Thành nhà Hồ: Thắp sáng nét văn hóa Tết cổ truyền

Chiều 9/2 (tức ngày 22 tháng Chạp), tại Di sản văn hóa thế giới Thành Nhà Hồ, Ban Quản lý Di sản Thành Nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa đã tổ chức Lễ Thượng nêu theo nghi thức truyền thống, mở đầu chuỗi hoạt động văn hóa chào đón Tết Nguyên đán. Nghi lễ diễn ra trong không gian linh thiêng của Hoàng Cung, trước cổng Nam Thành Nhà Hồ - công trình thành đá có lịch sử hơn 600 năm, được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới.

Tái hiện nghi lễ truyền thống trong không gian di sản

Lễ Thượng nêu là một trong những phong tục lâu đời của người Việt, thường được thực hiện vào những ngày cuối năm âm lịch. Theo quan niệm dân gian, việc dựng cây nêu mang ý nghĩa xua đuổi tà khí, cầu mong bình an, may mắn, đồng thời đánh dấu thời điểm Tết Nguyên đán chính thức bắt đầu. Trong đời sống cung đình xưa, nghi lễ này còn mang ý nghĩa cầu quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, nhân dân ấm no.

Tại Thành Nhà Hồ, Lễ Thượng nêu được tái hiện trang nghiêm, chuẩn mực, dựa trên các tư liệu lịch sử và phong tục cổ truyền. Cây nêu được lựa chọn kỹ lưỡng từ tre cao, thẳng, chắc khỏe, tượng trưng cho sự vươn lên, bền bỉ và khát vọng tốt đẹp của con người trong năm mới. Trên ngọn nêu treo các vật phẩm truyền thống như chuông gió, túi đựng hạt giống, lá bùa… mang ý nghĩa trừ tà, cầu an và no đủ.

Nghi lễ được thực hiện với đầy đủ các bước dâng hương, khấn lễ, trong không khí thành kính, trang trọng. Khi cây nêu được dựng lên giữa không gian thành đá cổ kính, hình ảnh ấy không chỉ gợi nhắc về Tết xưa của cha ông, mà còn tạo nên một điểm nhấn văn hóa đặc biệt, thu hút sự quan tâm của đông đảo người dân và du khách.

Song song với Lễ Thượng nêu, Ban tổ chức còn thực hiện nghi thức thả cá ông Công, ông Táo theo phong tục truyền thống, gửi gắm ước nguyện một năm mới an lành, thuận lợi. Các hoạt động diễn ra hài hòa trong tổng thể không gian di sản, góp phần làm sống dậy những giá trị văn hóa tưởng chừng đã lùi xa trong đời sống hiện đại.

Gìn giữ hồn Tết Việt cho thế hệ trẻ

Điểm đáng chú ý trong chuỗi hoạt động lần này là việc gắn nghi lễ truyền thống với giáo dục di sản. Ban Quản lý Di sản Thành Nhà Hồ đã phối hợp với các trường học trên địa bàn tổ chức nhiều hoạt động trải nghiệm cho học sinh, trong đó có chương trình giáo dục di sản và các trò chơi tìm hiểu lịch sử, văn hóa Thành Nhà Hồ.

Thông qua việc trực tiếp tham dự Lễ Thượng nêu, lắng nghe giới thiệu về ý nghĩa của cây nêu, nguồn gốc phong tục Tết cổ truyền, học sinh được tiếp cận lịch sử một cách sinh động, gần gũi. Đây không chỉ là bài học ngoài sách vở mà còn giúp thế hệ trẻ hình thành ý thức trân trọng, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc.

Nhiều em học sinh chia sẻ, việc được chứng kiến nghi lễ trong không gian di sản đã để lại ấn tượng sâu sắc, giúp các em hiểu rõ hơn vì sao Tết cổ truyền không chỉ là dịp nghỉ ngơi, sum họp, mà còn là thời điểm thiêng liêng gắn với tín ngưỡng, phong tục và bản sắc văn hóa của dân tộc Việt Nam.

Lan tỏa giá trị văn hóa, gắn kết du lịch di sản

Việc tái hiện Lễ Thượng nêu tại Thành Nhà Hồ không chỉ mang ý nghĩa bảo tồn văn hóa, mà còn góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch di sản, tạo điểm nhấn hấp dẫn trong dịp trước Tết Nguyên đán. Không gian thành đá cổ kính, kết hợp với các nghi lễ truyền thống, đã thu hút sự quan tâm của đông đảo du khách trong và ngoài tỉnh.

Theo đại diện Ban Quản lý Di sản Thành Nhà Hồ, những năm gần đây, đơn vị chú trọng tổ chức các hoạt động văn hóa gắn với di sản, nhằm đưa di sản “sống” trong đời sống đương đại. Lễ Thượng nêu là một trong những hoạt động tiêu biểu, góp phần kết nối quá khứ với hiện tại, đưa giá trị văn hóa truyền thống đến gần hơn với cộng đồng.

Không ít du khách cho rằng, việc được tham dự nghi lễ Thượng nêu tại một di sản hơn 600 năm tuổi là trải nghiệm đặc biệt, giúp họ cảm nhận rõ hơn chiều sâu văn hóa Tết Việt. Đây cũng là cách làm hiệu quả để quảng bá hình ảnh Thành Nhà Hồ như một điểm đến văn hóa - lịch sử hấp dẫn, giàu bản sắc.