Thanh Hóa chuyển mạnh sang nông nghiệp xanh, giảm phát thải

Từ tăng trưởng sản lượng sang nâng cao giá trị

Giai đoạn 2021-2025 đánh dấu bước chuyển rõ nét của ngành nông nghiệp Thanh Hóa khi mô hình phát triển theo chiều rộng dần được thay thế bằng tư duy sản xuất hiện đại, chú trọng chất lượng, hiệu quả kinh tế và phát triển bền vững.

Theo thống kê của ngành nông nghiệp Thanh Hoá, dù tổng diện tích gieo trồng toàn tỉnh giảm từ hơn 408 nghìn ha xuống còn 388,8 nghìn ha, song giá trị sản xuất trên đơn vị diện tích lại tăng mạnh, đạt 127 triệu đồng/ha vào năm 2025, cao hơn hơn 34 triệu đồng so với năm 2020.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, yêu cầu phát triển nông nghiệp không chỉ dừng lại ở bảo đảm an ninh lương thực mà còn phải giảm phát thải khí nhà kính, bảo vệ môi trường và thích ứng với xu hướng tăng trưởng xanh. Từ thực tiễn đó, Thanh Hóa đang từng bước định hình chiến lược phát triển nông nghiệp sinh thái, tuần hoàn, thân thiện với môi trường và hướng tới tham gia thị trường tín chỉ carbon.

Một trong những dấu ấn nổi bật là việc triển khai mô hình “Tạo tín chỉ carbon trong sản xuất lúa”. Từ quy mô thí điểm 100ha tại xã Yên Phong (nay là xã Yên Trường) vào năm 2024, đến vụ xuân năm 2026, toàn tỉnh đã phát triển gần 11 nghìn ha lúa sản xuất theo quy trình giảm phát thải, tạo tín chỉ carbon. Dự kiến đến hết năm 2026, diện tích này sẽ mở rộng lên khoảng 20 nghìn ha.

Theo đánh giá của Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Thanh Hóa, các mô hình sản xuất lúa giảm phát thải giúp tăng năng suất từ 8% - 10%, đồng thời giảm chi phí đầu vào từ 30% - 40%. Đặc biệt, lượng phát thải khí nhà kính giảm khoảng 4,5 - 5 tấn CO2 quy đổi/ha, tương đương 4,5 - 5 tín chỉ carbon/ha.

Những kết quả bước đầu cho thấy hướng đi phù hợp của ngành nông nghiệp Thanh Hóa trong bối cảnh thế giới ngày càng quan tâm tới các tiêu chuẩn xanh, sản xuất sạch và phát triển bền vững. Đây cũng là tiền đề quan trọng để ngành lúa gạo địa phương tiến tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, đồng thời từng bước tham gia thị trường carbon trong tương lai.

Hợp tác xã trở thành hạt nhân của nông nghiệp hiện đại

Song song với phát triển sản xuất giảm phát thải, khu vực kinh tế hợp tác đang ngày càng khẳng định vai trò trung tâm trong tổ chức sản xuất nông nghiệp hàng hóa tại Thanh Hóa.

Đến tháng 4/2026, toàn tỉnh Thanh Hoá có 1.376 hợp tác xã (HTX), trong đó hơn 850 HTX hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp. Không chỉ cung ứng vật tư, dịch vụ đầu vào, nhiều HTX đã chủ động đổi mới phương thức sản xuất, ứng dụng công nghệ cao, đầu tư nhà màng, nhà lưới, tổ chức liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị gắn với tiêu thụ sản phẩm.

Hiện toàn tỉnh Thanh Hoá có gần 200 HTX nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất, kinh doanh. Mỗi năm, khoảng 80 nghìn ha cây trồng được liên kết sản xuất, chủ yếu thông qua các HTX. Điều này cho thấy mô hình kinh tế hợp tác đang trở thành “cầu nối” quan trọng giữa nông dân với doanh nghiệp và thị trường.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hoá, trước yêu cầu thực tiễn, Thanh Hóa đang định hướng phát triển nông nghiệp theo hướng quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao, an toàn và gắn với chuỗi giá trị; đồng thời mở rộng sản xuất hữu cơ, sinh thái, giảm phát thải nhằm nâng cao giá trị nông sản và hướng tới tăng trưởng bền vững.

Đến năm 2030, Thanh Hóa đặt mục tiêu duy trì sản lượng lương thực khoảng 1,5 triệu tấn; giá trị sản phẩm bình quân trên 1ha đất trồng trọt đạt từ 140 triệu đồng/năm. Các chuỗi ngành hàng chủ lực như lúa gạo, rau màu, cây ăn quả, mía, sắn sẽ tiếp tục được củng cố theo hướng liên kết chặt chẽ giữa nông dân, HTX và doanh nghiệp, trong đó doanh nghiệp giữ vai trò dẫn dắt về kỹ thuật, chế biến và tiêu thụ sản phẩm.