Ngành công nghiệp chế biến, chế tạo là điểm hút lớn nhất của dòng vốn FDI năm 2025 

Dòng vốn FDI tập trung mạnh vào lĩnh vực sản xuất chủ lực

Ngành công nghiệp chế biến, chế tạo không chỉ giữ vị trí trung tâm trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa mà còn có tác động lan tỏa mạnh mẽ tới nhiều lĩnh vực khác như logistics, xây dựng hạ tầng khu công nghiệp, thương mại và thị trường lao động. Trong nhiều năm liên tiếp, đây là lĩnh vực thu hút tỷ trọng lớn nhất dòng vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam, phản ánh vai trò ngày càng rõ nét của Việt Nam trong mạng lưới sản xuất và chuỗi cung ứng khu vực cũng như toàn cầu.

Theo ước tính, giá trị tăng thêm của toàn ngành công nghiệp năm 2025 tăng khoảng 8,80% so với năm trước, đóng góp hơn 35% vào tốc độ tăng tổng giá trị tăng thêm của nền kinh tế. Riêng ngành công nghiệp chế biến, chế tạo ghi nhận mức tăng gần 10%, cao nhất trong giai đoạn từ năm 2019 đến năm 2025, tiếp tục là động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế.

Trong năm 2025, hoạt động thu hút FDI của Việt Nam diễn ra trong bối cảnh kinh tế toàn cầu tăng trưởng chậm, địa chính trị tiềm ẩn nhiều rủi ro và các chuỗi cung ứng tiếp tục được tái cấu trúc sâu rộng. Tuy nhiên, tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam vẫn đạt khoảng 38,42 tỷ USD, cho thấy niềm tin của nhà đầu tư quốc tế đối với môi trường đầu tư, kinh doanh và triển vọng tăng trưởng trung và dài hạn của Việt Nam.

Xét theo cơ cấu ngành, dòng vốn FDI tiếp tục tập trung rõ nét vào khu vực sản xuất, trong đó ngành công nghiệp chế biến, chế tạo giữ vai trò áp đảo. Năm 2025, lĩnh vực này thu hút khoảng 1.381 dự án đầu tư mới với tổng vốn đăng ký gần 9,8 tỷ USD. Bên cạnh đó, có 843 lượt dự án điều chỉnh tăng vốn với giá trị bổ sung khoảng 8,79 tỷ USD và 602 lượt góp vốn, mua cổ phần với tổng giá trị khoảng 2,43 tỷ USD. Tính chung, tổng vốn đầu tư nước ngoài vào ngành chế biến, chế tạo đạt khoảng 21,01 tỷ USD, chiếm gần 55% tổng vốn FDI vào Việt Nam.

So với các lĩnh vực khác, quy mô và mức độ ưu tiên của dòng vốn FDI dành cho ngành chế biến, chế tạo thể hiện sự chênh lệch rõ rệt. Lĩnh vực kinh doanh bất động sản đứng thứ hai với khoảng 7,11 tỷ USD, chiếm chưa đến 19% tổng vốn FDI, trong khi lĩnh vực bán buôn, bán lẻ và sửa chữa ô tô, mô tô chỉ thu hút khoảng 3,01 tỷ USD.

Không chỉ dẫn đầu về vốn đăng ký, ngành công nghiệp chế biến, chế tạo còn chiếm tỷ trọng cao nhất về vốn FDI thực hiện. Năm 2025, tổng vốn FDI thực hiện của cả nền kinh tế ước đạt 27,62 tỷ USD, tăng khoảng 9% so với năm trước và là mức cao nhất trong vòng 5 năm. Trong đó, riêng ngành chế biến, chế tạo đạt khoảng 22,88 tỷ USD, tương đương hơn 82% tổng vốn FDI thực hiện, bỏ xa các lĩnh vực khác. Kết quả này cho thấy dòng vốn đầu tư vào Việt Nam chủ yếu hướng tới sản xuất thực, gắn với xây dựng nhà máy, mở rộng công suất và tổ chức sản xuất lâu dài.

Trong nội bộ ngành, FDI tiếp tục tập trung vào các lĩnh vực có lợi thế so sánh và khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu như điện tử, linh kiện, thiết bị điện, cơ khí chế tạo, dệt may, da giày và chế biến thực phẩm. Đồng thời, xu hướng đầu tư vào các phân ngành có hàm lượng công nghệ cao và giá trị gia tăng lớn hơn ngày càng rõ nét, phù hợp với định hướng chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo chiều sâu.

Những vấn đề đặt ra về chất lượng và hiệu ứng lan tỏa

Một điểm đáng chú ý trong năm 2025 là tỷ trọng vốn điều chỉnh tăng thêm trong ngành chế biến, chế tạo ở mức cao, phản ánh xu hướng nhiều dự án FDI hiện hữu tiếp tục mở rộng quy mô sản xuất, nâng cấp công nghệ và kéo dài thời gian hoạt động tại Việt Nam. Điều này cho thấy mức độ gắn bó ngày càng lớn của các tập đoàn đa quốc gia đối với nền kinh tế Việt Nam, đồng thời phản ánh niềm tin vào sự ổn định và triển vọng phát triển dài hạn.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, cơ cấu và chất lượng dòng vốn FDI vào ngành công nghiệp chế biến, chế tạo vẫn bộc lộ một số hạn chế. Giá trị gia tăng nội địa trong nhiều dự án còn thấp, khi không ít dự án vẫn tập trung vào các khâu gia công, lắp ráp với hàm lượng công nghệ và đổi mới sáng tạo chưa cao. Liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, còn lỏng lẻo, khiến hiệu ứng lan tỏa về công nghệ và năng suất chưa tương xứng với quy mô đầu tư.

Bên cạnh đó, sự phân bố dòng vốn FDI vào ngành chế biến, chế tạo giữa các địa phương chưa đồng đều. Các dự án quy mô lớn, có giá trị gia tăng cao chủ yếu tập trung tại một số địa phương có lợi thế về hạ tầng, nguồn nhân lực và vị trí địa lý, trong khi nhiều địa phương khác chưa thu hút được các dự án tương xứng với tiềm năng. Trong giai đoạn tới, thách thức không chỉ là duy trì quy mô dòng vốn FDI mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng, hiệu quả và tính lan tỏa của đầu tư, gắn thu hút FDI với phát triển năng lực nội sinh, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững của nền kinh tế.