Nhân lực xanh - số là chìa khóa vàng cho tăng trưởng

Trong hành trình kiến tạo tương lai, Việt Nam đang tiến những bước vững chắc theo định hướng phát triển bền vững, với hai trụ cột chiến lược là tăng trưởng xanh và chuyển đổi số. Tuy nhiên, để hiện thực hóa tầm nhìn này, một yếu tố then chốt và cấp bách hơn cả đang nổi lên: nguồn nhân lực, đặc biệt là lực lượng lao động được trang bị đầy đủ kỹ năng phù hợp. Đây không chỉ là một yêu cầu tất yếu mà còn là ngọn đuốc soi sáng con đường bứt phá cho nền kinh tế Việt Nam.

Sự dịch chuyển mạnh mẽ sang kinh tế xanh và số đang định hình lại toàn bộ cấu trúc doanh nghiệp, từ vận hành đến văn hóa tổ chức. Điều này không chỉ đặt ra yêu cầu mới về năng lực chuyên môn mà còn tạo ra "khoảng cách kỹ năng" rõ rệt giữa yêu cầu công việc mới và năng lực hiện hữu của người lao động.

Theo thống kê, chỉ khoảng 11% lao động trong nước có kỹ năng nghề cao, và hơn 70% lao động chưa có bằng cấp chuyên môn, chứng chỉ. Điều này đặt ra rủi ro nghiêm trọng khi Ngân hàng Thế giới cảnh báo khoảng 2 triệu việc làm tại Việt Nam có thể bị mất đi vào năm 2045 nếu tình trạng thiếu hụt kỹ năng không được cải thiện.

Ngay cả những ngành truyền thống như dầu khí hay sản xuất cũng đứng trước áp lực phải tái đào tạo, cập nhật kỹ năng công nghệ, kỹ năng số và tư duy hệ thống. Vấn đề không chỉ dừng lại ở việc trang bị kỹ năng cho thế hệ trẻ.

Đáng chú ý là cả đội ngũ nhân sự dày dạn kinh nghiệm, những người đang giữ vai trò chủ chốt trong bộ máy doanh nghiệp, cũng cần "học lại từ đầu", thích nghi và "cập nhật" bản thân.

Điều này đòi hỏi một hệ sinh thái đào tạo linh hoạt, có khả năng cá nhân hóa và gắn kết chặt chẽ với nhu cầu thực tiễn, tránh tình trạng đào tạo theo lối mòn "truyền đạt kiến thức" mà cần chuyển sang "tăng năng lực hành động", TS. Phùng Văn Đông - Giám đốc AIT Vietnam đã nhấn mạnh.

Phiên thảo luận chuyên đề “Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao: Động lực tăng trưởng trong kỷ nguyên mới” do VietinBank vừa tổ chức đã mở ra những giải pháp thiết thực, không chỉ nhằm thu hẹp khoảng cách kỹ năng mà còn nhấn mạnh vai trò của đầu tư vào đào tạo, các mối quan hệ hợp tác liên ngành và chính sách bao trùm. Mục tiêu là hướng tới một tương lai nơi không ai bị bỏ lại phía sau, đặc biệt là các nhóm yếu thế hoặc dễ bị tổn thương như phụ nữ, người khuyết tật, và lao động thu nhập thấp.

Các chuyên gia đều nhất trí rằng, để doanh nghiệp thực sự chuyển mình bền vững, chính sách nhân sự không thể chỉ là một khoản chi phí ngắn hạn, mà cần được xem là một phần trong chiến lược đầu tư dài hạn. Lực lượng lao động trong tương lai không chỉ cần giỏi chuyên môn mà còn phải có khả năng làm việc liên ngành, hiểu công nghệ và sẵn sàng hành động vì mục tiêu phát triển bền vững.

"Chúng ta không đang chuẩn bị người lao động để bị thay thế, mà đang chuẩn bị họ để nắm bắt những cơ hội lớn hơn," TS. Phùng Văn Đông khẳng định, nhưng điều đó chỉ xảy ra nếu sự bao trùm, khả năng tiếp cận và học tập suốt đời được thực hiện nghiêm túc.

Việt Nam hiện có khoảng 51,2 triệu người trong độ tuổi lao động, đây là nguồn lực dồi dào nếu được trang bị kỹ năng phù hợp cho nền kinh tế xanh và số. Chính phủ đã đặt mục tiêu kinh tế số đạt 20% GDP vào năm 2025 và 30% GDP vào năm 2030, điều này càng khẳng định tầm quan trọng của việc phát triển nguồn nhân lực số.

Hiện tại, có đến 9/10 doanh nghiệp Việt Nam đã áp dụng số hóa ở ít nhất một bộ phận, trong đó 41% đã số hóa toàn bộ hoạt động kinh doanh. Các doanh nghiệp cũng dự kiến tăng ngân sách chuyển đổi số từ 10% đến 25% trong năm 2024, cho thấy sự chủ động trong việc đầu tư vào công nghệ và nhân lực.

Hành trình chuyển đổi này không thể chỉ do doanh nghiệp đơn độc thực hiện. Nó đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các trường đại học, cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức xã hội dân sự và đặc biệt là tổ chức tài chính.

Mô hình học tích lũy (modular), tích hợp kỹ năng xanh, số và lãnh đạo đổi mới vào thực tế doanh nghiệp, đặc biệt cho các đối tượng dễ bị bỏ lại phía sau như phụ nữ, lao động trung niên hay người dân vùng sâu vùng xa, đang mở ra cánh cửa học tập cho nhiều người.

Đáng chú ý, một ví dụ cụ thể là việc Tập đoàn GEO của Đức đầu tư 50 triệu USD để xây dựng Trung tâm đào tạo và phát triển nguồn nhân lực năng lượng tái tạo tại Bình Định, cho thấy sự hợp tác quốc tế trong lĩnh vực này.

Việc hợp tác với ngân hàng để hỗ trợ học viên về tài chính, giúp người đi làm có thể học tiếp mà không cần dừng công việc, là một điểm sáng. Mô hình học linh hoạt như học buổi tối, cuối tuần, học trực tuyến đang tạo điều kiện cho rất nhiều người trước đây không thể tiếp cận giáo dục chất lượng.

PGS. TS. Lê Đức Hoàng từ Đại học Kinh tế Quốc dân cũng nhấn mạnh, chỉ khi được hỗ trợ về tài chính thông qua học bổng, tín dụng học tập hay các mô hình hợp tác công - tư - xã hội dân sự, thì người lao động yếu thế mới có cơ hội bước vào nền kinh tế xanh và số.

Trong bức tranh đó, các ngân hàng thương mại đóng vai trò là cầu nối then chốt giữa nguồn vốn, nhà trường và doanh nghiệp. Không chỉ cung cấp tín dụng, ngân hàng còn có thể đóng vai trò như người đồng hành cùng quá trình đào tạo thông qua các giải pháp tài chính linh hoạt, đầu tư vào các sáng kiến đào tạo ESG, kỹ năng số, cũng như tài trợ hệ sinh thái đổi mới sáng tạo tại các trường đại học.

Là một ngân hàng tiên phong đồng hành cùng doanh nghiệp trong chuyển đổi số và xanh, VietinBank không chỉ cung cấp giải pháp tài chính, mà còn tham gia tích cực vào hệ sinh thái phát triển nhân lực. Từ việc hợp tác với AIT để tài trợ học phí linh hoạt cho học viên, đến các chương trình tín dụng xanh, gói hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, VietinBank đang góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục và nâng cao năng lực cho lực lượng lao động hiện đại.

Bên cạnh đó, VietinBank còn tích cực triển khai các mô hình đào tạo nội bộ, phát triển đội ngũ chuyên viên tài chính - tín dụng có khả năng tư vấn chuyên sâu, đồng hành cùng doanh nghiệp từ chiến lược đầu tư cho đến quản trị vận hành. Trong tương lai, VietinBank cam kết tiếp tục là chiếc cầu nối giữa doanh nghiệp, nhà đào tạo và thị trường, thúc đẩy một lực lượng lao động xanh và số toàn diện, mang lại giá trị bền vững cho doanh nghiệp và xã hội.