Ngành lâm nghiệp bứt phá bằng số hóa

Khi rừng xanh chuyển mình theo nhịp số

Trong bức tranh kinh tế năm 2025, ngành lâm nghiệp hiện lên như một điểm sáng đầy nghị lực với những con số biết nói. Khi các rào cản thương mại quốc tế về truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe, việc duy trì kim ngạch xuất khẩu ở mức hơn 18 tỷ USD không chỉ là kết quả của sự cần cù mà còn là minh chứng cho một tư duy quản lý mới.

Những cánh rừng giờ đây không chỉ được đo đếm bằng diện tích che phủ mà còn bằng các chứng chỉ quản lý bền vững, thông hành quyền lực để gỗ Việt tự tin bước ra thế giới. Thành quả này cho thấy lâm nghiệp đang sở hữu một dư địa khổng lồ, đủ sức tạo nên những cú hích tăng trưởng mạnh mẽ nếu chúng ta biết thay đổi cách thức vận hành và tổ chức thực hiện.

Từ góc độ thực thi, các chuyên gia khẳng định rằng công nghệ đã trở thành cánh tay nối dài giúp con người bảo vệ tài sản quốc gia. Ông Nguyễn Vũ Linh từ Vườn quốc gia Bạch Mã chia sẻ một góc nhìn thực tế về hiệu quả của hệ thống camera giám sát và cảm biến thông minh.

Những công cụ này không chỉ giúp phát hiện sớm các vụ xâm nhập hay cháy rừng mà còn tạo ra một lớp màng bảo vệ vô hình nhưng nghiêm cẩn. Tuy nhiên, để những công nghệ này thực sự phát huy sức mạnh, cần một cơ chế đầu tư linh hoạt và định mức tài chính phù hợp hơn.

Sự hiện đại hóa không thể chỉ dừng lại ở các thiết bị đầu cuối mà phải bắt đầu từ việc thay đổi định mức kinh tế kỹ thuật, cho phép công nghệ thẩm thấu vào từng khâu của quy trình bảo vệ và phát triển rừng.

Bổ sung cho quan điểm này, GS.TS Phạm Văn Điển nhìn nhận tăng trưởng lâm nghiệp dưới lăng kính của chất lượng và tri thức. Việc doanh thu từ khoa học và tư vấn chuyển giao chiếm tỷ trọng đáng kể trong cơ cấu tài chính của một đơn vị đào tạo hàng đầu ngành lâm nghiệp là một tín hiệu cực kỳ tích cực.

Điều này cho thấy, tri thức khoa học không còn nằm trên kệ sách mà đã thực sự hòa vào chuỗi giá trị tăng trưởng. Lâm nghiệp hiện đại không chỉ là trồng cây và khai thác gỗ mà là một hệ sinh thái kinh tế dựa trên tiêu chuẩn quản lý khắt khe và nguồn nhân lực trình độ cao, nơi mỗi gốc cây đều mang trong mình một mã định danh dữ liệu.

Chuyển hóa tài nguyên thành dữ liệu sống

Bước sang giai đoạn mới, yêu cầu về một phương thức quản trị dựa trên dữ liệu trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Thứ trưởng Bộ NN&MT Nguyễn Quốc Trị đã vạch rõ lộ trình chuyển dịch cơ sở dữ liệu ngành lâm nghiệp không được phép là những con số tĩnh trên mặt giấy mà phải trở thành dữ liệu sống.

Điều này có nghĩa là mọi biến động về diện tích, chất lượng rừng hay lưu lượng phát thải carbon phải được cập nhật thời gian thực, lan tỏa sâu rộng và được sử dụng thành thạo từ cấp trung ương đến từng địa bàn cơ sở. Đây chính là nền tảng cốt lõi để thực hiện hóa các cam kết về môi trường và cũng là công cụ để Việt Nam tham gia sâu hơn vào thị trường tín chỉ carbon quốc tế.

Thực tiễn năm 2025 cho thấy, việc chuyển nhượng bổ sung hàng triệu tấn CO2 không còn là câu chuyện xa vời mà đã mang lại nguồn ngoại tệ thực chất cho ngân sách và người dân giữ rừng. Đây là minh chứng sắc nét cho việc kinh tế hóa ngành lâm nghiệp.

Tuy nhiên, để duy trì đà tăng trưởng này trong bối cảnh biến đổi khí hậu và áp lực xâm lấn rừng vẫn diễn biến phức tạp, ngành cần một sự phối hợp liên ngành nhịp nhàng hơn. Việc hoàn thiện hệ thống thể chế phải đi đôi với cải cách thủ tục hành chính, đảm bảo rằng mọi chính sách đều phù hợp với thực tiễn triển khai tại địa phương, đặc biệt là trong việc trồng rừng phòng hộ ở những vùng xa xôi, chia cắt.

Tương lai của lâm nghiệp nằm ở sự cân bằng giữa bảo tồn và phát triển, giữa giá trị hữu hình từ gỗ và giá trị vô hình từ dịch vụ hệ sinh thái. Mục tiêu tăng trưởng hai con số là hoàn toàn khả thi nếu chúng ta kiên định với con đường quản trị hiện đại và không ngừng đổi mới sáng tạo.

Khi mỗi người lính kiểm lâm được trang bị công nghệ số và mỗi doanh nghiệp chế biến gỗ sở hữu chuỗi cung ứng minh bạch, ngành lâm nghiệp sẽ thực sự trở thành một đòn bẩy thép cho sự phát triển bền vững của quốc gia. Đó không chỉ là sự tăng trưởng về kinh tế mà còn là lời cam kết mạnh mẽ của Việt Nam trong việc bảo vệ lá phổi xanh của hành tinh cho các thế hệ mai sau.