Việt Nam - Myanmar mở rộng không gian đầu tư, thương mại

Diễn đàn diễn ra ngày 6/9/2026 trong khuôn khổ chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Myanmar Min Aung Hlaing, với sự tham dự của Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng và cộng đồng doanh nghiệp hai nước, tập trung mở rộng không gian hợp tác, khai thác thế mạnh bổ trợ và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp đầu tư, kinh doanh.

Việt Nam - Myanmar: Doanh nghiệp dẫn nhịp hợp tác mới

Quan hệ Việt Nam - Myanmar được xác lập từ năm 1975 và ngày càng mở rộng trên các lĩnh vực kinh tế, thương mại và đầu tư. Việt Nam hiện là một trong những đối tác thương mại quan trọng của Myanmar, đồng thời là nhà đầu tư lớn tại thị trường này với tổng vốn đăng ký hơn 2,53 tỷ USD cho hơn 30 dự án đang hoạt động.

Mytel là liên doanh của Viettel tại Myanmar, là một trong những mô hình hợp tác đầu tư tiêu biểu. Trên nền tảng này, dư địa hợp tác đang mở rộng sang hạ tầng số, viễn thông, an ninh mạng, nông nghiệp công nghệ cao, chế biến thực phẩm, logistics và các dịch vụ của nền kinh tế số.

Tổng thống Myanmar Min Aung Hlaing kêu gọi doanh nghiệp Việt Nam tận dụng các hiệp định thương mại khu vực, hợp tác với đối tác Myanmar đầu tư vào chế biến nông sản, kho lạnh, hậu cần, thực phẩm, thủy sản và nguyên liệu đầu vào cho nông nghiệp, qua đó tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị lương thực.

Hướng hợp tác này phù hợp với thế mạnh của hai bên. Myanmar có nguồn nguyên liệu và dư địa phát triển nông - lâm - thủy sản, trong khi doanh nghiệp Việt Nam có kinh nghiệm về chế biến, sản xuất, logistics và tổ chức chuỗi cung ứng. Kết nối những lợi thế này có thể mở rộng hợp tác từ mua bán hàng hóa sang đầu tư nhà máy, phát triển vùng nguyên liệu, kho lạnh, logistics và chế biến sâu.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh doanh nghiệp là lực lượng trực tiếp đưa các thỏa thuận, cam kết giữa hai Chính phủ vào cuộc sống, biến tiềm năng thành dự án, sản phẩm, việc làm và những giá trị thiết thực cho người dân. Vì vậy, việc lắng nghe khó khăn, vướng mắc và nhu cầu mở rộng đầu tư của doanh nghiệp là cơ sở để hai Chính phủ tiếp tục hoàn thiện điều kiện kinh doanh và tháo gỡ điểm nghẽn trong hợp tác.

Myanmar đang ưu tiên thu hút doanh nghiệp Việt Nam vào hạ tầng số, chuyển đổi số, an ninh mạng, kho lạnh, chế biến nông - lâm - thủy sản và sản xuất thiết bị công nghệ cao. Ở chiều ngược lại, Việt Nam sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm về bảo đảm an ninh kinh tế, ổn định kinh tế vĩ mô và phát triển kinh tế chia sẻ, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp Myanmar đầu tư vào công nghệ cao, logistics, công nghiệp chế biến và kinh tế số tại Việt Nam.

Không gian hợp tác vì thế đang dịch chuyển từ thương mại hàng hóa sang đầu tư và liên kết chuỗi giá trị, từ các lĩnh vực truyền thống sang công nghệ, đồng thời mở rộng từ quan hệ doanh nghiệp sang kết nối giữa các hệ sinh thái sản xuất, logistics và dịch vụ của hai nền kinh tế.

Từ thương mại hàng hóa đến chuỗi giá trị mới

Quy mô thương mại Việt Nam - Myanmar đang tạo nền tảng để hai bên đặt mục tiêu cao hơn. Năm 2025, kim ngạch thương mại song phương đạt 591 triệu USD, trong đó Việt Nam xuất khẩu 342 triệu USD và nhập khẩu 249 triệu USD. Sang 6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch hai chiều đạt 336,28 triệu USD, tăng 26,3% so với cùng kỳ năm 2025. Tính đến hết tháng 7/2026, con số này đạt 395 triệu USD, tương đương khoảng 67% mức của cả năm 2025.

Nếu duy trì đà tăng hiện nay, kim ngạch thương mại năm 2026 được kỳ vọng đạt 670-750 triệu USD, tạo thêm cơ sở để hai nước hướng tới mục tiêu 1 tỷ USD trong những năm tới.

Cơ cấu thương mại giữa hai nước cũng có tính bổ trợ khá rõ. Việt Nam xuất khẩu sang Myanmar các nhóm hàng như phân bón, nguyên liệu cho ngành dệt may, phương tiện vận tải, máy móc, thiết bị và phụ tùng. Ở chiều ngược lại, Việt Nam nhập khẩu từ Myanmar rau, củ, quả, cao su, nông sản, thủy sản cùng một số linh kiện và sản phẩm điện tử. Doanh nghiệp Việt Nam có thể tham gia sâu hơn vào chế biến nông - lâm - thủy sản, phát triển kho lạnh, logistics và các dịch vụ hỗ trợ, trong khi Myanmar có thêm cơ hội mở rộng thị trường cho nguyên liệu và sản phẩm của mình.

Nông nghiệp và chế biến thực phẩm là một trong những lĩnh vực có dư địa rõ nhất. Lời mời gọi đầu tư của Tổng thống Myanmar vào nhà máy chế biến nông sản, kho lạnh, hậu cần, thực phẩm và thủy sản cho thấy nhu cầu không chỉ là xuất khẩu sản phẩm mà còn thu hút vốn, công nghệ và năng lực tổ chức sản xuất. Đây là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam chuyển từ thương mại sang đầu tư, qua đó chủ động hơn về nguồn nguyên liệu và thị trường.

Bên cạnh đó, hạ tầng số và chuyển đổi số được xác định là hướng hợp tác mới. Với đề xuất nghiên cứu Chương trình chuyển đổi số Việt Nam - Myanmar, doanh nghiệp công nghệ Việt Nam có thể tham gia vào các lĩnh vực Chính phủ số, kinh tế số, dịch vụ công nghệ thông tin, viễn thông và an ninh mạng. Đây là những lĩnh vực có khả năng tạo ra quan hệ hợp tác dài hạn thay vì chỉ hình thành các giao dịch thương mại ngắn hạn.

Để mục tiêu 1 tỷ USD trở thành hiện thực, những điểm nghẽn kỹ thuật cũng cần được xử lý trực tiếp. Hai bên định hướng rà soát các cam kết kinh tế, đơn giản hóa thủ tục cấp phép nhập khẩu, kiểm dịch, tiêu chuẩn chất lượng và thông quan, đồng thời cải thiện tính minh bạch và xây dựng cơ chế thanh toán quốc tế thuận lợi hơn cho doanh nghiệp.

Những vấn đề này có ý nghĩa trực tiếp với chi phí và thời gian kinh doanh. Khi thủ tục được rút gọn, thanh toán thuận lợi hơn và các quy định được minh bạch, doanh nghiệp sẽ có thêm động lực mở rộng giao thương và đầu tư.

Bên lề diễn đàn, doanh nghiệp hai nước đã ký kết, trao đổi nhiều bản ghi nhớ hợp tác. Đây là bước khởi đầu quan trọng, nhưng giá trị thực sự sẽ nằm ở khả năng chuyển các thỏa thuận thành dự án, hợp đồng, nhà máy, sản phẩm và thị trường.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh kinh tế và doanh nghiệp cần trở thành động lực quan trọng để đưa quan hệ Việt Nam - Myanmar đi vào chiều sâu, thực chất và mang lại lợi ích thiết thực cho người dân hai nước.

Với thương mại đang tăng, hơn 30 dự án đầu tư của Việt Nam tại Myanmar và dư địa hợp tác trong nhiều lĩnh vực mới, mục tiêu 1 tỷ USD kim ngạch thương mại có cơ sở để hướng tới. Để đạt được mục tiêu này, hai bên cần tập trung tháo gỡ các rào cản đang làm tăng chi phí và thời gian của doanh nghiệp, nhất là thủ tục nhập khẩu, kiểm dịch, thông quan và thanh toán quốc tế.