Thanh Hóa tập trung phát triển vùng nguyên liệu cho các sản phẩm cây trồng chủ lực

Hình thành các vùng sản xuất tập trung cho những cây trồng chủ lực

Ngày 1/9/2021, UBND tỉnh Thanh Hóa ban hành Quyết định số 3416/QĐ-UBND phê duyệt Đề án phát triển các sản phẩm nông nghiệp chủ lực tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030. Theo đề án, tỉnh Thanh Hoá xác định nhóm cây trồng chủ lực gồm lúa gạo, rau củ quả, cây ăn quả, cây mía và cây sắn; đồng thời tập trung xây dựng các vùng nguyên liệu gắn với chế biến và tiêu thụ sản phẩm.

Trong đó, lúa gạo tiếp tục là ngành hàng giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu sản xuất nông nghiệp của tỉnh. Với diện tích gieo trồng lúa bình quân đạt khoảng 227,6 nghìn ha mỗi năm, sản lượng lúa đạt khoảng 1,38 triệu tấn, tương ứng sản lượng gạo khoảng 940,8 nghìn tấn. Tỉnh duy trì khoảng 150 nghìn ha sản xuất lúa thâm canh năng suất, chất lượng và hiệu quả cao.

Cùng với việc duy trì diện tích sản xuất, Thanh Hóa chú trọng phát triển hệ thống doanh nghiệp thu mua, chế biến nhằm nâng cao giá trị hạt gạo. Theo số liệu từ Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thanh Hoá, hiện toàn tỉnh có 8 doanh nghiệp thu mua, chế biến lúa gạo với tổng công suất 274.600 tấn, gồm Công ty Cổ phần Thương mại Sao Khuê, Công ty TNHH Thương mại Lựu Sướng, Công ty TNHH Nông sản An Thành Phong, Công ty Cổ phần Đầu tư phát triển VinaGreen, Công ty Cổ phần Lương thực Thanh Hóa, Công ty TNHH Thực phẩm Công nghệ cao Tâm Phú Hưng, Công ty TNHH Lương thực Thuần Dũng và Công ty TNHH Giống cây trồng Bắc Trung Bộ.

Một số doanh nghiệp đã từng bước đưa sản phẩm gạo của Thanh Hóa tiếp cận thị trường quốc tế. Tháng 11/2024, Công ty Cổ phần Mía đường Lam Sơn ký đơn hàng xuất khẩu gần 300 tấn gạo Japonica J02 sang thị trường Singapore. Đây là sản phẩm được sản xuất từ giống lúa thuần có nguồn gốc Nhật Bản theo quy trình nông nghiệp công nghệ hiện đại, đạt tiêu chuẩn VietGAP.

Trong 6 tháng đầu năm 2025, Công ty Cổ phần Đầu tư phát triển VinaGreen đã xuất khẩu 625 tấn gạo các giống Đài Thơm 8 và ST25 sang Cộng hòa Liên bang Đức và Cộng hòa Séc. Những kết quả này cho thấy bước đầu hiệu quả của định hướng phát triển sản xuất lúa gạo theo chuỗi liên kết, gắn với chế biến và xuất khẩu.

Đối với ngành hàng rau, củ, quả, diện tích gieo trồng bình quân toàn tỉnh đạt khoảng 53,2 nghìn ha mỗi năm, sản lượng đạt 683,3 nghìn tấn. Trong đó, vùng sản xuất rau an toàn tập trung chuyên canh đạt 14,3 nghìn ha.

Hiện có khoảng 30 doanh nghiệp tham gia thu mua, chế biến rau quả trên địa bàn tỉnh. Một số sản phẩm đã được chế biến và xuất khẩu như ớt, cải bó xôi, dưa chuột bao tử. Diện tích liên kết sản xuất, bao tiêu sản phẩm hằng năm đạt khoảng 10.000 ha, tập trung vào các loại cây trồng như ớt, khoai tây, hành, tỏi, cải bó xôi, đậu tương và ngô ngọt.

Gắn vùng nguyên liệu với chế biến và nâng cao giá trị sản phẩm

Cây ăn quả là một trong những nhóm cây trồng có tốc độ phát triển khá mạnh trong những năm gần đây. Đến hết năm 2025, diện tích cây ăn quả toàn tỉnh Thanh Hoá đạt 25,2 nghìn ha với sản lượng khoảng 368 nghìn tấn. Trong đó, diện tích vùng cây ăn quả tập trung chuyên canh đạt 11,9 nghìn ha, tăng 4,9 nghìn ha so với năm 2020.

Nhiều loại cây ăn quả chủ lực đã hình thành các vùng sản xuất tập trung như chuối 5.000 ha, dứa 3.900 ha, bưởi 1.200 ha, cam 1.100 ha, vải và nhãn 1.050 ha, ổi 1.000 ha, xoài 600 ha, thanh long 350 ha, mít 300 ha, chanh leo 60 ha và na 100 ha.

Các vùng sản xuất tập trung được phân bố tại nhiều địa phương. Cam và bưởi tập trung tại Xuân Bình, Thọ Long, Thọ Xuân, Yên Ninh, Yên Trường, Yên Phú, Vân Du và Điền Lư. Dứa được trồng chủ yếu tại Yên Phú, Ngọc Liên, Kiên Thọ, phường Quang Trung, Hà Long, Kim Tân, Vân Du và Cẩm Vân. Vùng sản xuất ổi tập trung tại Hà Long, Xuân Bình, Ngọc Trạo, Vân Du, Kim Tân và Yên Trường.

Bên cạnh đó, nhiều sản phẩm đặc sản của địa phương tiếp tục được duy trì và phát triển như bưởi Luận Văn với diện tích 56 ha tại xã Lam Sơn, vải Ngọc diện tích 40 ha tại xã Nguyệt Ấn và quýt hoi tại Bá Thước.

Hiện nay, trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá có 4 doanh nghiệp chế biến sản phẩm trái cây. Tuy nhiên, phần lớn các cơ sở có quy mô nhỏ, công suất chế biến thấp với tổng công suất dưới 15 nghìn tấn mỗi năm. Sản phẩm chế biến chủ yếu là dứa đóng hộp. Một số dự án nhà máy chế biến nước ép trái cây và chế biến nông sản đang tiếp tục được triển khai tại các xã Ngọc Liên, Xuân Bình và Hà Long.

Đến nay, diện tích cây ăn quả được chứng nhận VietGAP đạt 279,4 ha. Toàn tỉnh đã được cấp 3 mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu đối với các sản phẩm vải, thanh long và bưởi. Đáng chú ý, sản phẩm vải Ngọc của Công ty TNHH Nông nghiệp Công nghệ cao Hồ Gươm - Sông Âm tại xã Nguyệt Ấn đã được xuất khẩu sang Nhật Bản và Anh với khối lượng 1.100 kg.

Đối với cây mía, diện tích bình quân toàn tỉnh đạt khoảng 15 nghìn ha mỗi năm, sản lượng đạt khoảng 1 triệu tấn. Trong đó, vùng nguyên liệu phục vụ các nhà máy chế biến đường đạt khoảng 13 nghìn ha.

Khoảng 30% diện tích mía nguyên liệu sử dụng các giống mới có năng suất, chất lượng cao, sạch bệnh, được sản xuất bằng phương pháp nuôi cấy mô và áp dụng hệ thống tưới. Tỷ lệ cơ giới hóa đạt 95% khâu làm đất, 70% khâu trồng và chăm sóc, 50% khâu thu hoạch và bốc xếp mía.

Hiện 100% diện tích mía nguyên liệu được các công ty mía đường liên kết với người dân trong sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá có 2 nhà máy chế biến đường là Công ty Cổ phần Mía đường Lam Sơn và Công ty TNHH Đường mía Việt Nam - Đài Loan.

Đối với cây sắn, đây là cây nguyên liệu quan trọng phục vụ công nghiệp chế biến tinh bột và một phần cho ngành chăn nuôi. Diện tích sắn toàn tỉnh đạt khoảng 13,5 nghìn ha mỗi năm, tập trung chủ yếu tại khu vực trung du và miền núi. Trong đó, diện tích nguyên liệu phục vụ chế biến ổn định khoảng 11 nghìn ha.

Sản lượng sắn bình quân đạt khoảng 230 nghìn tấn mỗi năm, góp phần duy trì hoạt động của các cơ sở chế biến trên địa bàn. Hiện Thanh Hóa có 4 nhà máy và 2 cơ sở chế biến tinh bột sắn, tạo đầu ra tương đối ổn định cho vùng nguyên liệu.

Những năm gần đây, tỉnh Thanh Hoá đã triển khai xây dựng vùng sản xuất sắn an toàn dịch bệnh, đồng thời đưa vào sản xuất các giống sắn mới có khả năng kháng bệnh khảm lá như HN1, HN3 và HN5. Các giống này có thời gian sinh trưởng ngắn, năng suất và chất lượng cao, phù hợp với điều kiện sinh thái của địa phương.

Ngoài các cây trồng chủ lực nêu trên, Thanh Hóa còn duy trì nhiều vùng sản xuất có lợi thế với quy mô lớn như 38.000 ha ngô gieo trồng mỗi năm, 20.000 ha cây thức ăn chăn nuôi, 3.400 ha cói, 5.500 ha cao su và khoảng 500 ha hoa thâm canh theo hướng công nghệ cao.