Sửa đổi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa từ chính sách đến thay đổi thực chất

Thay đổi tư duy từ cấp phát sang hỗ trợ theo nhu cầu

Sửa đổi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa là một bước đi có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Đảng và Nhà nước xác định kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế, bám sát tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Thực tế sau gần 10 năm vận hành, khung pháp lý cũ đã bộc lộ khoảng cách lớn trước sự thay đổi nhanh chóng của môi trường kinh tế quốc tế. Nhiều chính sách dù được thiết kế rất tốt trên giấy tờ nhưng khả năng tiếp cận thực tế của đối tượng thụ hưởng còn hạn chế.

Nghịch lý đáng ngại là những doanh nghiệp siêu nhỏ, các đơn vị cần điểm tựa nhất đôi khi lại là những bên khó tiếp cận các gói hỗ trợ nhất do rào cản thủ tục hành chính. Do đó, lần sửa đổi này không đơn thuần là việc bổ sung thêm các điều khoản, mà cốt lõi là làm sao để chính sách thực sự đi vào cuộc sống, chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh thực tế của doanh nghiệp.

Điểm đột phá lớn nhất của dự thảo luật mới là việc chuyển dịch mạnh mẽ tư duy quản lý từ mô hình Nhà nước có gì hỗ trợ nấy sang phương thức lấy doanh nghiệp làm trung tâm. Thay vì áp đặt các chương trình đào tạo hay hỗ trợ cố định, cơ chế mới cho phép doanh nghiệp chủ động lựa chọn các dịch vụ phù hợp với nhu cầu nội tại thông qua hình thức voucher hoặc phiếu hỗ trợ.

Giải pháp kỹ thuật này vừa kích thích sự cạnh tranh lành mạnh giữa các đơn vị cung cấp dịch vụ khu vực tư nhân, vừa tối ưu hóa hiệu quả sử dụng nguồn ngân sách hỗ trợ của Nhà nước. Đồng thời, dự thảo cũng chuyển dịch từ các chương trình hỗ trợ riêng lẻ sang xây dựng một hệ sinh thái toàn diện, ưu tiên thúc đẩy các lĩnh vực tiên phong như chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, tăng trưởng xanh và kết nối doanh nghiệp nội địa tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Kiến tạo công cụ thực chất thay vì bổ sung chính sách

Để luật mới không rơi vào tình trạng hành chính hóa, việc bảo đảm chính sách đến đúng đối tượng và đúng thời điểm là thách thức mang tính quyết định. TS. Tô Hoài Nam, Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME), nhìn nhận thách thức lớn nhất hiện nay không phải là ban hành thêm nhiều văn bản mới, mà là làm sao tạo ra giá trị thặng dư thực chất cho tổ chức.

TS. Tô Hoài Nam đề xuất cơ quan soạn thảo cần xây dựng các cơ chế đủ mạnh để khuyến khích và hỗ trợ các hộ kinh doanh cá thể chuyển đổi mô hình thành doanh nghiệp chính thức. Song song đó, cần tăng cường trao quyền và phát huy vai trò của các hiệp hội ngành nghề, các tổ chức trung gian trong việc triển khai chính sách, giúp rút ngắn khoảng cách và tăng tốc độ tiếp cận nguồn lực cho cộng đồng doanh nghiệp.

Dưới góc nhìn lập pháp, ông Phan Văn Mãi, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, nhấn mạnh mục tiêu cao nhất của lần sửa đổi này là thể chế hóa đầy đủ các chủ trương lớn của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân. Một đạo luật tốt không nên chỉ dừng lại ở mục tiêu hoàn thiện kỹ thuật lập pháp mà phải trở thành một công cụ điều hành thiết thực.

Luật phải trực tiếp tham gia tháo gỡ các vướng mắc về tín dụng, mặt bằng sản xuất, đồng thời tạo hành lang thông thoáng để doanh nghiệp tự tin đổi mới sáng tạo trong một bối cảnh kinh tế thế giới đầy biến động.

Tuy nhiên, ban soạn thảo cũng thẳng thắn thừa nhận một đạo luật riêng lẻ không thể là chiếc đũa thần giải quyết mọi góc khuất của nền kinh tế. Để chính sách hỗ trợ phát huy tối đa công năng, việc sửa đổi luật phải được tiến hành đồng bộ với tiến trình cải cách thủ tục hành chính, tinh gọn bộ máy và nâng cao chất lượng môi trường đầu tư kinh doanh tổng thể. Chỉ khi có sự đồng bộ về mặt thể chế, khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa mới có đủ không gian để lớn mạnh, trở thành cột trụ vững chắc cho sự phát triển bền vững của quốc gia.