Thanh Hoá: Đầu tư hơn 354 tỷ đồng tu bổ, tôn tạo Thành Nhà Hồ

UBND tỉnh Thanh Hóa vừa ban hành Quyết định phê duyệt Dự án “Bảo tồn, tu bổ, phục hồi, tôn tạo một số hạng mục công trình thuộc khu vực Thành nội Di sản văn hóa Thế giới Thành Nhà Hồ, giai đoạn 1”, với tổng mức đầu tư hơn 354 tỷ đồng. Đây là dự án có quy mô lớn, mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong chiến lược bảo tồn di sản văn hóa gắn với phát triển bền vững, từng bước đưa Thành Nhà Hồ trở thành điểm đến du lịch trọng điểm của quốc gia và khu vực.

Thành Nhà Hồ, được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa Thế giới, không chỉ là một công trình kiến trúc quân sự - đô thị độc đáo của Việt Nam và khu vực Đông Nam Á, mà còn là minh chứng nổi bật cho trình độ kỹ thuật xây dựng bằng đá lớn vào cuối thế kỷ XIV. Trải qua hơn 600 năm tồn tại, cùng tác động của thời gian và điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, nhiều hạng mục của di sản đã và đang xuống cấp, đòi hỏi phải có những giải pháp bảo tồn, tu bổ căn cơ, bài bản và khoa học.

Với mục tiêu bảo tồn vững chắc và phát huy giá trị nổi bật toàn cầu của Di sản văn hóa Thế giới Thành Nhà Hồ, dự án giai đoạn 1 tập trung vào việc tu bổ, phục hồi, tôn tạo một số hạng mục quan trọng trong khu vực Thành nội, đồng thời đầu tư hạ tầng kỹ thuật, dịch vụ nhằm nâng cao khả năng đón tiếp, phục vụ du khách, qua đó góp phần thúc đẩy phát triển du lịch và kinh tế - xã hội của địa phương.

Một trong những hạng mục trọng tâm của dự án là phục hồi Hào thành phía Nam. Theo đó, đoạn hào có chiều dài gần 1,5km sẽ được khôi phục theo nguyên trạng, đảm bảo đúng cấu trúc, quy mô và vật liệu truyền thống. Các kè đá xung quanh hào sẽ được xây dựng lại một cách vững chắc, vừa đảm bảo ổn định lâu dài cho công trình, vừa tái hiện rõ nét không gian phòng thủ đặc trưng của kinh đô xưa.

Cùng với Hào thành, tuyến Đường Hoàng Gia - con đường từng dành riêng cho vua chúa đi lại từ Cổng Nam vào Điện Hoàng Nguyên cũng sẽ được phục hồi. Việc khôi phục tuyến đường này không chỉ có ý nghĩa về mặt kiến trúc, cảnh quan, mà còn góp phần làm sống lại không gian nghi lễ, chính trị quan trọng của triều Hồ trong lịch sử.

Đáng chú ý, trong quá trình tu bổ, dự án sử dụng loại đá xanh có đặc tính tương đồng với đá gốc của Thành Nhà Hồ. Tuy nhiên, để đảm bảo nguyên tắc khoa học trong bảo tồn, các khối đá mới sẽ được khắc năm tu bổ ở mặt dưới. Cách làm này vừa tôn trọng giá trị nguyên gốc của di sản, vừa giúp các thế hệ sau dễ dàng phân biệt phần cấu trúc cổ với phần được gia cố, bổ sung, qua đó minh bạch hóa lịch sử can thiệp bảo tồn.

Một điểm nhấn đặc biệt khác của dự án là khu trưng bày khảo cổ tại Điện Hoàng Nguyên. Thay vì phục dựng toàn bộ công trình đã mất, phương án được lựa chọn là bảo tồn và trưng bày tại chỗ nền móng kiến trúc đã được khai quật. Du khách sẽ được tham quan trên hệ thống lối đi được phục dựng, quan sát trực tiếp các dấu tích nền móng cổ và hai hố khai quật khảo cổ học còn nguyên trạng, được che chắn bằng kính cường lực. Không gian này được kỳ vọng sẽ trở thành một “bảo tàng sống”, giúp công chúng tiếp cận lịch sử một cách trực quan, sinh động, chân thực ngay tại nơi phát lộ di tích.

Bên cạnh đó, dự án cũng triển khai tu bổ, chống thấm cho Cổng Nam – một trong bốn cổng chính của Thành Nhà Hồ và là hạng mục chịu tác động trực tiếp của thời tiết trong thời gian dài. Mái và tường cổng sẽ được bảo tồn bằng các giải pháp kỹ thuật tiên tiến, ứng dụng công nghệ chống thấm hiện đại nhằm hạn chế tối đa sự xâm thực của nước mưa, độ ẩm, qua đó kéo dài tuổi thọ công trình và giữ gìn diện mạo kiến trúc nguyên gốc.

Không chỉ dừng lại ở việc bảo tồn các yếu tố kiến trúc – khảo cổ, dự án còn chú trọng đầu tư, nâng cấp hệ thống hạ tầng phục vụ khách tham quan. Các tuyến đường nội bộ dành cho xe điện và người đi bộ sẽ được xây mới, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tổ chức tham quan theo tuyến, đảm bảo an toàn và thân thiện với môi trường. Hệ thống chiếu sáng nghệ thuật, cây xanh cảnh quan được bổ sung, góp phần tôn vinh vẻ đẹp cổ kính của di sản, đặc biệt vào không gian ban đêm.

Cùng với đó, các công trình phụ trợ như nhà vệ sinh, hệ thống biển chỉ dẫn, sơ đồ tham quan, bảng thuyết minh cũng được đầu tư đồng bộ, hướng tới xây dựng một điểm đến văn minh, tiện nghi, đáp ứng tốt nhu cầu của du khách trong nước và quốc tế.