Thúc đẩy xuất khẩu liên kết tạo đòn bẩy tăng trưởng

Bức tranh ngoại thương

Hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam đang bước vào giai đoạn then chốt với những gam màu tăng trưởng bứt phá nhưng cũng đầy thách thức về mặt cân đối vĩ mô. Nhằm cụ thể hóa chỉ đạo của Trung ương và Chính phủ về việc phấn đấu đạt mức tăng trưởng kinh tế hai con số, liên bộ Công Thương, Tài chính, Nông nghiệp và Môi trường đã tổ chức buổi làm việc nhằm thống nhất các giải pháp tổng thể thúc đẩy sản xuất và xuất khẩu. Sự kiện mang tính chiến lược này diễn ra trong bối cảnh các ngành hàng chủ lực đang nỗ lực gia tăng năng lực cạnh tranh toàn cầu.

Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh, bối cảnh kinh tế toàn cầu đang có những dịch chuyển phức tạp về cấu trúc thương mại. Do đó, việc rà soát kỹ lưỡng tình hình của các ngành hàng chủ lực, triển khai đồng bộ các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh và quản trị hiệu quả cán cân thương mại là nhiệm vụ tối quan trọng để bảo đảm mục tiêu tăng trưởng bền vững.

Báo cáo từ Cục Xuất nhập khẩu chỉ ra rằng, trong 5 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu toàn quốc đạt gần 215,7 tỷ USD, ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng 19,5% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, nhóm ngành công nghiệp chế biến tiếp tục giữ vai trò xương sống khi đóng góp 196,47 tỷ USD, chiếm tới 90,64% tổng kim ngạch. Khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) vẫn là động lực chính với giá trị xuất khẩu đạt 171,47 tỷ USD, tăng 24,7% và chiếm gần 80% tỷ trọng. Ở chiều ngược lại, nhóm nông, thủy sản cũng đóng góp tích cực với 18,16 tỷ USD.

Tuy nhiên, áp lực lớn nhất hiện nay nằm ở cán cân thương mại. Kim ngạch nhập khẩu trong 5 tháng đầu năm đã tăng mạnh 30,8%, đạt gần 229,5 tỷ USD. Dù lượng nhập khẩu này chủ yếu tập trung vào máy móc, linh kiện và nguyên vật liệu phục vụ sản xuất (chiếm 87,8%), nhưng tốc độ tăng trưởng nhập khẩu vượt trội đã khiến cán cân thương mại chuyển sang trạng thái nhập siêu khoảng 13,8 tỷ USD. Đây là một đảo chiều đáng chú ý so với mức xuất siêu hơn 5 tỷ USD của cùng kỳ năm ngoái, đặt ra yêu cầu cấp bách về việc nâng cao năng lực quản trị cán cân thương mại trong thời gian tới.

Đồng bộ giải pháp liên bộ kiến tạo hành lang xuất khẩu thông thoáng

Trước thực trạng thâm hụt thương mại và yêu cầu tăng tốc sản xuất, việc tìm ra tiếng nói chung giữa các cơ quan quản lý nhà nước trở thành yếu tố quyết định. Nhìn nhận về góc độ điều hành chính sách tài khóa hỗ trợ thương mại, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Thị Bích Ngọc khẳng định, ngành tài chính sẽ tiếp tục đồng hành chặt chẽ cùng các bộ ngành để hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực thuế, hải quan nhằm giảm thiểu tối đa thời gian và chi phí tuân thủ cho cộng đồng doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

Tại hội nghị, đại diện các bộ đã tập trung thảo luận sâu vào các nhóm giải pháp mang tính đột phá nhằm tối ưu hóa chuỗi cung ứng xuất khẩu, bao gồm: Hoàn thiện đồng bộ cơ chế chính sách về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc tế và hệ thống truy xuất nguồn gốc sản phẩm nhằm vượt qua các hàng rào kỹ thuật khắt khe tại các thị trường lớn.

Tháo gỡ triệt để các nút thắt về chính sách thuế, hỗ trợ tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, tối ưu hóa chi phí logistics và nâng cấp hạ tầng kỹ thuật phục vụ xuất nhập khẩu. Đẩy mạnh công tác mở cửa thị trường thông qua các chương trình xúc tiến thương mại số, đồng thời nâng cao năng lực dự báo và cảnh báo sớm các thay đổi chính sách từ các nước sở tại.

Chủ trương nhất quán được lãnh đạo ba bộ khẳng định là tiếp tục thắt chặt cơ chế chia sẻ dữ liệu liên thông, tránh tình trạng chồng chéo trong quản lý và xử lý kịp thời các vướng mắc phát sinh của doanh nghiệp.

Những giải pháp cụ thể hóa này được kỳ vọng sẽ tạo ra một hành lang pháp lý lành mạnh, giúp các ngành hàng chủ lực của Việt Nam không chỉ đạt mục tiêu tăng trưởng cao mà còn thích ứng linh hoạt với cấu trúc dịch chuyển của nền thương mại toàn cầu.