Thúc đẩy doanh nghiệp tham gia kinh tế xanh

Theo các tổ chức quốc tế, kinh tế xanh toàn cầu hiện đã đạt quy mô trên 5.000 tỷ USD và tiếp tục tăng trưởng nhanh qua từng năm. Con số này không chỉ phản ánh tiềm năng to lớn của lĩnh vực kinh tế xanh, mà còn khẳng định đây là xu thế không thể đảo ngược trong tiến trình phát triển của nhân loại.

Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà mong muốn, ngay sau khi thành lập, Hiệp hội chuyển đổi xanh Việt Nam sớm xây dựng chương trình hành động thiết thực, gắn với các dự án cụ thể, góp phần hiện thực hóa mục tiêu chuyển đổi xanh của Việt Nam.

Tại Việt Nam, tư duy về kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn đã được khẳng định rõ nét từ Đại hội XIII của Đảng và tiếp tục được nhấn mạnh trong các nghị quyết của Đại hội XIV. Chuyển đổi xanh gắn với chuyển đổi số được xác định là con đường quan trọng nhằm củng cố nội lực, nâng cao tính tự cường, tự chủ của nền kinh tế và rút ngắn khoảng cách phát triển với các quốc gia tiên tiến. Đây không chỉ là sự kế thừa trong tư duy phát triển, mà còn thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ trong việc đổi mới mô hình tăng trưởng, phù hợp với bối cảnh toàn cầu đang biến chuyển nhanh chóng.

Phát biểu về vấn đề này, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà cho rằng, thách thức lớn nhất hiện nay của các quốc gia không chỉ đến từ thiên tai hay những biến động địa chính trị, mà nằm ở việc lựa chọn con đường phát triển. Trong khi dân số thế giới tiếp tục gia tăng, các nguồn tài nguyên truyền thống ngày càng cạn kiệt, thì mô hình phát triển dựa trên nhiên liệu hóa thạch đã không còn bền vững. Đặc biệt, các hàng rào kỹ thuật liên quan đến dấu vết carbon đang ngày càng trở nên hiện hữu, nhất là trong những lĩnh vực như hàng không, hàng hải – nơi thuế carbon được dự báo sẽ sớm trở thành yêu cầu bắt buộc. Điều này tạo ra sức ép lớn đối với năng lực cạnh tranh của sản phẩm và doanh nghiệp nếu không kịp thời chuyển đổi.

Việt Nam hiện được đánh giá là quốc gia có tiềm năng lớn về năng lượng tái tạo, nhất là điện gió ngoài khơi với quy mô lên tới hàng trăm GW. Đây không chỉ là nguồn năng lượng xanh đầy triển vọng, thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư quốc tế, mà còn là lợi thế quan trọng giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế trong dài hạn.

Tuy nhiên, chuyển đổi xanh không chỉ dừng lại ở lĩnh vực năng lượng. Theo Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà, quá trình này cần được triển khai một cách đồng bộ trong nhiều ngành, lĩnh vực như giao thông, nông nghiệp, du lịch, công nghiệp và dịch vụ, dựa trên các tiêu chí cụ thể về giảm phát thải, sử dụng hiệu quả tài nguyên và bảo vệ môi trường. Đây là một quá trình khó khăn, được ví như một “cuộc chiến đấu” đòi hỏi sự tham gia của toàn xã hội, cùng với tinh thần đoàn kết và hợp tác ở cả cấp độ quốc gia và quốc tế.

Trong bối cảnh đó, sự ra đời của Hiệp hội Chuyển đổi Xanh Việt Nam (VGA) được kỳ vọng sẽ trở thành điểm hội tụ trí tuệ và nguồn lực, đóng vai trò cầu nối giữa Nhà nước, doanh nghiệp, giới khoa học và cộng đồng quốc tế. Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà cho rằng, một trong những điểm nghẽn lớn hiện nay nằm ở cơ chế, chính sách. Điển hình là lĩnh vực điện gió ngoài khơi, dù có tiềm năng rất lớn nhưng nhiều dự án vẫn kéo dài nhiều năm chưa thể triển khai. VGA cần tham gia tích cực vào quá trình rà soát, kiến nghị tháo gỡ các vướng mắc về chính sách, bởi khi cơ chế được khơi thông, các vấn đề về tài chính, công nghệ và hiệu quả đầu tư sẽ từng bước được giải quyết. Phó Thủ tướng cũng nhấn mạnh rằng, nguồn tài chính xanh hiện nay “không thiếu”, điều cốt lõi là xây dựng được niềm tin và cơ chế phù hợp để thu hút và sử dụng hiệu quả các nguồn lực này.

Bên cạnh chính sách, công nghệ được xác định là trụ cột then chốt của chuyển đổi xanh. Từ các giải pháp tích trữ điện, ổn định hệ thống năng lượng, đến phát triển những loại nhiên liệu xanh mới như hydrogen xanh, amoniac xanh hay các giải pháp trung hòa carbon, công nghệ sẽ quyết định tốc độ cũng như chất lượng của quá trình chuyển đổi. Trong bối cảnh đó, VGA được kỳ vọng sẽ trở thành đầu mối kết nối, thúc đẩy chia sẻ và ứng dụng các giải pháp công nghệ tiên tiến vào thực tiễn sản xuất, kinh doanh.

Theo ông Đặng Huy Đông, tân Chủ tịch Hiệp hội Chuyển đổi Xanh Việt Nam, Hiệp hội được thành lập với mục tiêu kết nối doanh nghiệp, nhà khoa học và các tổ chức xã hội nhằm chia sẻ kinh nghiệm, công nghệ và giải pháp chuyển đổi xanh; đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của hội viên, thúc đẩy hoạt động sản xuất, kinh doanh gắn với trách nhiệm xã hội và bảo vệ môi trường, qua đó đóng góp thiết thực cho sự phát triển kinh tế – xã hội bền vững của đất nước.

Trong nhiệm kỳ 2026–2030, VGA đặt ra những mục tiêu cụ thể như phát triển ít nhất 2.000 hội viên, thành lập chi hội tại 34 tỉnh, thành phố; hỗ trợ trực tiếp 2.000 doanh nghiệp và hợp tác xã trong việc lập báo cáo ESG, kiểm kê phát thải và tiếp cận thị trường xanh; đào tạo 10.000 cán bộ doanh nghiệp về ESG, Net Zero và kinh tế tuần hoàn; đồng thời triển khai 1.000 mô hình cộng đồng xanh gắn với điều kiện thực tiễn của từng địa phương.

Có thể khẳng định, sự ra đời của Hiệp hội Chuyển đổi Xanh Việt Nam không chỉ đáp ứng yêu cầu trước mắt của quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng, mà còn mang ý nghĩa lâu dài trong việc hình thành hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào kinh tế xanh và chuỗi giá trị toàn cầu. Trong bối cảnh mới, đây được xem là bước đi cần thiết để doanh nghiệp Việt Nam không chỉ thích ứng, mà còn chủ động nắm bắt cơ hội, góp phần định hình một nền kinh tế phát triển bền vững, tự cường và có trách nhiệm với tương lai.