Viên nén gỗ Nghệ An tăng tốc xuất khẩu

Trong bối cảnh nhu cầu năng lượng sinh khối toàn cầu gia tăng, ngành sản xuất và xuất khẩu viên nén gỗ tại Nghệ An đang có bước phát triển rõ nét. Từ lợi thế rừng trồng quy mô lớn, địa phương từng bước hình thành chuỗi giá trị khép kín từ nguyên liệu - chế biến - xuất khẩu, góp phần nâng cao giá trị lâm sản và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế xanh.

Lợi thế từ nguồn nguyên liệu và kinh tế tuần hoàn

Việt Nam hiện được đánh giá là quốc gia có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển ngành sản xuất viên nén gỗ quy mô lớn. Lợi thế quan trọng nhất đến từ diện tích rừng trồng rộng với nguồn nguyên liệu ổn định, chủ yếu là keo và bạch đàn được khai thác theo chu kỳ ngắn.

Cùng với đó, ngành chế biến gỗ phát triển mạnh đã tạo ra lượng lớn phụ phẩm như mùn cưa, dăm bào và đầu mẩu gỗ. Đây chính là nguồn nguyên liệu đầu vào chủ yếu cho sản xuất viên nén sinh khối. Việc tận dụng phế phẩm giúp gia tăng giá trị tài nguyên rừng, giảm lãng phí và phù hợp với mô hình kinh tế tuần hoàn đang được khuyến khích.

Trong bức tranh chung của cả nước, Nghệ An nổi lên như một địa phương có nhiều lợi thế. Tỉnh hiện có diện tích rừng lớn thứ hai cả nước, trong đó rừng sản xuất chiếm tỷ lệ cao và phân bố rộng tại các huyện miền núi. Nguồn nguyên liệu ổn định tạo nền tảng quan trọng để phát triển công nghiệp chế biến lâm sản, đặc biệt là sản xuất viên nén gỗ theo hướng quy mô và bền vững.

Nhờ lợi thế nguyên liệu tại chỗ, chi phí lao động hợp lý và hệ thống doanh nghiệp chế biến gỗ sẵn có, ngành viên nén gỗ của Việt Nam nói chung và Nghệ An nói riêng có khả năng cạnh tranh tốt trên thị trường quốc tế, nhất là ở các thị trường yêu cầu nguồn cung lớn và ổn định.

Thu hút nhiều dự án sản xuất quy mô lớn

Những năm gần đây, Nghệ An đã thu hút nhiều doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực năng lượng sinh khối và sản xuất viên nén gỗ, tạo động lực mới cho ngành chế biến lâm sản.

Tiêu biểu là Nhà máy AGRIMEX – KA-Grimex tại Khu công nghiệp Tri Lễ (xã Yên Xuân), có vốn đầu tư khoảng 14 triệu USD. Nhà máy được xây dựng trên diện tích hơn 15 ha, áp dụng công nghệ hiện đại nhằm tối ưu hiệu suất sản xuất và giảm tác động môi trường. Hiện doanh nghiệp đã sản xuất thử nghiệm các lô viên nén phục vụ xuất khẩu.

Bên cạnh đó, Công ty TNHH Biomass Fuel Việt Nam tại Khu công nghiệp VSIP Nghệ An là dự án có vốn đầu tư 24,4 triệu USD từ nhà đầu tư Nhật Bản, triển khai trên diện tích 5 ha. Nhà máy chuyên sản xuất viên nén gỗ sinh khối với công suất thiết kế hàng trăm nghìn tấn mỗi năm, sản phẩm chủ yếu xuất khẩu sang Nhật Bản và các thị trường có tiêu chuẩn cao.

Ngoài các dự án lớn, nhiều doanh nghiệp địa phương cũng tham gia sản xuất như Công ty BVN Thanh Chương tại xã Hoa Quân đã đi vào hoạt động, cùng với Công ty cổ phần Năng lượng ĐKC có công suất thiết kế khoảng 120.000 tấn/năm.

Các dự án được đầu tư tương đối đồng bộ, áp dụng công nghệ hiện đại và định hướng mạnh vào xuất khẩu, từng bước hình thành chuỗi liên kết từ trồng rừng - chế biến - tiêu thụ sản phẩm. Điều này không chỉ nâng cao giá trị gỗ rừng trồng mà còn tạo thêm việc làm và nguồn thu ngân sách cho địa phương.

Xuất khẩu tăng mạnh, mở rộng thị trường quốc tế

Trên phạm vi cả nước, Việt Nam đang trở thành một trong những quốc gia xuất khẩu viên nén gỗ lớn nhất thế giới. Theo Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (VIFOREST), năm 2025 sản lượng viên nén gỗ xuất khẩu đạt hơn 7 triệu tấn, mang về giá trị trên 805 triệu USD, tăng trưởng mạnh so với các năm trước.

Thị trường xuất khẩu chủ lực hiện nay là Nhật Bản và Hàn Quốc, chiếm hơn 90% tổng lượng xuất khẩu. Đến tháng 12/2025, Việt Nam đã xuất khẩu hơn 16.000 lô hàng viên nén gỗ, với gần 500 doanh nghiệp tham gia, cho thấy mạng lưới sản xuất - xuất khẩu ngày càng mở rộng.

Tại Nghệ An, hoạt động xuất khẩu viên nén gỗ năm 2025 diễn ra sôi động, đánh dấu bước chuyển từ giai đoạn hình thành sang phát triển rõ nét.

Theo số liệu tờ khai của Hải quan Khu vực XI, Công ty Cổ phần Năng lượng Sinh khối Việt Nhật đã xuất khẩu khoảng 61.053 tấn viên nén gỗ sản xuất từ gỗ keo lai trong năm 2025, với tổng kim ngạch khoảng 8,68 triệu USD. Giá xuất khẩu dao động từ 133 đến 146,85 USD/tấn.

Các sản phẩm được vận chuyển bằng đường biển, thanh toán bằng USD và chủ yếu phục vụ thị trường nước ngoài. Hoạt động xuất khẩu này không chỉ đóng góp vào kim ngạch lâm sản của tỉnh mà còn thúc đẩy hình thành chuỗi giá trị sản xuất - chế biến - xuất khẩu tương đối hoàn chỉnh.

Theo đánh giá của Sở Công Thương Nghệ An, việc Nghệ An cùng với Hà Tĩnh đều ghi nhận kim ngạch xuất khẩu viên nén gỗ hàng triệu USD cho thấy khu vực Bắc Trung Bộ đang từng bước trở thành vùng sản xuất năng lượng sinh khối quan trọng của cả nước.

Hướng đi cho tăng trưởng xanh và bền vững

Viên nén gỗ là sản phẩm nhiên liệu sinh khối được sản xuất bằng công nghệ ép nén từ mùn cưa, dăm gỗ và phụ phẩm khai thác gỗ. Trong xu thế toàn cầu chuyển dịch sang năng lượng tái tạo và giảm phát thải carbon, loại nhiên liệu này ngày càng được sử dụng rộng rãi trong phát điện, sưởi ấm và sản xuất công nghiệp.

Triển vọng xuất khẩu viên nén gỗ được đánh giá tích cực trong trung và dài hạn khi nhu cầu tại Nhật Bản, Hàn Quốc và châu Âu tiếp tục tăng. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả, Nghệ An cần tiếp tục phát triển vùng nguyên liệu bền vững, hoàn thiện hạ tầng logistics và cảng biển, đồng thời thúc đẩy các chứng nhận về tính hợp pháp và bền vững của sản phẩm.

Khi chuỗi sản xuất - chế biến - xuất khẩu được hoàn thiện, viên nén gỗ không chỉ trở thành mặt hàng xuất khẩu giá trị cao mà còn là hướng đi phù hợp với mục tiêu tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững của Nghệ An cũng như khu vực Bắc Trung Bộ.