Vai trò kinh tế tư nhân - kinh nghiệm từ Trung Quốc

Ngày 19-20/3/2025, trong cuộc hội kiến với Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng, ông Trương Hổ, Phó Tỉnh trưởng Thường trực tỉnh Quảng Đông (Trung Quốc), vui mừng cho biết Quảng Đông có 36 năm liên tiếp đứng đầu trong các địa phương về quy mô nền kinh tế và là biểu tượng thành công của công cuộc cải cách mở cửa ở Trung Quốc. Có được “tiếng thơm” đó là nhờ sự đóng góp rất lớn của kinh tế tư nhân (KTTN), hiện chiếm tới 50% GRDP, 60% kim ngạch thương mại, 70% thành quả đổi mới sáng tạo, 80% việc làm và 90% chủ thể kinh doanh của toàn tỉnh. Kinh nghiệm là đồng thời với phát triển kinh tế công hữu, tỉnh khuyến khích, ủng hộ và dẫn dắt kinh tế phi công hữu (KTTN) phát triển.

Còn ông Chu Vĩ, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Cải cách và Phát triển tỉnh Quảng Đông, thì khẳng định chủ trương về phát triển KTTN đã được đưa vào thể chế XHCN đặc sắc của Trung Quốc, thực hiện nhất quán, không thay đổi và tiếp tục được pháp lý hóa. Phó Chủ nhiệm Chu Vĩ còn cởi mở chia sẻ nhiều kinh nghiệm của tỉnh trong việc cụ thể hóa các chủ trương của Trung ương về phát triển KTTN, triển khai các cơ chế thí điểm, đổi mới về quản lý hành chính và phân bổ nguồn lực cho doanh nghiệp vừa và nhỏ…

“Thực mục sở thị” các đặc khu kinh tế, mà phần lớn do các tập đoàn KTTN đầu tư, như tại thành phố Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông, Phó Thị trưởng Thường trực thành phố Đào Vĩnh Hân cho biết, Đặc khu kinh tế Thâm Quyến là đặc khu đầu tiên tại Trung Quốc, được thành lập năm 1980, nằm giáp với Hong Kong (Trung Quốc). Đóng vai trò là nơi tiên phong thử nghiệm các chính sách đổi mới, mở cửa của Trung Quốc. Năm 2024, GDP Thâm Quyến đạt 3,68 nghìn tỉ nhân dân tệ (khoảng 500 tỉ USD), với tỷ lệ đầu tư cho nghiên cứu và phát triển bằng 6,46% GDP, nằm trong nhóm cao nhất cả nước.

Ông Đào Vĩnh Hân khẳng định: Thành công nhất của Thâm Quyến chính là đã áp dụng được những cơ chế chính sách vượt trội cho KTTN phát triển, nên hiện nay Thâm Quyến được ví như Thung lũng Silicon của Trung Quốc và là nơi đặt trụ sở của nhiều doanh nghiệp công nghệ hàng đầu trong nước và thế giới, như Huawei, Tencent, BYD…

Nghe giới thiệu và trực tiếp thăm Trung tâm Nghiên cứu Đặc khu Kinh tế của Đại học Thâm Quyến, Khu Khoa học công nghệ sinh thái vịnh Thâm Quyến, Tập đoàn Đổi mới sáng tạo và đầu tư Thâm Quyến… càng cho thấy vai trò đặc biệt quan trọng, có ý nghĩa quyết định cho KTTN phát triển và không ngừng lớn mạnh chính là phụ thuộc vào cơ chế, chính sách thông thoáng của nhà nước. Thậm chí Trung Quốc còn thành lập những “Trung tâm Nghiên cứu Đặc khu Kinh tế” cho từng vùng. Nhiệm vụ là nghiên cứu cả về lý luận, thực tiễn và đề xuất các cơ chế, chính sách về xây dựng, quản trị và phát triển các mô hình nhằm thu hút, khuyến khích KTTN vào đầu tư.

Để thành công, một trong những kinh nghiệm nữa là phải “phân vai” rõ vai trò của Chính phủ, của Chính quyền địa phương, sao cho vừa không bao biện, vừa không chồng chéo trong xây dựng cơ chế, chính sách thu hút các nhà đầu tư, các công ty công nghệ lớn, các siêu cụm cho các ngành công nghiệp mang tính chiến lược tại khu kinh tế, mà chủ yếu thuộc DNTN đến nghiên cứu và phát triển. "Đây là những kinh nghiệm rất quý cho Việt Nam và rất nhiều nước khác trên thế giới" - Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Chí Dũng khẳng định.

Còn kinh nghiệm mà Phó Chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Lê Quang Mạnh rút ra trong cuộc làm việc với Tập đoàn Tài chính Quảng Châu (TP Quảng Châu, tỉnh Quảng Châu) là để các DNTN đứng vững và không ngừng phát triển, nhà nước phải đặc biệt chú trọng đến xây dựng các chính sách phù hợp để DNTN dễ dàng tiếp cận tài chính và vốn. Hay nói cách khác: Chính sách tài chính là yếu tố then chốt để phát triển DNTN.

Là tập đoàn tài chính nhà nước lớn, hoạt động trong nhiều lĩnh vực như ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, quản lý tài sản, đầu tư và cho thuê tài chính, nhưng vai trò quan trọng nhất của Tập đoàn Tài chính Quảng Châu lại là hỗ trợ phát triển DNTN của Quảng Châu và khu vực đồng bằng sông Châu Giang. Kết quả, đến nay Tập đoàn đã góp phần quyết định đưa các DNTN trong địa bàn trở thành động lực chính thúc đẩy “Quảng Châu phát triển đặc sắc ở Trung Quốc”. Đặc biệt, Tập đoàn đã đóng góp quan trọng vào việc tạo nguồn vốn và cung cấp các dịch vụ tài chính hiện đại, nhưng thông thoáng và dễ dàng cho DNTN.

Tại cuộc làm việc, đoàn công tác và Tập đoàn Tài chính Quảng Châu đã trao đổi, tham khảo kinh nghiệm thực tiễn về các mô hình, chính sách tài chính hiệu quả nhằm hỗ trợ phát triển DNTN, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ; xây dựng hệ sinh thái tài chính toàn diện, kết nối các nguồn lực tài chính với DNTN; các giải pháp tài chính đổi mới sáng tạo như công nghệ tài chính, tài chính xanh, tài chính vi mô và vai trò của chúng trong việc hỗ trợ DNTN; cơ chế đánh giá rủi ro, thẩm định và ra quyết định cho vay đối với DNTN, làm “bà đỡ” cho các doanh nghiệp khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo.