Thanh Hóa nâng năng lực chế biến, bảo quản nông sản

Những năm qua, ngành nông nghiệp Thanh Hóa chú trọng thu hút doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực chế biến, bảo quản nông sản. Từ những cơ sở sơ chế, bảo quản ban đầu, trên địa bàn tỉnh từng bước hình thành các doanh nghiệp có quy mô chế biến lớn, gắn sản xuất với tiêu thụ và từng bước hướng tới thị trường ngoài tỉnh, xuất khẩu.

Sự phát triển của hệ thống chế biến được xem là một trong những khâu quan trọng trong chuỗi giá trị nông nghiệp, nhất là trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp ngày càng hướng tới nâng cao chất lượng, bảo đảm an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường.

Toàn tỉnh Thanh Hóa hiện có 51 doanh nghiệp chế biến nông sản, trong đó, lĩnh vực chế biến lúa gạo có 7 doanh nghiệp, với tổng công suất 235.000 tấn/năm và 1 cơ sở chế biến sữa gạo lứt giàu protein, công suất 120 triệu hộp loại 250ml/năm.

Đối với lĩnh vực chế biến rau quả, Thanh Hóa có 10 doanh nghiệp, tổng công suất 21.500 tấn/năm. Lĩnh vực chế biến trái cây có 6 doanh nghiệp, chủ yếu chế biến dứa đóng hộp, với tổng công suất 13.600 tấn/năm.

Ở nhóm sản phẩm chăn nuôi, lĩnh vực chế biến thịt gia súc, gia cầm hiện có 3 doanh nghiệp. Trong đó, 2 doanh nghiệp chuyên chế biến lợn sữa xuất khẩu, công suất từ 1.000 đến 1.500 con/ngày; 1 doanh nghiệp chế biến gia cầm xuất khẩu, công suất 2.500 con/giờ.

Tăng công nghệ, nâng chất lượng nông sản

Việc hình thành các cơ sở chế biến quy mô lớn không chỉ tạo thêm đầu ra cho sản phẩm nông nghiệp mà còn đặt ra yêu cầu cao hơn đối với chất lượng nguyên liệu, quy trình sản xuất và mối liên kết giữa doanh nghiệp với người sản xuất.

Trong chuỗi sản xuất nông nghiệp, chế biến là khâu có vai trò quan trọng trong việc kéo dài thời gian bảo quản, hạn chế tổn thất sau thu hoạch và tạo ra các sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn so với tiêu thụ sản phẩm tươi.

Một số doanh nghiệp đã chủ động đầu tư công nghệ vào chế biến nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm như: Công ty CP Mía đường Lam Sơn ứng dụng công nghệ sấy trong chế biến lúa gạo; Công ty CP Thương mại Phong cách mới ứng dụng công nghệ sấy và bảo quản đông lạnh.

Bên cạnh đó, một số cơ sở đã áp dụng công nghệ lên men trong sản xuất nem và công nghệ vi sinh trong sản xuất sữa chua.

Đối với các mặt hàng nông sản có tính mùa vụ, việc đầu tư chế biến góp phần giải quyết bài toán tiêu thụ trong thời điểm thu hoạch tập trung. Khi sản phẩm được đưa vào các dây chuyền chế biến, doanh nghiệp có thêm khả năng bảo quản nguyên liệu, chủ động kế hoạch sản xuất và phân phối sản phẩm theo nhu cầu thị trường.

Tuy nhiên, năng lực chế biến chỉ phát huy hiệu quả khi gắn với nguồn nguyên liệu ổn định, chất lượng đồng đều và đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp. Vì vậy, cùng với việc đầu tư nhà máy, dây chuyền và công nghệ, việc xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, kiểm soát chất lượng ngay từ khâu sản xuất đang trở thành yêu cầu quan trọng đối với chuỗi chế biến nông sản.

Đây cũng là lý do ngành nông nghiệp và các địa phương trong tỉnh đang chú trọng tạo điều kiện để doanh nghiệp liên kết với người sản xuất, hình thành vùng nguyên liệu phù hợp với nhu cầu chế biến.

Hệ thống bảo quản từng bước được đầu tư

Cùng với chế biến, hệ thống bảo quản nông sản trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa cũng từng bước được đầu tư, tạo thêm điều kiện để doanh nghiệp chủ động hơn trong thu mua, lưu trữ, chế biến và tiêu thụ sản phẩm.

Hiện toàn tỉnh có 218 kho bảo quản nông sản với tổng công suất 49.536 tấn. Trong đó, có 184 kho cấp đông, trữ lạnh thủy sản với công suất 42.811 tấn; 19 kho bảo quản nông sản công suất 5.475 tấn và 15 kho bảo quản đá lạnh công suất 1.250 tấn.

Phần lớn số kho bảo quản này do doanh nghiệp đầu tư để phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Hệ thống kho bảo quản góp phần hạn chế tổn thất sau thu hoạch, nhất là đối với những sản phẩm có tính mùa vụ. Đây cũng là điều kiện để doanh nghiệp chủ động hơn trong thu mua nguyên liệu, không hoàn toàn phụ thuộc vào thời điểm thu hoạch tập trung.

Đối với sản xuất nông nghiệp, khâu sau thu hoạch có ý nghĩa trực tiếp đối với chất lượng và giá trị sản phẩm. Nếu thiếu hệ thống bảo quản phù hợp, sản phẩm dễ bị giảm chất lượng trong quá trình chờ tiêu thụ hoặc chế biến. Ngược lại, khi có năng lực bảo quản, doanh nghiệp có thể chủ động hơn về thời gian đưa nguyên liệu vào chế biến và kế hoạch tiêu thụ sản phẩm.

Trong định hướng phát triển thời gian tới, ngành nông nghiệp và các địa phương Thanh Hóa đang tích cực tạo điều kiện thuận lợi để thu hút doanh nghiệp có năng lực đầu tư vào chế biến nông sản. Trong đó, ưu tiên các dự án có công nghệ hiện đại, chế biến sâu, khả năng tạo ra sản phẩm mới và có thị trường tiêu thụ ổn định.

Cùng với thu hút đầu tư vào nhà máy, tỉnh chú trọng hỗ trợ hình thành các vùng nguyên liệu tập trung, nâng cao chất lượng sản phẩm ngay từ khâu sản xuất, xây dựng mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường.

Đây là những yêu cầu có tính liên kết chặt chẽ. Doanh nghiệp muốn đầu tư chế biến cần nguồn nguyên liệu ổn định; trong khi người sản xuất muốn có đầu ra bền vững cần doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi liên kết. Việc hình thành vùng nguyên liệu gắn với cơ sở chế biến vì vậy có vai trò quan trọng trong việc nâng cao tính ổn định của sản xuất và tiêu thụ nông sản.