Tăng cường kiểm soát thuốc thú y trong nuôi trồng thủy sản, ngăn chặn dư lượng hóa chất

Trong bối cảnh ngành thủy sản Việt Nam đang nỗ lực khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế, vấn đề an toàn thực phẩm và kiểm soát dư lượng hóa chất độc hại ngày càng trở thành yêu cầu cấp thiết. Không chỉ là tiêu chuẩn kỹ thuật trong sản xuất, đây còn là yếu tố sống còn quyết định uy tín của thủy sản Việt Nam trên thị trường toàn cầu.

Trước những diễn biến phức tạp liên quan đến vi phạm trong sử dụng thuốc thú y và hóa chất trong nuôi trồng thủy sản, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng nhiều địa phương đã ban hành các văn bản chỉ đạo nhằm siết chặt kỷ cương quản lý, hướng tới phát triển bền vững ngành thủy sản.

Thách thức từ dư lượng hóa chất, kháng sinh

Dù đã có nhiều nỗ lực kiểm soát, tình trạng dư lượng hóa chất và kháng sinh vượt ngưỡng cho phép trong thủy sản vẫn là vấn đề đáng lo ngại. Theo kết quả giám sát năm 2025, các hành vi vi phạm xuất hiện ở nhiều khâu của chuỗi sản xuất, từ cơ sở sản xuất giống đến các vùng nuôi thương phẩm.

Các vi phạm chủ yếu liên quan đến việc sử dụng những loại hóa chất và kháng sinh đã được cảnh báo nghiêm trọng trong nhiều năm qua. Việc sử dụng thuốc thú y không đúng quy định, sử dụng ngoài danh mục được phép lưu hành hoặc không rõ nguồn gốc vẫn xảy ra tại một số cơ sở nuôi trồng.

Hệ lụy của tình trạng này không chỉ dừng lại ở nguy cơ đối với sức khỏe người tiêu dùng mà còn làm gia tăng hiện tượng kháng kháng sinh trong thủy sản nuôi. Đặc biệt, uy tín của sản phẩm thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế cũng bị ảnh hưởng.

Theo thống kê từ hệ thống cảnh báo nhanh thực phẩm và thức ăn chăn nuôi của Liên minh châu Âu (RASFF), trong năm 2024 có tới 114 cảnh báo đối với nông sản, thực phẩm của Việt Nam, chiếm khoảng 2,2% tổng số cảnh báo toàn cầu. Riêng trong 2 tháng đầu năm 2025, Việt Nam đã nhận 16 cảnh báo liên quan đến tồn dư hóa chất, kháng sinh trong nông, thủy sản xuất khẩu.

Các cảnh báo này chủ yếu liên quan đến dư lượng thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật và các chất phụ gia vượt ngưỡng cho phép. Đây là những rào cản kỹ thuật lớn đối với hoạt động xuất khẩu, đặc biệt khi các thị trường lớn như EU, Mỹ hay Nhật Bản ngày càng siết chặt tiêu chuẩn an toàn thực phẩm.

Trong bối cảnh đó, việc kiểm soát chặt chẽ từ khâu nuôi trồng được xem là giải pháp căn cơ để nâng cao chất lượng thủy sản, bảo đảm uy tín cho sản phẩm Việt Nam.

Tăng cường kỷ cương quản lý từ Trung ương đến địa phương

Nhằm tăng cường hiệu lực quản lý trong lĩnh vực này, ngày 11/3/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Công văn số 2195/BNNMT-TSKN yêu cầu các tỉnh, thành phố triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm kiểm soát việc sử dụng thuốc thú y trong nuôi trồng thủy sản.

Theo đó, Bộ yêu cầu các địa phương quán triệt nguyên tắc thượng tôn pháp luật trong sử dụng thuốc thú y. Các cơ sở nuôi trồng tuyệt đối không sử dụng thuốc thú y thuộc danh mục cấm, thuốc ngoài danh mục được phép lưu hành hoặc các sản phẩm không rõ nguồn gốc.

Đặc biệt, Bộ nghiêm cấm việc sử dụng thuốc y tế hoặc nguyên liệu thuốc y tế để phòng, trị bệnh cho động vật thủy sản. Đây là hành vi tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng và có thể dẫn đến các cảnh báo nghiêm trọng từ thị trường nhập khẩu.

Bên cạnh đó, các địa phương được yêu cầu tăng cường công tác quan trắc môi trường và giám sát dịch bệnh trong nuôi trồng thủy sản. Thông qua việc phân tích các chỉ số môi trường và dịch bệnh, cơ quan chuyên môn có thể đưa ra cảnh báo sớm, giúp người nuôi chủ động áp dụng biện pháp phòng bệnh phù hợp, hạn chế việc lạm dụng thuốc.

Một nội dung quan trọng khác là xây dựng và chuẩn hóa các cơ sở, vùng nuôi an toàn dịch bệnh đối với các bệnh nguy hiểm theo đúng quy định pháp luật. Đây được xem là nền tảng để hình thành các chuỗi sản xuất thủy sản an toàn, đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu.

Đồng thời, các cơ quan chuyên môn được giao nhiệm vụ phối hợp chặt chẽ với chính quyền cấp xã để theo dõi tình hình dịch bệnh, hướng dẫn người nuôi sử dụng thuốc thú y đúng quy định, bảo đảm an toàn và hiệu quả.

Cùng với đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu các địa phương xây dựng kế hoạch thanh tra, kiểm tra định kỳ và đột xuất đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh thuốc thú y và vùng nuôi thủy sản. Các hành vi vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định tại Nghị định số 90/2017/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung có liên quan. Kết quả xử lý cũng cần được công khai để tăng tính răn đe.

Tại Ninh Bình, thực hiện chỉ đạo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, ngày 12/3/2026, UBND tỉnh Ninh Bình đã có động thái nhanh chóng nhằm cụ thể hóa các yêu cầu quản lý tại địa phương.

Theo Văn bản số 1189/VPUBND-VP3, UBND tỉnh Ninh Bình giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các sở, ngành liên quan khẩn trương tham mưu ban hành văn bản chỉ đạo của UBND tỉnh, đảm bảo hoàn thành trước ngày 18/3/2026.