Từ 1/7, hàng hóa rủi ro cao phải truy xuất nguồn gốc trước khi lưu thông

Siết quản lý nguồn gốc hàng hóa trên thị trường

Theo quy định, các sản phẩm thuộc nhóm hàng hóa có mức độ rủi ro cao sẽ phải thực hiện truy xuất nguồn gốc trước khi được đưa ra thị trường. Theo đó, các sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao sẽ phải thực hiện truy xuất nguồn gốc thông qua Hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa VeriGoods hoặc hoặc hệ thống truy xuất nguồn gốc nội bộ có kết nối với VeriGoods.

Thông tư áp dụng đối với các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh và nhập khẩu hàng hóa thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương. Đối với các nhóm hàng hóa rủi ro cao, việc truy xuất nguồn gốc là yêu cầu bắt buộc. Trong khi đó, các doanh nghiệp không thuộc diện bắt buộc được khuyến khích tham gia trên cơ sở tự nguyện nhằm tăng tính minh bạch và nâng cao uy tín thương hiệu.

Theo lộ trình thực hiện, từ ngày 1/7/2026, doanh nghiệp bắt đầu đăng ký tài khoản, định danh sản phẩm và khai báo các thông tin cơ bản trên hệ thống. Từ ngày 1/1/2027, việc truy xuất nguồn gốc phải được thực hiện đầy đủ trước khi hàng hóa thuộc diện bắt buộc được lưu thông trên thị trường.

Doanh nghiệp có thể lựa chọn khai báo trực tiếp trên hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa của Bộ Công Thương hoặc sử dụng hệ thống nội bộ. Tuy nhiên, nếu sử dụng nền tảng riêng, doanh nghiệp phải bảo đảm khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu với hệ thống quản lý tập trung thông qua giao diện API và đáp ứng các yêu cầu về bảo mật, an toàn thông tin.

Thông tin truy xuất phải bao gồm các nội dung cơ bản như tên sản phẩm, hình ảnh, xuất xứ, đơn vị sản xuất hoặc kinh doanh, nhãn hiệu, số lô sản xuất, số sê-ri (nếu có), hạn sử dụng và các tiêu chuẩn chất lượng áp dụng. Đối với hàng nhập khẩu, doanh nghiệp phải bổ sung thông tin về đơn vị nhập khẩu và nhà phân phối chính thức tại Việt Nam.

Ngoài việc khai báo dữ liệu, doanh nghiệp phải gắn mã định danh và mã truy xuất trên sản phẩm hoặc bao bì để phục vụ việc tra cứu thông tin trong suốt quá trình lưu thông hàng hóa.

Người tiêu dùng được tra cứu miễn phí thông tin sản phẩm

Một trong những điểm đáng chú ý của hệ thống truy xuất nguồn gốc là tăng quyền tiếp cận thông tin cho người tiêu dùng.

Thông qua nền tảng quản lý tập trung, người mua có thể tra cứu miễn phí các dữ liệu liên quan đến sản phẩm như tên hàng hóa, hình ảnh, thương hiệu, xuất xứ, đơn vị sản xuất, số lô, hạn sử dụng và các thông tin nhận diện khác.

Việc công khai dữ liệu giúp người tiêu dùng chủ động kiểm tra nguồn gốc hàng hóa trước khi quyết định mua sắm, đồng thời giảm nguy cơ tiếp cận phải hàng giả, hàng kém chất lượng hoặc sản phẩm có thông tin không rõ ràng.

Bên cạnh quyền tra cứu, người tiêu dùng còn có thể phản ánh tới cơ quan chức năng khi phát hiện thông tin hiển thị không chính xác hoặc có dấu hiệu sai lệch. Trên cơ sở phản ánh và kết quả kiểm tra, cơ quan quản lý có thể yêu cầu doanh nghiệp giải trình, tạm dừng hiển thị hoặc hủy xác nhận thông tin truy xuất đối với các trường hợp vi phạm.

Theo quy định, doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về tính chính xác của dữ liệu đã khai báo. Những hành vi cung cấp thông tin không trung thực, không cập nhật dữ liệu hoặc làm sai lệch bản chất sản phẩm có thể bị xử lý theo quy định pháp luật hiện hành.

Bên cạnh nhóm hàng hóa bắt buộc, Bộ Công Thương cũng khuyến khích các doanh nghiệp khác chủ động tham gia hệ thống truy xuất nguồn gốc.

Các sản phẩm thực hiện truy xuất nguồn gốc đầy đủ và duy trì dữ liệu chính xác có thể được gắn dấu hiệu nhận diện “tích xanh”. Đây là công cụ giúp người tiêu dùng nhận biết những sản phẩm có thông tin minh bạch và được doanh nghiệp chủ động công khai nguồn gốc.

“Tích xanh” có thể được hiển thị trên sản phẩm, bao bì, tài liệu giới thiệu hoặc các nền tảng thương mại điện tử. Tuy nhiên, dấu hiệu này chỉ phản ánh việc tham gia hệ thống truy xuất nguồn gốc và không thay thế cho các chứng nhận chất lượng theo quy định pháp luật.

Ngoài lợi ích về nhận diện thương hiệu, các doanh nghiệp tham gia còn được ưu tiên hỗ trợ kỹ thuật, hướng dẫn kết nối hệ thống và hỗ trợ quảng bá trong các chương trình của Bộ Công Thương.

Đối với những doanh nghiệp đã xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc trước ngày 1/7/2026, quy định cho phép tiếp tục sử dụng nền tảng hiện có nhưng phải rà soát, nâng cấp cấu trúc dữ liệu và khả năng kết nối để bảo đảm tương thích trước thời điểm triển khai đầy đủ từ ngày 1/1/2027.

Việc đưa truy xuất nguồn gốc lên nền tảng số được kỳ vọng sẽ tạo ra bước tiến mới trong quản lý thị trường, nâng cao tính minh bạch của hàng hóa và tăng cường bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Đồng thời, đây cũng được xem là công cụ hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng niềm tin với khách hàng, nâng cao uy tín thương hiệu trong bối cảnh kinh tế số ngày càng phát triển.