Xuân về trên Thành Nhà Hồ

Nghi lễ cổ truyền giữa không gian di sản

Những ngày giáp Tết Nguyên đán Ất Tỵ 2025, Di sản văn hóa thế giới Thành Nhà Hồ (huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa) như khoác lên mình một diện mạo mới - rực rỡ, trang nghiêm mà ấm áp. Trong không gian thành đá ngàn năm tuổi, Lễ Thượng Nêu, nghi thức thả cá ông Công, ông Táo và chuỗi hoạt động văn hóa truyền thống đã được tổ chức long trọng, tái hiện sinh động những phong tục cổ truyền của dân tộc, mang đến cho người dân và du khách một mùa xuân trọn vẹn, giàu cảm xúc.

Lễ Thượng Nêu được tổ chức với sự tham dự của lãnh đạo Trung tâm Bảo tồn Di sản Thành Nhà Hồ, đại diện các cơ quan, đơn vị, cùng hơn 1.000 học sinh và đông đảo người dân địa phương. Trong không khí trang nghiêm, cây nêu được dựng lên giữa không gian di sản, mang theo ước nguyện xua đi điều dữ, đón chào một năm mới an lành, mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an.

Ngay sau nghi thức Thượng Nêu là lễ thả cá ông Công, ông Táo - một phong tục quen thuộc trong đời sống tâm linh của người Việt mỗi độ Tết đến, xuân về. Những con cá chép được thả xuống dòng nước trong khuôn viên di sản, tượng trưng cho việc tiễn Táo quân chầu trời, gửi gắm những ước mong tốt đẹp cho năm mới. Trong khoảnh khắc ấy, không gian Thành Nhà Hồ dường như lắng lại, trang trọng mà gần gũi, khi truyền thống ngàn đời được tái hiện giữa lòng di sản thế giới.

Lễ Thượng Nêu và thả cá ông Công, ông Táo không chỉ đơn thuần là một nghi thức tín ngưỡng, mà còn là dịp để cộng đồng cùng nhau hướng về cội nguồn, tưởng nhớ tổ tiên, các bậc tiền nhân, cầu mong sự bình an, no ấm. Giữa những bức tường đá rêu phong, nghi lễ truyền thống càng trở nên thiêng liêng, khơi dậy niềm tự hào và ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.

Lan tỏa tình yêu di sản trong thế hệ trẻ

Song song với các nghi lễ truyền thống, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thành Nhà Hồ đã phối hợp với Trường THCS Tây Đô tổ chức Lễ trao giải cuộc thi video, ảnh với chủ đề “Rực rỡ cố đô”. Đây là hoạt động nằm trong Chương trình Giáo dục Di sản năm 2024, nhằm đưa di sản đến gần hơn với học sinh, khơi dậy niềm yêu thích, sự tìm hiểu và ý thức bảo tồn trong thế hệ trẻ.

Ngay từ khi phát động, cuộc thi đã thu hút sự hưởng ứng sôi nổi của học sinh nhà trường với hàng trăm tác phẩm dự thi. Mỗi bức ảnh, mỗi thước phim là một góc nhìn trong trẻo, sáng tạo về Thành Nhà Hồ - từ vẻ đẹp kiến trúc, cảnh quan, đến những khoảnh khắc đời sống gắn với di sản. Qua đó, tình yêu quê hương, niềm tự hào về một di sản văn hóa thế giới được nuôi dưỡng một cách tự nhiên trong tâm hồn các em.

Lễ trao giải diễn ra trong không khí trang trọng nhưng gần gũi, là dịp tôn vinh sự sáng tạo của học sinh, đồng thời khẳng định vai trò của giáo dục di sản trong nhà trường. Từ những hoạt động trải nghiệm thực tế, thế hệ trẻ không chỉ tiếp cận kiến thức lịch sử, văn hóa bằng sách vở, mà còn được “sống cùng di sản”, cảm nhận và gìn giữ di sản bằng cảm xúc và trách nhiệm của chính mình.

Bên cạnh đó, trong những ngày Tết, khuôn viên Thành Nhà Hồ còn diễn ra nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật hấp dẫn như triển lãm ảnh về di sản, biểu diễn nghệ thuật truyền thống, các trò chơi dân gian… Tất cả tạo nên một không gian lễ hội rộn ràng, góp phần làm phong phú đời sống tinh thần của người dân, đồng thời mang đến cho du khách những trải nghiệm đậm đà bản sắc văn hóa xứ Thanh.

Trong sắc xuân lan tỏa, giữa tiếng trống hội, tiếng cười nói rộn ràng và không khí thiêng liêng của nghi lễ cổ truyền, Thành Nhà Hồ không chỉ hiện lên như một công trình kiến trúc đồ sộ của lịch sử, mà còn là không gian văn hóa sống động, nơi quá khứ và hiện tại gặp gỡ, nơi truyền thống được tiếp nối bằng tình yêu và ý thức của cộng đồng.

Lễ Thượng Nêu, nghi thức thả cá ông Công, ông Táo cùng các hoạt động văn hóa, giáo dục tại Di sản Thành Nhà Hồ đã góp phần làm cho Tết cổ truyền thêm ý nghĩa, khơi dậy niềm tự hào dân tộc, bồi đắp tình yêu quê hương, đất nước. Qua đó, những giá trị văn hóa truyền thống không chỉ được bảo tồn trong không gian di sản, mà còn được lan tỏa, tiếp nối bền bỉ trong đời sống hôm nay và mai sau.