Thương mại điện tử xuyên biên giới mở đường cho hàng Việt ra thế giới

Thị trường mở rộng, doanh nghiệp đứng trước cơ hội mới

Thương mại điện tử xuyên biên giới (TMĐT XBG) đang trở thành một kênh phân phối quan trọng trong hoạt động xuất khẩu. Sự phát triển của các nền tảng số giúp doanh nghiệp tiếp cận khách hàng quốc tế trực tiếp hơn, giảm sự phụ thuộc vào các kênh phân phối truyền thống và mở rộng cơ hội đưa sản phẩm vào những thị trường lớn.

Quy mô thị trường toàn cầu đang tăng nhanh. Theo Precedence Research, thị trường TMĐT XBG toàn cầu ước đạt 551,23 tỷ USD năm 2025 và dự kiến vượt 2.006 tỷ USD vào năm 2034, với tốc độ tăng trưởng kép 15,44%. Một dự báo khác của Business Research Insights ước tính thị trường đạt 1.339,79 tỷ USD năm 2026 và tiến tới 4.302,55 tỷ USD vào năm 2035. Khu vực châu Á - Thái Bình Dương được dự báo chiếm 44% thị phần.

Sự gia tăng mạnh của các đơn hàng giá trị thấp cho thấy thay đổi đáng kể trong hành vi mua sắm và phương thức phân phối hàng hóa quốc tế. Tại EU, năm 2025 có khoảng 5,8 tỷ kiện hàng giá trị dưới 150 euro được nhập khẩu, tăng hơn 25% so với năm 2024. Tại Hoa Kỳ, lượng kiện hàng nhỏ nhập khẩu theo cơ chế De Minimis, với giá trị dưới 800 USD, trong năm tài chính 2024 vượt 1,36 tỷ kiện, trung bình hơn 4 triệu kiện mỗi ngày và tăng gấp 10 lần so với năm 2015.

Tuy nhiên, sự phát triển nhanh của thương mại điện tử xuyên biên giới cũng kéo theo yêu cầu quản lý chặt chẽ hơn tại các thị trường lớn. Khối lượng lớn đơn hàng nhỏ lẻ đặt ra áp lực đối với hải quan, logistics, quản lý thị trường và chính sách thuế. Đây cũng là tín hiệu cho thấy doanh nghiệp muốn duy trì hoạt động xuất khẩu trực tuyến cần chuẩn bị kỹ hơn về pháp lý và năng lực vận hành.

Trung Quốc là một ví dụ rõ về việc xây dựng hệ sinh thái TMĐT XBG. Năm 2025, quy mô thương mại điện tử của nước này đạt 3,45 nghìn tỷ USD. Trung Quốc có hơn 178 khu thí điểm TMĐT XBG quốc gia và khoảng 2.500 kho ngoại quan trên thế giới. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua TMĐT XBG năm 2025 đạt khoảng 2,75 nghìn tỷ RMB, tương đương khoảng 409,5 tỷ USD, trong đó xuất khẩu trực tuyến chiếm 79%.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam đang có dư địa đáng kể để mở rộng xuất khẩu qua kênh số. Năm 2025, tốc độ tăng trưởng xuất khẩu qua TMĐT của Việt Nam ước đạt 78%, đưa tổng giá trị xuất nhập khẩu qua kênh này lên khoảng 4,45 tỷ USD.

Điểm đáng chú ý là TMĐT XBG tạo điều kiện để nhiều nhóm doanh nghiệp tham gia thị trường quốc tế. Doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp và hợp tác xã có thể tiếp cận khách hàng nước ngoài mà không nhất thiết phải xây dựng ngay hệ thống phân phối quy mô lớn tại thị trường đích.

Mô hình kinh doanh cũng ngày càng đa dạng. Doanh nghiệp có thể bán trực tiếp tới người tiêu dùng thông qua các sàn Marketplace quốc tế và khu vực; sử dụng mô hình B2B để kết nối với nhà nhập khẩu, nhà phân phối; đặt hàng hóa tại kho ngoại quan hoặc kho ở thị trường đích để rút ngắn thời gian giao hàng. Cùng với đó, mô hình Shoppertainment kết hợp video ngắn và livestream đang mở thêm cách thức tiếp cận khách hàng thông qua nội dung bản địa.

Sự đa dạng về mô hình tạo thêm lựa chọn, nhưng cũng đòi hỏi doanh nghiệp phải xác định rõ năng lực, sản phẩm và thị trường mục tiêu trước khi lựa chọn kênh bán hàng.

Năng lực số và chất lượng quyết định khả năng đi xa

TMĐT XBG giúp rút ngắn khoảng cách giữa doanh nghiệp Việt Nam và khách hàng quốc tế, nhưng bản thân nền tảng thương mại điện tử không bảo đảm cho một sản phẩm có thể phát triển bền vững ở thị trường nước ngoài.

Yếu tố cốt lõi vẫn là chất lượng hàng hóa. Doanh nghiệp cần chuẩn hóa sản phẩm, hoàn thiện bao bì, nhãn mác, nâng cao năng lực quản trị đơn hàng và xây dựng thương hiệu tại thị trường mục tiêu. Đặc biệt, khi các thị trường lớn tăng cường kiểm soát, yêu cầu về pháp lý và tiêu chuẩn nhập khẩu cần được xem là một phần của chiến lược xuất khẩu ngay từ đầu.

Với thị trường EU, tài liệu cho thấy số lượng kiện hàng giá trị thấp nhập khẩu tăng mạnh đang tạo thêm áp lực đối với hệ thống hải quan, logistics và quản lý thị trường. Doanh nghiệp xuất khẩu trực tuyến vì vậy cần chủ động tìm hiểu pháp lý của thị trường nhập khẩu, chuẩn hóa chất lượng sản phẩm, hoàn thiện bao bì và nhãn mác phù hợp.

Tài liệu hiện chưa cung cấp các quy định kỹ thuật cụ thể của EU về chứng nhận, hóa chất, an toàn sản phẩm hay quản lý chất thải bao bì. Vì vậy, yêu cầu đặt ra ở đây trước hết là năng lực tiếp cận và cập nhật thông tin pháp lý của doanh nghiệp, thay vì chỉ tập trung vào hoạt động bán hàng.

Để tham gia hiệu quả vào TMĐT XBG, doanh nghiệp cần được hỗ trợ đồng bộ từ thông tin thị trường, pháp lý đến kỹ năng vận hành. Các nội dung đào tạo cần bao gồm xây dựng gian hàng trực tuyến, marketing số, thanh toán điện tử, quản trị đơn hàng, phát triển video ngắn và livestream. Cùng với đó là hướng dẫn chuẩn hóa sản phẩm, bao bì, nhãn mác và xây dựng phương án logistics phù hợp.

Đây cũng là lý do các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp đang được định hướng theo hướng kết hợp đào tạo trong nước với khảo sát và kết nối trực tiếp tại thị trường quốc tế. Các đoàn công tác có thể giúp doanh nghiệp tiếp cận thực tế mô hình kho ngoại quan, trung tâm phân phối, chuỗi cung ứng logistics và công xưởng livestream.

Trong thời gian tới, các chương trình đào tạo, khảo sát và kết nối TMĐT XBG trực tiếp tại EU cùng các thị trường lớn như Hoa Kỳ, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc được định hướng triển khai. Trọng tâm là hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thông tin thị trường, nắm quy định pháp lý, nâng cao kỹ năng vận hành gian hàng, chuẩn hóa sản phẩm và kết nối với các sàn thương mại điện tử, nhà nhập khẩu, đơn vị vận hành và đối tác logistics.

Về phía doanh nghiệp, việc lựa chọn mô hình cần dựa trên năng lực và đặc điểm sản phẩm. Marketplace, B2B, kho tại thị trường đích hay Shoppertainment có thể được kết hợp để mở rộng điểm tiếp xúc với khách hàng. Song song với đó, doanh nghiệp cần dành nguồn lực cho chất lượng sản phẩm, bao bì, nhãn mác và thương hiệu.

Về phía cơ quan quản lý, việc đào tạo và kết nối cần tiếp tục gắn với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Các chương trình hỗ trợ nên tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận trực tiếp hệ sinh thái TMĐT XBG, từ nền tảng bán hàng, nhà nhập khẩu đến logistics và các dịch vụ liên quan.

TMĐT XBG đang tạo ra một phương thức mới để hàng Việt tiếp cận thị trường thế giới. Tốc độ tăng trưởng của thị trường mở ra cơ hội, nhưng khả năng tận dụng cơ hội phụ thuộc vào năng lực số, chất lượng sản phẩm, khả năng tuân thủ và năng lực tổ chức chuỗi cung ứng của từng doanh nghiệp. Khi những yếu tố này được chuẩn bị đồng bộ, xuất khẩu trực tuyến có thể trở thành một kênh quan trọng giúp doanh nghiệp Việt Nam mở rộng thị trường và xây dựng thương hiệu ở phạm vi quốc tế.