn, nhưng vẫn phản ánh xu hướng tích cực trong kiểm soát nghèo đói.

Việt Nam đang đi đúng hướng trong tiến trình phục hồi và tăng trưởng kinh tế. Dù phải đối mặt với nhiều thách thức từ bên ngoài như bất ổn thương mại và suy giảm toàn cầu, nền kinh tế vẫn duy trì động lực nhờ xuất khẩu, đầu tư và cải cách cơ cấu. Việc tận dụng tốt dư địa tài khóa, cải thiện chất lượng thể chế và thúc đẩy đổi mới sẽ là những chìa khóa quan trọng để nền kinh tế Việt Nam tiếp tục tăng trưởng bền vững trong trung và dài hạn.