Thúc đẩy doanh nghiệp nhỏ và vừa trưởng thành

Tại phiên thảo luận của các đại biểu Quốc hội chuyên trách sáng 28/9, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa nhận được nhiều ý kiến, tập trung vào tiêu chí xác định doanh nghiệp và chính sách hỗ trợ, trong khi cả ba dự án luật đều được xây dựng theo hướng cắt giảm thủ tục, tạo môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch và phù hợp thực tiễn.

Mở rộng diện doanh nghiệp nhỏ và vừa được hỗ trợ

Theo dự thảo, doanh nghiệp nhỏ và vừa được xác định trên số liệu của năm liền kề, với tiêu chí số lao động bình quân không quá 300 người, đồng thời đáp ứng một trong hai tiêu chí về nguồn vốn hoặc doanh số, tương ứng dưới 150 tỷ đồng hoặc dưới 400 tỷ đồng.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết các tiêu chí này được rà soát trên cơ sở thực tế Việt Nam từ khi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa được ban hành, đồng thời tính đến tăng trưởng GDP, chỉ số lạm phát và tiêu chuẩn về doanh nghiệp nhỏ và vừa trên thế giới, trong đó có hướng dẫn của OECD.

Nếu áp dụng tiêu chí đề xuất, số doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ chiếm 98,4% tổng số doanh nghiệp đang kinh doanh tại Việt Nam, tăng so với mức 97,4% theo tiêu chí cũ. Việc mở rộng phạm vi này gắn với yêu cầu thiết kế chính sách hỗ trợ theo hướng vừa tạo điều kiện cho doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh, vừa khuyến khích doanh nghiệp tăng trưởng về quy mô và chất lượng, đồng thời bảo đảm phù hợp với khả năng ngân sách.

“Chúng tôi xác định thúc đẩy doanh nghiệp nhỏ và vừa trưởng thành, đây là nhiệm vụ hết sức quan trọng để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số” - Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn khẳng định.

Theo Bộ trưởng, kinh nghiệm của Nhật Bản trong giai đoạn tăng trưởng mạnh mẽ trên 10% cho thấy nhân tố năng suất tổng hợp (TFP) đóng góp khoảng 58% vào tốc độ tăng trưởng, trong đó quy mô doanh nghiệp đóng góp khoảng 20%, đổi mới công nghệ khoảng 20% và chuyển dịch lao động khoảng 8%.

Cách tiếp cận này đặt vấn đề phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở khía cạnh rộng hơn hỗ trợ doanh nghiệp tồn tại, khi trọng tâm chuyển sang khả năng trưởng thành, mở rộng quy mô và nâng chất lượng hoạt động. Chính sách vì vậy phải tạo điều kiện để doanh nghiệp giảm chi phí, tiếp cận nguồn lực và có động lực đầu tư cho sản xuất, công nghệ.

Một nội dung được quan tâm là chính sách miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong ba năm đầu. Bộ trưởng cho biết thời gian này được lựa chọn vì đây là giai đoạn doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn khi phải bỏ vốn mua sắm thiết bị, tổ chức hoạt động và tiếp cận thị trường.

Theo tính toán của Bộ Tài chính, với quy mô doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện tại, ngân sách dự kiến chi khoảng 10.000 tỷ đồng mỗi năm cho chính sách miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong ba năm đầu.

Giảm chi phí tuân thủ, hỗ trợ doanh nghiệp lớn lên

Cùng với ưu đãi về thuế, dự thảo đặt trọng tâm vào giảm chi phí tuân thủ. Cơ quan soạn thảo đề xuất nâng ngưỡng áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản cho cả thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp theo cách lấy doanh thu nhân với thuế suất, nhằm tạo thuận lợi trong thực hiện và giảm chi phí cho doanh nghiệp.

Chính sách hỗ trợ mặt bằng cũng được đưa vào dự thảo trên cơ sở thể chế hóa các quy định tại Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội. Với cơ chế phiếu hỗ trợ, Bộ trưởng giải thích voucher là chứng chỉ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa giảm một số chi phí khi sử dụng một số dịch vụ, có ghi rõ thời gian và không được chuyển nhượng; doanh nghiệp đủ điều kiện mang voucher đến sẽ được giảm chi phí.

Bên cạnh chính sách dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, các nội dung sửa đổi Luật Kế toán và Luật Kiểm toán độc lập tập trung vào chứng chỉ năng lực, giá trị chuyển tiếp của chứng chỉ đã cấp, tư cách ký báo cáo tài chính và trách nhiệm chuyên môn của người cung cấp dịch vụ.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh việc cung cấp dịch vụ kế toán và ký báo cáo tài chính có ý nghĩa quan trọng đối với chủ doanh nghiệp, cổ đông, cơ quan nhà nước, tổ chức cấp tín dụng và nhà cung cấp hàng hóa, bởi thông tin trên báo cáo tài chính là căn cứ cho các quyết định đầu tư, cấp tín dụng và cho vay.

Do đó, dự thảo hướng tới bảo đảm tính trung thực, hợp lý của thông tin và xác định trách nhiệm của người cung cấp dịch vụ. Bộ trưởng cho biết cơ quan soạn thảo đã cân nhắc kỹ vấn đề chứng chỉ hành nghề và sẽ tiếp thu ý kiến đại biểu để đơn giản hóa thủ tục ở mức tối đa.

Đối với Luật Chứng khoán, các đại biểu tập trung vào cơ chế thử nghiệm có kiểm soát và mô hình tổ chức Sở Giao dịch Chứng khoán. Bộ trưởng cho biết cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát cơ chế thử nghiệm để sớm ban hành tiêu chuẩn và đưa vào hoạt động, đồng thời bảo đảm quyền lợi của các bên liên quan, đặc biệt về an ninh mạng.

Về mô hình Sở Giao dịch Chứng khoán, phương án được nêu theo hướng giảm khâu trung gian, với Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh chuyên về cổ phiếu, Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội chuyên về trái phiếu và sản phẩm phái sinh, cùng với Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán.

Các nội dung sửa đổi cũng hướng tới tăng tính công khai, minh bạch, hạn chế thao túng, bảo vệ quyền lợi người tham gia thị trường và thúc đẩy các tổ chức đầu tư chuyên nghiệp. Trong tổng thể ba dự án luật, yêu cầu xuyên suốt là giảm chi phí tuân thủ, nâng chất lượng quản trị và tạo điều kiện để doanh nghiệp phát triển, qua đó tăng khả năng đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số.