Thứ tư, 14/01/2026 12:02 (GMT+7)

Thuỷ sản Việt Nam: Tái cấu trúc trong biến động, mở nền cho tăng trưởng bền vững

Năm 2025 khép lại với nhiều dấu ấn đặc biệt đối với ngành thủy sản Việt Nam, một trong những trụ cột xuất khẩu quan trọng của nền kinh tế.

Thuỷ sản Việt Nam lập đỉnh xuất khẩu trong bối cảnh rủi ro gia tăng

Điểm sáng nổi bật nhất của ngành thủy sản Việt Nam năm 2025 là việc kim ngạch xuất khẩu lần đầu tiên đạt mức 11,3 tỷ USD, tăng 13% so với năm trước và xác lập kỷ lục lịch sử mới. Thành quả này mang ý nghĩa đặc biệt khi diễn ra trong bối cảnh thương mại quốc tế nhiều bất ổn, từ căng thẳng địa chính trị, xu hướng bảo hộ thương mại, cho tới các quy định ngày càng khắt khe về môi trường, truy xuất nguồn gốc và lao động.

Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu thuỷ sản lần đầu tiên đạt mức 11,3 tỷ USD. Ảnh minh hoạ. Nguồn: IT

Động lực tăng trưởng của năm 2025 không đến từ một yếu tố đơn lẻ, mà là sự kết hợp của nhiều chuyển động đồng thời. Nhu cầu dự trữ thực phẩm toàn cầu gia tăng trong bối cảnh bất ổn đã tạo dư địa cho xuất khẩu. Cùng lúc, cộng đồng doanh nghiệp thủy sản thể hiện khả năng thích ứng linh hoạt, chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất và giao hàng, tận dụng các “cửa sổ thời gian” thuận lợi trước khi các chính sách bất lợi có hiệu lực. Việc khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do như CPTPP, EVFTA và RCEP cũng giúp ngành mở rộng không gian thị trường, bù đắp phần nào cho những khó khăn tại các thị trường truyền thống.

Tuy nhiên, song hành với kết quả tích cực là những áp lực ngày càng lớn từ chính sách thương mại của Hoa Kỳ. Việc Mỹ áp dụng thuế đối ứng từ giữa năm 2025, với mức thuế thực tế 20% sau đàm phán, đã tạo ra hiện tượng “thuế chồng thuế” đối với nhiều mặt hàng thủy sản. Điều này buộc doanh nghiệp phải tái cấu trúc chiến lược giá, đẩy nhanh đa dạng hóa thị trường và giảm dần sự phụ thuộc vào một thị trường duy nhất.

Trong bức tranh đó, cá tra ghi nhận tín hiệu tích cực khi kết quả rà soát hành chính POR20 cho phép nhiều doanh nghiệp hưởng mức thuế 0%, củng cố vị thế của ngành hàng tỷ USD này tại thị trường Mỹ. Ngược lại, ngành tôm đối diện rủi ro lớn từ kết quả sơ bộ POR19 với biên độ thuế chống bán phá giá cao, tạo sức ép không nhỏ cho kế hoạch xuất khẩu giai đoạn 2026.

Chính sách, thể chế hướng tới phát triển bền vững

Nếu như xuất khẩu phản ánh sức bật ngắn hạn, thì các chuyển động chính sách trong năm 2025 lại cho thấy nỗ lực tái cấu trúc dài hạn của toàn ngành. Một trong những thách thức lớn nhất là việc Hoa Kỳ từ chối công nhận tương đương đối với 12 nghề cá của Việt Nam theo quy định MMPA, dẫn tới nguy cơ cấm nhập khẩu từ đầu năm 2026. Đây không chỉ là câu chuyện thương mại, mà là bài toán về quản lý nguồn lợi, giám sát nghề cá và minh chứng khoa học cho tính bền vững của hoạt động khai thác.

Trong bối cảnh đó, việc nghề khai thác ghẹ xanh Kiên Giang được xếp loại A theo chương trình cải thiện nghề cá (FIP) mang ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi một ngành hàng cụ thể. Đây là minh chứng cho thấy nếu có cách tiếp cận đúng, dựa trên dữ liệu khoa học và cơ chế giám sát minh bạch, các nghề cá của Việt Nam hoàn toàn có thể đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế ngày càng khắt khe. Quyết định tạm hoãn thực thi lệnh cấm nhập khẩu ghẹ của Tòa án Thương mại quốc tế Hoa Kỳ cuối năm 2025 cũng tạo thêm “khoảng đệm” cần thiết để ngành hoàn thiện hồ sơ và củng cố lập luận khoa học.

Ở trong nước, năm 2025 chứng kiến nhiều điều chỉnh chính sách quan trọng nhằm tháo gỡ vướng mắc cho sản xuất và chế biến. Việc ban hành Nghị định 309/2025/NĐ-CP, tạm ngưng quy định về kích thước tối thiểu khai thác đối với một số loài thủy sản, phản ánh nỗ lực dung hòa giữa yêu cầu bảo tồn và thực tiễn sản xuất. Song song đó, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ tiếp tục thể hiện quyết tâm chính trị cao trong công cuộc chống khai thác IUU, coi đây là điều kiện tiên quyết để đưa ngành khai thác hải sản trở lại quỹ đạo phát triển bền vững và sớm tháo gỡ “thẻ vàng” của EU.

Đáng chú ý, các chính sách thuế trong năm 2025 đã tạo ra cú hích quan trọng cho khâu chế biến, vốn là mắt xích tạo giá trị gia tăng cao nhất của chuỗi thủy sản. Nghị định 320/2025/NĐ-CP chính thức xác nhận ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp cho hoạt động chế biến thủy sản, giải tỏa một nút thắt kéo dài nhiều năm. Cùng với đó, việc Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung Luật Thuế GTGT đã tháo gỡ các bất cập về hoàn thuế, giải phóng dòng vốn và giảm rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp xuất khẩu.

Tăng trưởng ngành thuỷ sản không còn dựa đơn thuần vào mở rộng sản lượng, mà ngày càng phụ thuộc vào khả năng tuân thủ tiêu chuẩn, minh bạch chuỗi cung ứng và tối ưu hóa chính sách. Những chuyển động trong năm 2025, dù chưa giải quyết triệt để mọi thách thức, đã đặt nền móng quan trọng để ngành thủy sản Việt Nam bước sang giai đoạn phát triển bền vững hơn, có chiều sâu hơn và thích ứng tốt hơn với những biến động ngày càng phức tạp của thương mại toàn cầu.

Chữ tín trên bàn ăn và vị thế nông sản Việt

Chữ tín trên bàn ăn và vị thế nông sản Việt

Ngành nông nghiệp đang thiết lập một kỷ cương mới, nơi chất lượng không chỉ là tiêu chuẩn mà còn là lời cam kết sinh mệnh với người tiêu dùng.
Nông nghiệp lập kỷ lục xuất khẩu 70 tỷ USD, mở chu kỳ tăng trưởng mới

Nông nghiệp lập kỷ lục xuất khẩu 70 tỷ USD, mở chu kỳ tăng trưởng mới

Năm 2025 ghi nhận một gam màu nổi bật của nông nghiệp Việt Nam khi toàn ngành không chỉ vượt qua khó khăn mà còn thiết lập những kỷ lục mới về xuất khẩu, tăng trưởng và đóng góp cho nền kinh tế.
Ngành gỗ chuyển đổi xanh sẵn sàng cán mốc mới

Ngành gỗ chuyển đổi xanh sẵn sàng cán mốc mới

Ngành gỗ năm 2026 đang tự tin khẳng định vị thế xuất khẩu với tư duy phát triển bền vững và chuyển đổi xanh mạnh mẽ.
Khi vị ngọt trái cây viết nên kỳ tích tỷ đô

Khi vị ngọt trái cây viết nên kỳ tích tỷ đô

Hành trình bứt phá của ngành rau quả năm 2025 với con số kỷ lục 8,5 tỷ USD không chỉ là thành quả của những mùa vụ bội thu, mà còn là minh chứng cho tư duy đổi mới trong sản xuất nông nghiệp bền vững.
Ngành lâm nghiệp bứt phá bằng số hóa

Ngành lâm nghiệp bứt phá bằng số hóa

Năm 2025, ngành lâm nghiệp không chỉ dừng lại ở vai trò bảo tồn mà đã bứt phá thành trụ cột kinh tế xanh, nơi quản trị hiện đại và chuyển đổi số trở thành chìa khóa để khai mở giá trị bền vững.