Năng lượng sạch và cuộc đua thu hút siêu dòng vốn FDI thế hệ mới

Mạch máu mới của hạ tầng số

Làn sóng đầu tư liên quan đến trí tuệ nhân tạo trên toàn cầu không chỉ thay đổi cách vận hành của các doanh nghiệp, mà còn đang tái cấu trúc sâu sắc chuỗi cung ứng công nghệ tại khu vực Đông Á. Trong xu thế đó, hàng hóa trung gian, đặc biệt là linh kiện bán dẫn, đã trở thành nền tảng cốt lõi của dòng chảy thương mại quốc tế.

Ghi nhận từ các báo cáo cập nhật tình hình kinh tế mới nhất cho thấy, Việt Nam đang sở hữu những bước tiến đáng kinh ngạc khi tỷ trọng xuất khẩu liên quan đến lĩnh vực này tăng vọt từ mức khoảng 20% tổng sản phẩm quốc nội vào năm 2023 lên tới khoảng 32% chỉ sau hai năm, xác lập vị thế thuộc nhóm quốc gia có tốc độ tăng trưởng cao nhất thế giới.

Sự bứt phá của ngành công nghệ cao đã tạo ra lực đẩy mạnh mẽ, kéo ngành công nghiệp chế biến chế tạo đạt mức tăng trưởng 9,6% và tiếp tục duy trì mức 9,5% trong những tháng đầu năm, đóng góp tới một phần ba vào tổng mức tăng trưởng kinh tế chung. Đáng chú ý, tỷ trọng của ngành chế biến chế tạo đã chạm mốc khoảng 25% tổng sản phẩm quốc nội, tạo nên một bức tranh tương phản rõ nét với xu hướng bảo hòa hoặc suy giảm tại nhiều nền kinh tế lớn trong khu vực.

Tuy nhiên, cuộc cách mạng số này cũng đồng thời châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng khát năng lượng sạch quy mô lớn chưa từng có. Thế giới công nghệ hiện đại đang dịch chuyển mạnh mẽ sang mô hình chuyển đổi kép, nghĩa là sự kết hợp chặt chẽ giữa chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Theo phân tích từ Phó Chủ tịch Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ Công nghệ thông tin Việt Nam Nguyễn Tử Quảng, nguồn điện sạch giờ đây không còn là tiêu chí khuyến khích, mà đã trở thành yếu tố sống còn, là điều kiện tiên quyết để các tập đoàn công nghệ lớn toàn cầu xem xét, lựa chọn địa điểm đặt các siêu trung tâm dữ liệu.

Thực tế tại các trung tâm dữ liệu thế hệ mới cho thấy có tới khoảng 67% tổng lượng năng lượng tiêu thụ bắt buộc phải đến từ các nguồn tái tạo nhằm bảo đảm các tiêu chuẩn vận hành xanh và phát triển bền vững.

Giải tỏa áp lực phụ tải bằng những đột phá thể chế

Sự phát triển nhanh chóng của các khu công nghiệp công nghệ cao và các trung tâm dữ liệu khổng lồ đang đặt ra những áp lực phụ tải vô cùng lớn lên hệ thống hạ tầng năng lượng quốc gia.

Để hình dung rõ hơn về quy mô tiêu thụ, Phó Tổng giám đốc kỹ thuật công ty Cổ phần Đầu tư Kỹ thuật số Việt Đinh Tuấn Phong chia sẻ một phép so sánh kỹ thuật trong khi một hệ thống máy chủ thông thường chỉ tiêu thụ khoảng 1.000W điện, thì một siêu máy tính phục vụ trí tuệ nhân tạo có thể ngốn lượng điện năng gấp 15 đến 20 lần, tương đương từ 15.000W đến 20.000W, chưa kể đến nguồn năng lượng khổng lồ phục vụ cho hệ thống mạng vận tốc cao và các thiết bị làm mát chuyên dụng.

Trước bài toán hóc búa này, các chuyên gia phân tích năng lượng cho rằng, dù hệ số đàn hồi điện trên tổng sản phẩm quốc nội đang có xu hướng giảm, phản ánh hiệu quả sử dụng năng lượng được cải thiện, nhưng việc mở đường cho các dòng năng lượng tái tạo vẫn là lối thoát duy nhất.

Phó Trưởng phòng phụ trách phòng Phát triển hệ thống điện thuộc Viện Năng lượng Nguyễn Mạnh Cường khuyến nghị, các cơ quan quản lý cần nhanh chóng kiến tạo một hành lang cơ chế thông thoáng hơn để thúc đẩy các dự án điện mặt trời tập trung và điện gió tại các địa phương. Đồng thời, cần áp dụng các chính sách khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà kết hợp với hệ thống pin lưu trữ năng lượng tại các khu công nghiệp nhằm san phẳng biểu đồ phát thải, giảm tải cho mạng lưới truyền tải quốc gia.

Để hiện thực hóa một hệ sinh thái số bền vững, giới chuyên gia và doanh nghiệp đều chung góc nhìn về việc sớm ban hành các cơ chế mang tính đột phá, trọng tâm là chính sách mua bán điện trực tiếp giữa đơn vị sản xuất năng lượng tái tạo và khách hàng tiêu thụ công nghiệp.

Song song với các giải pháp thể chế, việc tối ưu hóa hiệu năng trên từng watt điện thông qua kiến trúc chip xử lý tiên tiến từ các tập đoàn công nghệ lớn, kết hợp với năng lực ứng dụng công nghệ làm mát bằng chất lỏng và hệ thống quản trị năng lượng thông minh bằng công nghệ số trong nước, sẽ là lời giải toàn diện.

Đầu tư sớm vào hạ tầng năng lượng sạch chính là chìa khóa mở ra lợi thế cạnh tranh vượt trội, giúp quốc gia đón đầu làn sóng dịch chuyển của dòng vốn đầu tư chất lượng cao.