Logistics nông sản: Thực trạng "khát" nhân sự am hiểu đặc thù nông nghiệp
Mặc dù ngành logistics Việt
Nam đang tăng trưởng nhanh (khoảng 14-16%/năm), nhưng nhân sự chuyên trách cho logistics nông sản lại đang thiếu hụt trầm trọng cả về lượng và chất. Theo khảo sát của
VLA, có tới 50-60% doanh nghiệp logistics cho biết gặp khó khăn trong việc
tuyển dụng nhân sự có chuyên môn sâu về chuỗi cung ứng nông sản.
Khác với hàng công nghiệp,
nông sản yêu cầu nhân sự phải có kiến thức đa ngành: từ sinh lý học thực vật
(để điều chỉnh nhiệt độ kho lạnh), quy định về kiểm dịch thực vật (SPS) của
từng thị trường, đến kỹ năng vận hành các thiết bị cảm biến IoT. Sự thiếu hụt
này dẫn đến những sai sót trong quy trình bảo quản, trực tiếp gây ra tỷ lệ hao
hụt hàng hóa đáng tiếc.
Yêu cầu mới: Nhân sự logistics 4.0 và kỹ năng quản trị dữ liệu
Trong bối cảnh chuyển đổi
số, chân dung người làm logistics nông sản đã thay đổi hoàn toàn. Họ không còn
là những người bốc xếp hay tài xế thuần túy, mà là những "kỹ sư chuỗi cung
ứng":
• Làm chủ công nghệ: Khả
năng vận hành các hệ thống quản lý kho (WMS), quản lý vận tải (TMS) và phân
tích dữ liệu từ thiết bị giám sát hành trình nhiệt độ thời gian thực.
• Tư duy tối ưu hóa: Biết
cách sử dụng phần mềm để tính toán lộ trình xanh, giảm thiểu quãng đường chạy
rỗng và tối ưu hóa diện tích chất xếp trong container lạnh để giảm chi phí phát
thải.
Đào tạo liên kết: Chìa khóa
thu hẹp khoảng cách kỹ năng
Để giải quyết bài toán nhân
lực, mô hình liên kết "Nhà nước - Nhà trường - Nhà doanh nghiệp" cần
được đẩy mạnh:
• Chương trình đào tạo thực
tiễn: Các trường đại học cần tích hợp học phần về logistics chuỗi lạnh và
thương mại nông sản quốc tế vào giáo trình chính quy.
• Huấn luyện tại hiện trường
(On-the-job training): Doanh nghiệp cần chủ động phối hợp với các viện nghiên
cứu như VLI để đào tạo ngắn hạn cho đội ngũ kỹ thuật viên vận hành kho lạnh,
nhân viên khai báo hải quan chuyên hàng nông sản.
Xây dựng văn hóa
"Logistics trách nhiệm"
Nhân sự trong chuỗi logistics
nông sản cần được trang bị tư duy về trách nhiệm với người tiêu dùng và môi
trường.
• Tuân thủ kỷ luật chuỗi
lạnh: Chỉ một sơ suất nhỏ trong việc quên cắm điện container lạnh tại cảng hoặc
điều chỉnh sai ngưỡng nhiệt độ 1-2°C cũng có thể hủy hoại công sức của cả một
mùa vụ.
• Tiêu chuẩn xanh: Hiểu rõ
các quy định về bao bì bền vững và giảm phát thải để tư vấn cho chủ hàng, giúp
nông sản Việt đáp ứng các chứng chỉ ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị).
Nhân lực – Hệ điều hành của con tàu logistics nông sản
Nhân lực chính là "hệ
điều hành" của con tàu logistics nông sản. Đầu tư vào con người chính là
khoản đầu tư mang lại lợi nhuận bền vững nhất. Khi đội ngũ nhân sự Việt Nam làm
chủ được công nghệ và am hiểu quy chuẩn toàn cầu, nông sản Việt sẽ không còn
loay hoay với bài toán "giải cứu" mà sẽ tự tin tiến xa bằng sự chuyên
nghiệp và chất lượng đồng nhất.
