Việt Nam đa dạng hóa nguồn năng lượng trong chiến lược chuyển dịch xanh

Thúc đẩy lộ trình nhiên liệu sinh học

Một trong những hướng đi quan trọng của chiến lược chuyển dịch năng lượng tại Việt Nam là mở rộng việc sử dụng nhiên liệu sinh học nhằm từng bước thay thế các loại nhiên liệu hóa thạch truyền thống. Trong thời gian gần đây, hệ thống chính sách liên quan đến lĩnh vực này đã được cập nhật nhằm phù hợp với bối cảnh phát triển mới của thị trường năng lượng.

Đáng chú ý, Thông tư số 50/2025/TT-BCT được ban hành vào tháng 11/2025 đã quy định tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống, thay thế cho lộ trình áp dụng trước đó từ năm 2012. Văn bản này được xem là bước điều chỉnh quan trọng nhằm tạo khung pháp lý rõ ràng cho việc mở rộng sử dụng các loại xăng sinh học trong thời gian tới.

Tiếp đó, Chỉ thị số 07/CT-TTg ban hành ngày 26/2/2026 tiếp tục đặt ra yêu cầu đẩy mạnh sản xuất, phối trộn, phân phối và sử dụng nhiên liệu sinh học trên phạm vi toàn quốc. Nội dung chỉ thị nhấn mạnh sự cần thiết của việc triển khai đồng bộ giữa các bộ ngành và địa phương để đảm bảo chuỗi cung ứng nhiên liệu sinh học được vận hành hiệu quả.

Trên thực tế, xăng sinh học E5 RON92 đã được triển khai phân phối rộng rãi trên toàn quốc từ năm 2018 và hiện vẫn là loại nhiên liệu sinh học phổ biến nhất trên thị trường. Bên cạnh đó, từ ngày 1/8/2025, việc thí điểm sử dụng xăng E10 RON95 đã bắt đầu được triển khai tại một số khu vực, mở ra bước thử nghiệm quan trọng cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

Theo định hướng dài hạn, các loại nhiên liệu sinh học như E10, E15 hay E20 được xác định sẽ trở thành xu thế tất yếu trong quá trình chuyển dịch năng lượng của Việt Nam. Việc mở rộng tỷ lệ phối trộn ethanol trong xăng không chỉ giúp giảm phát thải khí nhà kính mà còn góp phần tận dụng nguồn nguyên liệu nông nghiệp phong phú trong nước, qua đó tạo thêm giá trị gia tăng cho khu vực nông nghiệp.

Ngoài lợi ích môi trường, nhiên liệu sinh học còn được xem là một trong những giải pháp giúp tăng cường an ninh năng lượng quốc gia. Khi một phần nhu cầu nhiên liệu có thể được đáp ứng từ nguồn nguyên liệu trong nước, mức độ phụ thuộc vào nhập khẩu xăng dầu từ thị trường quốc tế sẽ được giảm bớt, giúp nền kinh tế ít bị tổn thương hơn trước các cú sốc giá năng lượng toàn cầu.

Hiện đại hóa hệ thống điện và mở rộng hợp tác quốc tế

Song song với việc thúc đẩy nhiên liệu sinh học trong lĩnh vực giao thông, Việt Nam cũng đang tăng tốc hiện đại hóa hệ thống điện nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu thụ năng lượng ngày càng lớn của nền kinh tế. Quá trình này diễn ra trong khuôn khổ triển khai Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, với nhiều dự án quy mô lớn và sự tham gia của các đối tác công nghệ quốc tế.

Một trong những dự án tiêu biểu là việc đưa vào vận hành thương mại Nhà máy điện Nhơn Trạch 3 và Nhơn Trạch 4, được xem là tổ hợp điện khí LNG đầu tiên tại Việt Nam. Hai nhà máy này có tổng công suất khoảng 1,6 GW, đóng vai trò quan trọng trong việc bổ sung nguồn điện cho hệ thống trong giai đoạn tới.

Các dự án điện khí LNG không chỉ giúp đa dạng hóa nguồn phát điện mà còn góp phần giảm phát thải so với các nhà máy nhiệt điện than truyền thống. Điều này phù hợp với mục tiêu chuyển dịch sang các nguồn năng lượng sạch hơn trong cơ cấu năng lượng quốc gia.

Bên cạnh nguồn phát điện, hạ tầng truyền tải cũng đang được đầu tư nâng cấp nhằm đáp ứng yêu cầu tích hợp các nguồn năng lượng mới vào hệ thống điện quốc gia. Trong lĩnh vực này, sự tham gia của các tập đoàn công nghệ quốc tế được xem là yếu tố quan trọng giúp nâng cao năng lực kỹ thuật của ngành điện.

Một ví dụ đáng chú ý là kế hoạch đầu tư khoảng 200 triệu USD của GE Vernova để xây dựng nhà máy sản xuất thiết bị truyền tải điện cao áp một chiều tại Hải Phòng. Công nghệ HVDC được đánh giá là giải pháp tiên tiến trong truyền tải điện đường dài với tổn thất thấp, đặc biệt phù hợp với các hệ thống điện có quy mô lớn và phân bố nguồn phát đa dạng.

Song song với dự án đầu tư này, Tập đoàn Điện lực Việt Nam và GE Vernova cũng đã ký biên bản ghi nhớ nhằm nghiên cứu hợp tác trong lĩnh vực công nghệ truyền tải HVDC. Nếu được triển khai, đây có thể trở thành nền tảng quan trọng để Việt Nam tiếp cận các giải pháp truyền tải điện hiện đại, phục vụ quá trình phát triển hệ thống điện trong nhiều thập kỷ tới.

Những bước đi trong phát triển nhiên liệu sinh học và hiện đại hóa hạ tầng điện cho thấy Việt Nam đang theo đuổi chiến lược đa dạng hóa nguồn năng lượng nhằm đảm bảo tăng trưởng kinh tế bền vững trong dài hạn.

Tuy nhiên, quá trình chuyển dịch này cũng đặt ra nhiều yêu cầu về sự phối hợp chính sách và nguồn lực đầu tư. Đối với nhiên liệu sinh học, việc mở rộng quy mô sử dụng cần đi kèm với phát triển vùng nguyên liệu, nâng cao năng lực sản xuất ethanol và hoàn thiện hệ thống phân phối.

Trong khi đó, đối với lĩnh vực điện lực, các dự án LNG, công nghệ tuabin hiệu suất cao hay hệ thống truyền tải HVDC đòi hỏi nguồn vốn lớn cùng năng lực kỹ thuật cao. Điều này khiến việc thu hút doanh nghiệp trong và ngoài nước tham gia đầu tư trở thành yếu tố then chốt.

Trong bối cảnh đó, việc tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý và cải thiện môi trường đầu tư được xem là nền tảng để Việt Nam thu hút các nguồn lực quốc tế vào lĩnh vực năng lượng. Khi các yếu tố chính sách, công nghệ và đầu tư được kết nối hiệu quả, quá trình chuyển dịch năng lượng sẽ không chỉ phục vụ mục tiêu giảm phát thải mà còn mở ra cơ hội phát triển mới cho nền kinh tế.