Nguồn cung hạt điều toàn cầu lập kỷ lục, Việt Nam tăng tốc mở rộng thị trường xuất khẩu

Nguồn cung toàn cầu tăng mạnh, thị trường hạt điều cạnh tranh gay gắt

Theo Hội đồng Quốc tế về các loại hạt và trái cây sấy khô, sản lượng hạt điều thô toàn cầu niên vụ 2025/26 dự kiến đạt khoảng 6,4 triệu tấn, đây là mức cao nhất từ trước đến nay. Triển vọng tích cực đến từ cả Bắc bán cầu và Nam bán cầu khi điều kiện thời tiết tại nhiều vùng sản xuất trọng điểm dần ổn định trở lại.

Trong khi nguồn cung tăng mạnh, nhu cầu tiêu thụ tại các thị trường lớn như Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu lại diễn ra khá thận trọng. Nhiều nhà nhập khẩu đang chờ thêm tín hiệu rõ ràng từ vụ mùa mới trước khi gia tăng đơn hàng. Tại châu Á, nhu cầu cũng giảm nhẹ sau dịp Tết Nguyên đán của Trung Quốc, dù Nhật Bản và Hàn Quốc vẫn duy trì mức tiêu thụ ổn định.

Trong bối cảnh đó, ngành điều Việt Nam vẫn ghi nhận kết quả xuất khẩu tương đối tích cực nhờ giá bán cải thiện và sự mở rộng tại nhiều thị trường mới nổi.

Theo số liệu 4 tháng đầu năm 2026, Việt Nam xuất khẩu 194.186 tấn hạt điều với trị giá 1,34 tỷ USD. So với cùng kỳ năm trước, lượng xuất khẩu giảm nhẹ 0,7%, nhưng kim ngạch lại tăng 1,1%.

Động lực tăng trưởng đến từ việc giá xuất khẩu bình quân được cải thiện. Trong 4 tháng đầu năm, giá xuất khẩu hạt điều đạt trung bình 6.942 USD/tấn, tăng 1,8% so với cùng kỳ năm 2025. Riêng trong tháng 4/2026, giá xuất khẩu đã tăng lên mức 7.098 USD/tấn.

Nguồn cung hạt điều toàn cầu đang bước vào giai đoạn tăng trưởng mạnh nhờ điều kiện thời tiết thuận lợi tại nhiều khu vực sản xuất lớn.

Tại Bắc bán cầu, các vùng sản xuất trọng điểm như Campuchia và Ghana ghi nhận triển vọng mùa vụ tích cực khi thời tiết dần ổn định sau những đợt gián đoạn trước đó. Trong khi đó, sản lượng tại Nam bán cầu được dự báo tăng khoảng 13% so với vụ trước, với Tanzania là quốc gia dẫn đầu về tốc độ tăng trưởng.

Đáng chú ý, khu vực Tây Phi tiếp tục khẳng định vai trò “vựa điều” lớn của thế giới. Tổng sản lượng hạt điều thô tại khu vực này được dự báo tăng mạnh từ 2,71 triệu tấn lên 3,45 triệu tấn trong niên vụ 2025/26.

Nhiều quốc gia ghi nhận mức tăng rất cao như Bờ Biển Ngà tăng từ 1,2 triệu tấn lên 1,5 triệu tấn, Nigeria tăng từ 282.000 tấn lên 370.000 tấn, trong khi Guinea-Bissau và Benin cùng đạt khoảng 300.000 tấn.

Việc nguồn cung toàn cầu tăng mạnh đang tạo ra sức ép cạnh tranh ngày càng lớn đối với ngành điều Việt Nam, đặc biệt từ các quốc gia châu Phi.

Không chỉ có lợi thế về nguồn nguyên liệu dồi dào, nhiều doanh nghiệp châu Phi còn cạnh tranh mạnh về giá bán tại các thị trường lớn như Hoa Kỳ. Trong quý I/2026, giá bình quân nhập khẩu hạt điều từ Việt Nam vào Hoa Kỳ đạt 6.858 USD/tấn, cao hơn đáng kể so với Bờ Biển Ngà, Brazil hay Benin.

Sự chênh lệch giá này khiến các nhà xuất khẩu châu Phi ngày càng mở rộng thị phần tại các thị trường tiêu thụ lớn. Chẳng hạn, lượng xuất khẩu hạt điều của Bờ Biển Ngà sang Hoa Kỳ trong quý I/2026 tăng 18%, kéo thị phần lên 7,65%.

Ngoài áp lực cạnh tranh về giá, các thị trường nhập khẩu lớn cũng ngày càng siết chặt các tiêu chuẩn về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và tính ổn định của chuỗi cung ứng.

Đây được xem là thách thức lớn đối với ngành điều Việt Nam trong bối cảnh xu hướng tiêu dùng toàn cầu đang chuyển sang các sản phẩm có giá trị gia tăng cao và yêu cầu minh bạch hơn về xuất xứ nguyên liệu.

Theo đánh giá của giới chuyên môn, nếu chỉ cạnh tranh bằng giá và sản lượng, doanh nghiệp Việt Nam sẽ gặp nhiều bất lợi trước các quốc gia sở hữu vùng nguyên liệu lớn tại châu Phi. Vì vậy, hướng đi lâu dài của ngành điều cần tập trung vào chế biến sâu, nâng cao chất lượng sản phẩm và phát triển vùng nguyên liệu bền vững.

Hoa Kỳ giữ vai trò chủ lực, Việt Nam tăng tốc đa dạng hóa thị trường

Dù đối mặt với áp lực cạnh tranh ngày càng lớn, Việt Nam vẫn duy trì vị thế áp đảo tại thị trường Hoa Kỳ – thị trường tiêu thụ hạt điều lớn nhất thế giới.

Trong quý I/2026, thị phần hạt điều của Việt Nam tại Hoa Kỳ đạt tới 88,3% tổng lượng nhập khẩu, tăng so với mức 85,2% cùng kỳ năm trước. Lượng xuất khẩu sang thị trường này tiếp tục tăng 9,7%, phản ánh nhu cầu tiêu thụ vẫn duy trì ổn định.

Tính chung 4 tháng đầu năm 2026, Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của ngành điều Việt Nam với kim ngạch đạt hơn 310 triệu USD, tăng 8,3%.

Tuy nhiên, sức ép cạnh tranh tại thị trường này đang ngày càng lớn khi các nhà nhập khẩu yêu cầu khắt khe hơn về tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc và khả năng đảm bảo chuỗi cung ứng ổn định.

Trong bối cảnh đó, ngành điều Việt Nam được khuyến nghị không nên chạy đua về giá với các đối thủ châu Phi mà cần tập trung vào lợi thế chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và nâng cao giá trị gia tăng.

Bên cạnh Hoa Kỳ, ngành điều Việt Nam cũng đang đẩy mạnh chiến lược đa dạng hóa thị trường nhằm giảm sự phụ thuộc vào các đối tác truyền thống.

Trung Quốc hiện vẫn là một trong những thị trường lớn, nhưng đang xuất hiện nhiều dấu hiệu thiếu ổn định. Dù xuất khẩu sang thị trường này tăng mạnh trong riêng tháng 4/2026, tính chung 4 tháng đầu năm, lượng xuất khẩu vẫn giảm 15,2% và trị giá giảm 3,1%.

Sự sụt giảm này phản ánh nhu cầu tiêu thụ tại châu Á đang chững lại sau dịp Tết Nguyên đán, đồng thời cho thấy rủi ro khi quá phụ thuộc vào một thị trường có biến động mạnh theo mùa vụ.

Để bù đắp sự suy giảm tại Trung Quốc, nhiều thị trường mới nổi đã ghi nhận tốc độ tăng trưởng rất cao.

Xuất khẩu hạt điều sang Thái Lan trong 4 tháng đầu năm 2026 tăng tới 80,1% về lượng và 75,9% về trị giá. Canada tăng 54,7%, Đức tăng 23,7% và Australia tăng 24%.

Dù tài liệu chưa phân tích cụ thể nguyên nhân của sự bứt phá tại Thái Lan, xu hướng này được xem là kết quả của chiến lược mở rộng thị trường xuất khẩu nhằm giảm phụ thuộc vào các đối tác truyền thống.

Ngoài ra, Campuchia cũng nổi lên như một nhân tố quan trọng trong chuỗi cung ứng nguyên liệu khi xuất khẩu hạt điều thô trong 4 tháng đầu năm tăng 24%, mang về hơn 1,44 tỷ USD.

Theo đánh giá của thị trường, trong ngắn hạn, giá hạt điều có thể tiếp tục chịu áp lực do nguồn cung toàn cầu tăng mạnh trong khi nhu cầu mua vào chưa thực sự rõ ràng. Tuy nhiên, về dài hạn, nhu cầu tiêu thụ tại các thị trường lớn như Hoa Kỳ vẫn được dự báo duy trì xu hướng tăng trưởng.

Trong bối cảnh đó, khả năng giữ vững vị thế của ngành điều Việt Nam sẽ phụ thuộc nhiều vào tốc độ chuyển dịch sang chế biến sâu, nâng cao chất lượng sản phẩm và xây dựng chuỗi cung ứng bền vững để đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế.